حق، گرفتنیه. شاید با این عبارت و اصطلاح بارها روبرو شده باشین. حق رو باید گرفت و صحیحه اگه که بگیم فرد مستحق باید همه تلاشش رو واسه رسیدن به حق خود بکنه. پس جامعه وظیفه داره نهادهایی رو سازماندهی کنه تا به همه افراد جامعه واسه رسیدن به این هدف کمک کرده و از اینکه افراد به شکل خودسرانه به احقاق حق خود بدن، پیشگیری کنه. اصلی ترین مرجعی که در جامعه واسه تحقق این هدف پیش بینی شده، دادگستریه. رسیدن به حق در این ساختار قانونی سازوکار خاص خود رو داره و اگه این سازوکار رعایت نشه امکان داره فرد نتونه به چیزی که استحقاقش رو داره، برسه. یکی از راه های گرفتن حق، معرفی شاهد به دادگاه که در این نوشتار به اون خواهیم پرداخت.

 

اگه مدعی هستین که حقی دارین و می خواید واسه گرفتن اون وارد دادگستری شید، ضروریه بدونین که یکی از مهم ترین شرایط رسیدن به حق و حقوق خود در این ساختار قانونی اینه که دلیل و مدرک داشته باشین؛ یعنی اگه به عنوان فردی که مدعی هستین حق با شماس و واقعا هم در مورد موضوعی حق داشته باشین، نتونین دلیل و مدرک ارائه کنین و ادعای خود رو در دادگاه به اثبات برسونین، به حق خود دست نخواهید پیدا. قانون اینه که اگه کسی ادعایی داره، خودشه که باید اون ادعا رو اثبات کنه. پس شما با اینکه واقعا مستحق باشین باید دلیلی به دادگاه ارائه کنین که نشون بده واقعا حق با شماس و با اون ادعای خود رو اثبات کنین. خواه به خاطرِ امور کیفری به دادسرا مراجعه کرده باشین و قصد داشته باشین که از کسی شکایت کنین و خواه با تنظیم دادخواست راهی دادگاه حقوقی شده باشین، باید در قسمتی از شکوائیه یا دادخواست، دلایل ادعای خود رو بگید. در این مرحله بازم دست تون باز نیس؛ یعنی نمی تونین از هر دلیلی واسه ثابت کردن ادعای خود استفاده کنین، بلکه قانونگذار به شکل دقیق مشخص کرده که با چه دلیلی می تونین ادعایتان رو اثبات کنین و این دلیل چه ویژگیایی باید داشته باشه. به عبارت بهتر قانونگذار دلایل محکمه پسند و همه شرایط اونا رو مشخص نمودهه. یکی از دلایل ای که خیلی نام اونو شنیده ایم «شهادت» است. در این نوشتار به چند سوال در مورد شهادت جواب میدیم:

  • منظور از شهادت در دادگاه چیه؟
  • چه دعوایی رو میشه با شاهد اثبات کرد؟
  • شاهد چه ویژگیایی باید داشته باشه؟
  • قانونگذار چه حکمی رو واسه شهادت دروغ پیش بینی کرده؟

معنای شهادت

منظور از شهادت اینه که در دعوای حقوقی یا کیفری فردی غیر از دو طرف دعوا درباره اتفاق یا نبود اتفاق چیزی پیش مقام قضایی خبر بده. به عبارت بهتر شهادت یعنی اینکه فرد، منبع قضایی رو از دیده ها یا شنیدها یا دیگر آگاهیایی که در مورد موضوع دعوا پیدا کرده در جریان بزاره؛ این آگاهیا ممکنه به شکل اتفاقی یا به خواسته یکی از دو طرف دعوا واسه اون حاصل شده باشه. به شهادت، «گواهی یا بیّنه» و به فردی که شهادت می ده، «شاهد یا دلیل» گفته می شه. مثلا فرض کنین شما پولی رو به دیگری پرداخت کرده و هیچ رسیدی هم از اون دریافت ننموده اید. پس از یه مدت به اون شخص مراجعه می کنین تا مبلغ پرداخت شده رو پس بگیرین اما با رد اون روبه رو میشید و طرف مقابل طوری رفتار می کنه که گویا هیچ پولی رد و بدل نشده! در این حالت برخلاف اینکه شما هیچ رسیدی در دست ندارین اما اگه کسی شاهد این واقعه بوده و ماجرای پیش اومده بین شما و بدهکارتان رو دیده باشه، می تونین اون رو به عنوان شاهد به دادگاه معرفی کنین؛ یعنی اول ادعای خود رو مطرح کرده و بعد بگید که واسه ادعایتان شاهد دارین و مشخصات شاهد رو هم اشاره کنین. در این حالت دادگاه اونو احضار می کنه و حرفای اونو ثبت می کنن. شهادت از مهم ترین دلایل ی اثبات دعوا به حساب میره و با اون هر موضوعی قابل اثباته. یعنی خواه در امور کیفری که منبع صالح واسه رسیدگی به اون دادسراست و باید از راه شکایت پیگیری شه و چه در امور حقوقی یا مدنی که باید در دادگاه و از راه تنظیم دادخواست مطرح شه، میشه واسه اثبات ادعای خود به شهادت شهود دلیل کرد.

مطلب مرتبط :   زردی نوزادان؛ از عوامل ایجاد و نشونه ها تا درمان اون

ویژگیای شاهد (شرایط کیفی شهود)

واسه اینکه شهادت موردقبول دادگاه قرار بگیره و قاضی بتونه بر مبنای اون رأی صادر کنه، قانونگذار شرایطی رو پیش بینی نمودهه. اگه شاهد این شرایط و ویژگیا رو نداشته باشه، شهادت اعتبار نداره. مهم ترین این شرایط عبارتند از:

  1. بالغ بودن (ملاک قانونی سن بلوغ در دختران، ۹ سالگی و در پسران، ۱۵ سالگیه)؛
  2. عاقل بودن (شاهد نباید مجنون یا دیوونه نباشه)؛
  3. عادل بودن (مهم ترین ملاک عدالت اینه که شاهد مشهور به انجام معصیت و گناه نباشه)؛
  4. ایمان داشتن؛
  5. طهارت مولِد (نسب شاهد باید قانونی بوده و اون نباید در اثر روابط حروم متولد شده باشه)؛
  6. مشغول نبودن به تکدی گری؛
  7. ولگرد نبودن شاهد.

یکی از شرایط خیلی مهم واسه ادای شهادت اینه که شاهد از روی قطع و یقین و بی هیچ نوع شک و دودلی نسبت به موضوع باید شهادت بده. با اینکه شاهد از دید کلمه ای به معنای بیینده یا مشاهده کنندهه اما ضرورت نداره که فرد یک واقعه رو مشاهده کرده باشه تا دادگاه بتونه اونو به عنوان شاهد احضار کرده و طبق چیزی که می گه تصمیم گیری کنه، بلکه درک موضوع با حواس دیگر هم کافیه. گرچه اشاره این نکته خالی از فایده نیس که در مورد بعضی موضوعات قانونگذار به باعث معیارهای شرعی، شرط نمودهه که شاهد باید با چشم خود واقعه ای رو که می خواد در مورد اون شهادت بده، دیده باشه و وگرنه علاوه بر این که شهادت اون بی اعتبار هستش، مجرم هم حساب می شه. مهم ترین این موارد، شهادت واسه بعضی جرایم مثل زنا و لواطه. قانون مجازات اسلامی مقرر داشته که در این جرایم شهادت باید مستند به مشاهده باشه؛ یعنی فرد باید مثل این امور رو با چشم خود دیده باشه. اگه این ویژگی محقق نشه و فرد بی اینکه اتفاق این جرایم رو با چشم خود دیده باشه، در دادگاه واسه ادای شهادت حاضر شه، به عنوان مجرم تحت تعقیب قرار خواهد گرفت. نکته ی مهم دیگر اونکه بررسی و گرفتن ارزش و اعتبار شهادت برعهده ی دادگاه رسیدگی کنندهه و اگه قاضی به خلاف اون چیزی که شهود گفتن علم نداشته باشه، باید طبق اون رأی صادر کنه.

مطلب مرتبط :   زبون بدن حرفه ای در سخنرانی؛ ۶ ترفندی که بر قدرت تاثیرگذاری شما می افزاید 

نصاب لازم واسه ادای شهادت در دادگاه (شرایط کمّی شهود)

شهادت واسه اینکه بتونه به عنوان دلیل اثباتی به مدعی کمک کنه تا ادعای خود رو در مورد داشتن یک حق اثبات کنه، علاوه بر داشتن شرایطی که قبلا اشاره شد باید از دید کمّی و عددی هم به اندازه ای که قانونگذار پیش بینی کرده برسه تا اعتبار داشته باشه. اینکه با چند شاهد می تونیم ادعای خود رو اثبات کنیم در موضوعات مختلف، متفاوته. نصابی که به وسیله قانونگذار واسه موضوعات مختلف تعیین شده به توضیح زیره:

  • اصل طلاق و اقسام اون، مراجعه در طلاق، دعاوی غیرمالی مثل مسلمان بودن، بلوغ، زخم و کاهش، عفو از قصاص، وکالت و وصیت با شهادت دو مرد.
  • دعاوی پولی یا چیزی که مقصود از اون، ماله مثل دِین، ثمن مبیع، معاملات، وقف، اجاره، وصیت به نفع مدعی، غصب و اصل نکاح با شهادت دو مرد یا شهادت یک مرد و دو زن.
  • دعاوی که معمولا زنان در مورد اون آگاهی دارن مثل تولد و رضاع با شهادت چار زن یا یک مرد و دو زن.
  • کلیه ی جرایم با شهادت دو شاهد مرد قابل اثباته مگه در زنا، لواط، تفخیذ و مساحقه که با چار شاهد مرد اثبات می شه. جنایات موجب دیه با شهادت یک شاهد مرد و دو شاهد زن هم قابل اثباته.

مجازات ادای شهادت دروغ در دادگاه

قانون مجازات اسلامی در ماده ۶۵۰ به روشنی ادای شهادت دروغ رو ممنوع اعلام کرده و اونو جرم انگاری کرده. برابر این ماده هرکی پیش مقامات رسمی به دروغ شهادت بده، به سه ماه و یک روز تا دو سال حبس یا یک میلیون و پانصدهزار تا ۱۲ میلیون ریال جزای نقدی محکوم میشه. ماده ۱۳۱۹ قانون مدنی مقرر داشته که اگه معلوم شه فردی که به عنوان شاهد حاضر شده، به دروغ شهادت داده، دادگاه بر مبنای شهادت اون رأی صادر نمی کنه اما اگه دادگاه بر مبنای شهادت این فرد و به زیان کسی رأی صادر کنه و پس از ارسال رأی یا اجرای حکم، دروغ بودن شهادت معلوم شه، فردی که شهادت دروغ داده علاوه بر تحمل مجازات حبس یا جزای نقدی باید خسارتی که به باعث شهادت اون بر دیگری وارد شده رو جبران کنه. با توجه به اینجور احکام کیفری و مدنی که قانونگذار واسه شهادت دروغ وضع نمودهه، ماده ۲۳۶ قانون آیین قضاوت مدنی قضات رو مکلف کرده که قبل از ادای شهادت به وسیله شاهد، به اون تذکر بده که ادای شهادت دروغ جرمه و اینجور نتایجی رو به دنبال داره.


دسته بندی : Uncategorized

دیدگاهتان را بنویسید