نویسنده: admin2

منبع پایان نامه درمورد انحراف معیار، درصد تجمعی، تساوی جنسیت، ارزش های فرامادی

اجتماعی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
طبقه پایین
طبقه متوسط پایین
طبقه متوسط
طبقه متوسط بالا
طبقه بالا
۱۴۴
۴۸
۳۴
۴۰
۶۴
۶/۴۳
۵/۱۴
۳/۱۰
۱/۱۲
۴/۱۹
۶/۴۳
۲/۵۸
۵/۶۸
۶/۸۰
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
۴-۱-۲۴- گرایش به ارزش های فرامادی :
جدول زیر وضعیت پاسخگویان را حیث گرایش به ارزش های فرامادی نشان می دهد . حداقل نمره برای این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۱۰ و حداکثر ۲۵ است . میانگین این متغیر ۴۶/۱۷ و میانه آن ۱۷ می باشد که معرف گرایش متوسط و میانه پاسخگویان به ارزش های مذکور می باشد . اطلاعات مربوط به جدول فراوانی و داده های طبقه بندی شده میانگین ۸۹/۲ از ۵ و میانه ۳ را برای این متغیر نشان می دهد که موید تفسیر فوق در باره داده های بدست آمده است .
جدول ۴-۱-۲۴- گرایش به ارزش های فرا مادی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
پایین
متوسط پایین
متوسط
متوسط بالا
بالا
۵۰
۹۵
۹۸
۴۲
۴۵
۲/۱۵
۸/۲۸
۷/۲۹
۷/۱۲
۶/۱۳
۲/۱۵
۹/۴۳
۶/۷۳
۴/۸۶
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین : ۴۶/۱۷ میانه : ۱۷ انحراف معیار : ۶۳/۳
۴-۱-۲۵- شاخص ها و معرف های متغیر وابسته ( گرایش به فرهنگ دموکراتیک ) :
۴-۱-۲۵-۱- مدارای سیاسی :
جدول ذیل توزیع پاسخگویان را بر حسب متغیر مدارای سیاسی ( یکی از ابعاد فرهنگ سیاسی ) نشان می دهد . حداقل نمره ممکن برای این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۳ و حداکثر نمره ممکن ۱۵ است . میانگین ۸/۱۰ با انحراف معیار ۲/۲ نشان دهنده آنست که صفت مدارا و تسامح سیاسی در بین پاسخ گویان در حد متوسط و میانه اندازه گیری شده است .
جدول ۴-۱-۲۵-۱- مدارای سیاسی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
پایین
متوسط پایین
متوسط
متوسط بالا
بالا
۱۲
۸۰
۱۲۸
۵۶
۵۴
۶/۳
۲/۲۴
۸/۳۸
۱۷
۴/۱۶
۶/۳
۹/۲۷
۷/۶۶
۶/۸۳
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین : ۸/۱۰ میانه : ۱۰ انحراف معیار : ۲/۲
۴-۱-۲۵-۲- حمایت از ارزش آزادی :
جدول ذیل معرف توزیع پاسخگویان بر حسب متغیر حمایت از ارزش آزادی است حداقل نمره ممکن برای این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۶ و حداکثر ۳۰ است مقدار میانگین ۶۸/۲۲ و انحراف معیار آن ۳/۴ محاسبه شده است . مقادیر جدول فراوانی نشان میدهد که پاسخگویان به این جنبه از ارزش های دمکراسی گرایش زیادی نشان داده اند . بررسی درصد ها درباره این شاخص معرف آنست که ۹۷ درصد از افراد مورد مطالعه گرایش متوسط و بالایی نسبت به این ارزش داشته اند و نکته جالب آنکه گرایش هیچکدام از پاسخگویان به این جنبه از ارزش های دمکراسی در حد خیلی کم ارزیابی نشده است .
جدول ۴-۱-۲۵-۲- حمایت از ارزش آزادی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
خیلی پایین
پایین
متوسط
بالا
خیلی بالا
۰
۱۰
۱۱۵
۱۰۷
۹۸
۰
۳
۸/۳۴
۴/۳۲
۷/۲۹
۰
۳
۹/۳۷
۳/۷۰
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین : ۶۸/۲۲ انحراف معیار : ۳/۴
۴-۱-۲۵-۳- حمایت از تساوی جنسیتی :
این جدول وضعیت توزیع پاسخگویان را بر اساس متغیر حمایت از تساوی جنسیتی نشان می دهد . کمترین نمره ممکن برای این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۴ و بیشترین نمره ۲۰ است . میانگین ۵/۱۱ نشان می دهد که متوسط میزان حمایت از تساوی جنسیتی دربین پاسخگویان در حد نسبتاَ پایینی بوده است . میزان انحراف معیار ۹/۴ نیز نشان تفاوت و پراکندگی زیاد داده ها از میانگین دارد که احتمالاَ ناشی از الگوی متفاوت پاسخ مردان و زنان به این متغیر می باشد .
جدول ۴-۱-۲۵-۳-حمایت از تساوی جنسیتی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
خیلی پایین
پایین
متوسط
بالا
خیلی بالا
۹۲
۱۷۱
۴۲
۱۴
۱۱
۹/۲۷
۸/۵۱
۷/۱۲
۲/۴
۳/۳
۹/۲۷
۷/۷۹
۴/۹۲
۸/۹۷
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین : ۵/۱۱ انحراف معیار : ۹/۴
۴-۱-۲۵-۴- مطلوبیت حکومت دمکراتیک :

منبع پایان نامه درمورد احساس امنیت، درصد تجمعی، انحراف معیار، امنیت سیاسی

پاسخگویان است .بررسی درصد تجمعی نیز موید آنست که ۷۵ درصد از پاسخگویان احساس امنیت اقتصادی متوسط و پایینی دارند و تنها ۲۵ درصد از افراد نمونه از احساس امنیت بالا و بسیار بالایی برخوردارند .
جدول ۴-۱-۱۲- احساس امنیت اقتصادی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
امنیت اقتصادی خیلی پایین
امنیت اقتصادی پایین
امنیت اقتصادی متوسط
امنیت اقتصادی بالا
امنیت اقتصادی خیلی بالا
۶۱
۷۴
۱۰۶
۵۹
۳۰
۵/۱۸
۴/۲۲
۱/۳۲
۹/۱۷
۱/۹
۵/۱۸
۹/۴۰
۷۳
۹/۹۰
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۱۷/۱۲ انحراف معیار : ۹/۳
۴-۱-۱۳- احساس امنیت جانی :
جدول ذیل معرف توزیع پاسخگویان بر حسب متغیر احساس امنیت جانی است . مقدار میانگین ۷۵/۱۲ از حداکثر نمره ۲۰ و انحراف معیار آن ۳ می باشد که مبین این است که پاسخگویان از احساس امنیت جانی متوسطی برخوردارند . بررسی درصد تجمعی نیز نشان می دهد که بجز حد متوسط احساس امنیت که بیشترین فراوانی را (۴۵ درصد ) به خود اختصاص داده درصد احساس امنیت بالا ۲۹ درصد و میزان احساس امنیت پایین نیز ۲۵ درصد اندازه گیری شده است و درنهایت متوسط کلی احساس امنیت جانی پاسخگویان در حد متوسط و میانه ای ارزیابی شده است .
جدول ۴-۱-۱۳- احساس امنیت جانی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
امنیت جانی خیلی پایین
امنیت جانی پایین
امنیت جانی متوسط
امنیت جانی بالا
امنیت جانی خیلی بالا
۲۳
۶۰
۱۵۱
۸۲
۱۴
۷
۲/۱۸
۸/۴۵
۸/۲۴
۲/۴
۷
۲/۲۵
۹/۷۰
۸/۹۵
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۷۵/۱۲ انحراف معیار : ۳
۴-۱-۱۴- احساس امنیت سیاسی :
این جدول وضعیت پاسخگویان را از لحاظ متغیر احساس امنیت سیاسی نشان می دهد . میانگین ۱۰ از حداکثر نمره مجموع ۲۵ بیانگر احساس امنیت پایین پاسخگویان است . بررسی ستون درصد تجمعی نشان می دهد که ۶۵ درصد از پاسخگویان از احساس امنیت سیاسی پایین و بسیار پایین برخوردارند . ودر مقابل تنها ۲۰ درصد از افراد از نظر سیاسی احساس امنیت بالایی دارند .
جدول ۴-۱-۱۴- احساس امنیت سیاسی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
امنیت سیاسی خیلی پایین
امنیت سیاسی پایین
امنیت سیاسی متوسط
امنیت سیاسی بالا
امنیت سیاسی خیلی بالا
۱۴۶
۶۹
۵۱
۵۵
۹
۲/۴۴
۹/۲۰
۵/۱۵
۷/۱۶
۷/۲
۲/۴۴
۲/۶۵
۶/۸۰
۳/۹۷
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۱۰ انحراف معیار : ۴
۴-۱-۱۵- احساس امنیت اجتماعی کل :
احساس امنیت کلی متغیری است که از ترکیب سه متغیر پیشین(احساس امنیت اقتصادی ، جانی و سیاسی ) بدست می آید . میانگین این متغیر ۳۵ از حداکثر نمره مجموع ۷۰ و انحراف معیار آن ۸ می باشد . ۳۷ درصداز احساس امنیت پایین و خیلی پایین برخوردارند . ۴۷ درصد از احساس امنیت متوسط و ۱۵ درصد از احساس امنیت بالا و خیلی بالا برخوردارند که موید آنست که پاسخگویان در مجموع از نظر میزان احساس امنیت در سطح متوسط پایین قرار دارند .
جدول ۴-۱-۱۵- احساس امنیت اجتماعی کل
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
احساس امنیت خیلی پایین
احساس امنیت پایین
احساس امنیت متوسط
احساس امنیت بالا
احساس امنیت خیلی بالا
۲۴
۹۹
۱۵۷
۴۶
۴
۳/۷
۳۰
۶/۴۷
۹/۱۳
۲/۱
۳/۷
۳/۳۷
۸/۸۴
۸/۹۸
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۳۵ انحراف معیار : ۸
۴-۱-۱۶- استفاده از رسانه های مکتوب :
جدول ذیل حاوی داده ها درباره متغیر میزان استفاده از رسانه های مکتوب (کتاب ، روزنامه و مجله ) است . بررسی جدول فراوانی و درصد پاسخ ها مشخص می کند که ۶۷ درصد از پاسخ گویان در طول شبانه روز دو ساعت و کمتر ، ۱۵ درصد بین دو تا ۳ ساعت و ۱۷ درصد بیش از ۳ ساعت برای این نوع رسانه وقت اختصاص می دهند . بطور میانگین پاسخگویان ۲/۲ ساعت در شبانه روز از این رسانه استفاده می کنند .
جدول ۴-۱-۱۶- استفاده از رسانه های مکتوب
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
کمتر از یک ساعت
بین یک تا دو ساعت
دو تا سه ساعت
سه تا چهار ساعت
پنج ساعت و بیشتر
۱۲۰
۱۰۱
۵۰
۴۱
۱۸
۴/۳۶
۶/۳۰
۲/۱۵
۴/۱۲
۵/۵
۴/۳۶
۷۷
۱/۸۲
۵/۹۴
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۲/۲ انحراف معیار : ۲/۱
۴-۱-۱۷- استفاده از رسانه های صوتی ، تصویری داخلی :
این جدول معرف وضعیت پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از شبکه های تلویزیونی و رادیویی داخلی است . در این مورد نیز وضعیتی مانند متغیر پیشین ( میزان استفاده از رسانه های مکتوب )حاکم است .میانگین استفاده از این نوع رسانه ۲/۲ ساعت است . ۴/۶۲ درصد دو ساعت و کمتر ، ۲۳ درصد بین دو تا سه ساعت و ۱۴ درصد بیش از ۳ ساعت در طول شبانه روز از این رسانه بهره می گیرند .
جدول ۴-۱-۱۷- استفاده از رسانه های صوتی تصویری داخلی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
کمتر از یک ساعت
بین یک تا دو ساعت
دو تا سه ساعت
سه تا چهار ساعت
پنج ساعت و بیشتر
۱۰۹
۹۷
۷۷
۳۲
۱۵
۳۹
۴/۲۹
۳/۲۳
۷/۹
۵/۴
۳۹
۴/۶۲
۸/۸۵
۵/۹۵
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۲/۲ میانه : ۲ انحراف معیار : ۱/۱
۴-۱-۱۸- استفاده از رسانه های صوتی ، تصویری خارجی :
میزان استفاده از شبکه های تلویزیونی و رادیویی ( ماهواره ) سومین جنبه از متغیر استفاده از رسانه های جمعی است با توجه به داده های بدست آمده وضعیت پاسخگویان درباره این نوع رسانه کاملاَ متفاوت است به این ترتیب که حدود ۷۰ درصد از پاسخگویان گزینه عدم استفاده و یا صرف کمتر از یک ساعت در شبانه روز را انتخاب کرده اند و تنها ۳۰ درصد از پاسخگویان اعلام کرده اند که بیش از یک ساعت در شبانه روز از این رسانه استفاده می کنند .
جدول ۴-۱-۱۸- استفاده از رسانه های صوتی تصویری خارجی ( ماهواره )
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
کمتر از یک ساعت (۱)
بین یک تا دو ساعت(۲)
دو تا سه ساعت (۳)
سه تا چهار ساعت (۴ )
پنج ساعت و بیشتر (۵ )
۲۳۲
۳۹
۳۲
۱۳
۱۴
۳/۷۳
۸/۱۱
۷/۹
۹/۳
۲/۴
۳/۷۳
۱/۸۲
۸/۹۱
۸/۹۵
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۶/۱ میانه : ۱ انحراف معیار : ۱
۴-۱-۱۹- استفاده از اینترنت :
جدول ذیل وضعیت پاسخگویان را بر حسب میزان استفاده از اینترنت نشان می دهد . با توجه به داده های مندرج در این جدول حدود ۷۰ درصد از پاسخگویان در طول شبانه روز دو ساعت و کمتر از وقت خود را به استفاده از اینترنت اختصاص می دهند . ۲۱ درصد در حدود ۲ تا ۳ ساعت و تنها میزانی کمتر از ۱۰ درصد ، بیش از ۳ ساعت را به استفاده از این رسانه اختصاص می دهند .
جدول ۴-۱-۱۹- استفاده از اینترنت
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
کمتر از یک ساعت (۱)
بین یک تا دو ساعت(۲)
دو تا سه ساعت (۳)
سه تا چهار ساعت (۴ )
پنج ساعت و بیشتر (۵ )
۱۱۹
۱۰۸
۷۱
۲۴
۸
۱/۳۶
۷/۳۲
۵/۲۱
۳/۷
۴/۲
۱/۳۶
۸/۶۸
۳/۹۰
۶/۹۷
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۰۷/۲ میانه : ۲ انحراف معیار : ۰۴/۱
۴-۱-۲۰- مصرف رسانه ای کل :
مصرف رسانه ای کل متغیری است که از ترکیب چهار متغیر پیشین ( استتفاده از رسانه های مکتوب ، استفاده از تلویزیون و رادیو داخلی ، استفاده از شبکه های ماهواره ای و استفاده از اینترنت ) به دست آمده است .حداقل نمره ممکن در این متغیر ۸ و حداکثر نمره ۳۳ است که از این بین میانگین بدست آمده ۱۸/۱۶ ، و انحراف معیار ۳/۵ می باشد . براساس داده های مندرج در این جدول ۵/۴۸ درصد از پاسخگویان در حد پایین تر از متوسط از مجموع رسانه های جمعی استفاده می کنند . ۲۹ درصد در حد متوسط به این رسانه ها وقت اختصاص می دهند و ۲۱ درصد درحد بالاتر از متوسط از این رسانه ها بهره می گیرند .
جدول ۴-۱-۲۰- مصرف رسانه ای کل
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
خیلی پایین(۱)
پایین(۲ )
متوسط (۳)
بالا (۴ )
خیلی بالا (۵ )
۸۱
۷۹
۹۵
۵۹
۱۶
۵/۲۴
۹/۲۳
۸/۲۸
۹/۱۷
۸/۴
۵/۲۴
۵/۴۸
۳/۷۷
۲/۹۵
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۱۸/۱۶ میانه : ۱۶ انحراف معیار : ۳/۵
۴-۱-۲۱- تحصیلات :
در جدول ذیل توزیع پاسخگویان بر حسب متغیر تحصیلات ارائه شده است . طبق ویژگی خاص جامعه آماری تحقیق ( دبیران دبیرستان ها و اساتید دانشگاهها ) حداقل مقدار تحصیلات لیسانس و حداکثر آن دکتری است که از این بین بیشترین فراوانی ۱۴۵ نفر معادل ۹/۴۳ درصد پاسخگویان دارای تحصیلات لیسانس هستند ۵/۲۸ درصد فوق لیسانس و ۶/۲۷ درصد دارای دکتری تخصصی هستند .
جدول ۴-۱-۲۱- تحصیلات
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
لیسانس
فوق لیسانس
دکتری
۱۴۵
۹۴
۹۱
۹/۴۳
۵/۲۸
۶/۲۷
۹/۴۳
۵/۷۲
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
۴-۱-۲۲- درآمد
در جدول ذیل میزان درآمد پاسخگویان ارائه شده است . مقدار میانگین بدست آمده برای این متغیر دو میلیون هشتصد و چهل و پنج هزار تومان و میزان انحراف معیار ۱۳۰۵۰۰۰ تومان است که نشان دهنده تفاوت و پراکندگی شدید داده ها از میانگین است که البته بیشتر به دلیل حضور دو گروه درآمدی متفاوت در حجم نمونه و اختلاف زیاد در آمد قشر اساتید دانشگاه و دبیران آموزش و پرورش است . نمودار ستونی نیز یک نسبت عکس و نزولی را بین دو محور فراوانی و میزان درآمد نمایش می دهد که باز به دلیل تعداد بیشتر کارمندان آموزش و پرورش و در آمد کم آنها و تعداد کم اساتید در نمونه انتخابی و میزان درآمد زیاد آنها نسبت به گروه اول است . گروهبندی پاسخگویان را بر حسب شاخص در آمد به ترتیب زیر می توان ارائه کرد : ۸/۳۴ درصد در گروه درآمدی پایین ، ۴/۲۶ درصد در گروه درآمدی متوسط پایین ، ۴/ ۱۶ درصد درگروه متوسط ، ۲/۱۴ درصد در گروه متوسط بالا و ۲/۸ درصد در گروه در آمدی بالا قرار میگیرند .
جدول ۴-۱-۲۲- درآمد
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
پایین(۱)
متوسط پایین(۲ )
متوسط (۳)
متوسط بالا (۴ )
بالا (۵ )
۱۱۵
۸۷
۵۴
۴۷
۲۷
۸/۳۴
۴/۲۶
۴/۱۶
۲/۱۴
۲/۸
۸/۳۴
۲/۶۱
۶/۷۷
۸/۹۱
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۲۸۴۵۰۰۰ تومان انحراف معیار : ۱۳۰۵۰۰۰
۴-۱-۲۳- پایگاه اقتصادی – اجتماعی :
جدول ذیل وضعیت پاسخگویان را از لحاظ متغیر پایگاه اقتصادی – اجتماعی ( طبقه اجتماعی ) مشخص می کند متغیر مذکور یک متغیر ترکیبی است که از داده های بدست آمده درباره تحصیلات ، میزان در آمد ، شغل و مسکن حاصل شده است .بر اساس نتایج بدست آمده ۶/۴۳ درصد از پاسخگویان در گروه پایین قرار میگیرند و پس از آن ، ۵/۱۴ درصد در گروه متوسط پایین ، ۳/۱۰ درصد در گروه متوسط ، ۱/۱۲ درصد درگروه متوسط بالا و ۴/۱۹ درصد در گروه بالا از نظر شاخص های فوق ارزیابی می شوند .
جدول ۴-۱-۲۳- پایگاه اقتصادی –

پایان نامه ارشد درمورد اندازه گیری، آموزش و پرورش، جامعه آماری، دانشگاهها

nh=n Nh/N
nh : تعداد نمونه انتخابی از طبقه h ام
n : تعداد کل نمونه انتخابی از جامعه آماری مورد مطالعه
Nh : تعدا افراد جامعه آماری در طبقه h ام
N : تعداد کل افراد جامعه آماری
با استفاده از این نوع نمونه گیری تعداد نمونه های اختصاص یافته به هر یک از طبقات جامعه آماری به شرح جدول زیر می باشد :
جدول ۳-۱- سهم هر یک از طبقات نمونه از حجم نمونه
تعدادکل هریک از طبقات ( N )
سهم طبقات از حجم نمونه
دانشگاه
۱۰۱۳
۱۶۱
آموزش و پرورش
۱۵۰۰
۲۳۹
جمع
۲۵۱۳
۴۰۰
برای اینکه سهم هر کدام از دانشگاهها و نواحی آموزش و پرورش از حجم نمونه مشخص شود فرایند اختصاص حجم نمونه با استفاده از روش فوق یکبار دیگر درباره انواع مراکز دانشگاهی (علوم پزشکی ، بوعلی سینا ، دانشگاه آزاد ، دانشگاه فرهنگیان و پیام نور ) و نواحی آموزش و پرورش انجام گرفت که نتیجه در جدول زیر ارائه شده است .
جدول ۳-۲- سهم زیر گروهها ی طبقات اصلی از حجم نمونه
تعداد کل هریک از طبقات ( Nh )
سهم طبقات از حجم نمونه(nh )
اساتید دانشگاهها
بوعلی
۳۵۱
۵۶
علوم پزشکی
۲۹۶
۴۷
آزاد
۲۴۷
۴۰
دانشگاه فرهنگیان و پیام نور
۱۲۰
۱۸
دبیران آموزش و پرورش
ناحیه (۱)
۷۷۳
۱۲۳
ناحیه (۲)
۷۲۸
۱۱۶
جمع
۲۵۱۳
۴۰۰
در مرحله بعد پس از آنکه سهم طبقات و گروههای مختلف جامعه آماری از حجم نمونه بر اساس نسبت های موجود در جامعه آماری مشخص گردید . با توجه به اینکه هر یک از طبقات مختلف ( دانشگاهها و نواحی آموزش و پرورش )که اسامی آنها در جدول فوق ذکر شده خود حایز زیر مجموعه متعدد و دسته های فرعی تری مانند دانشکده ها ، دپارتمان ها وگروههای آموزشی و مناطق مختلف آموزش و پرورش بودند و به دلیل پراکندگی مکانی زیاد عملاَ امکان تخصیص نمونه به همه آنها وجود نداشت و از طرفی به دلیل همگن بودن طبقات فرعی مذکور از نظر متغیر های تحقیق ضرورتی به جمع آوری داده ها از همه آنها وجود نداشت .در این مرحله از نمونه گیری خوشه ای استفاده گردید .
نمونه گیری خوشه ای نیز روشی است که در آن ابتدا از میان مناطق ، نمونه ای انتخاب گردد بدوا از میان مناطق بزرگ نمونه گیری می شود و رفته رفته از هر منطقه بزرگ ، مناطق کوچکتری نمونه گیری می شود . (دواس ص۷۴ )
برای اجرای روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای ابتدا فهرست حوزه ها و زیر مجموعه های هر کدام را تهیه کرده و آن را بعنوان چهارچوب نمونه گیری قرار می دهیم واز بین خوشه ها وطبقات اصلی (مراکز دانشگاهی و نواحی آموزش و پرورش) خوشه های فرعی را به صورت تصادفی انتخاب می کنیم طبقات و خوشه ها ی فرعی را در اینجا دانشکده ها و مدارس نواحی مختلف آموزش و پرورش تشکیل می دهند . در واقع در اینجا قصد ما اینست که مشخص کنیم از بین هر کدام از مراکز دانشگاهی که فهرست آن در جدول پیشین آمد کدام دانشکده ها و مدارس بعنوان نمونه نهایی برگزیده خواهند شد . پس از اجرای مراحل نمونه گیری خوشه ای ، شش خوشه از بین دانشگاهها و نواحی آموزش و پرورش انتخاب گردید که شرح آن در جدول زیر ارائه شده است .
جدول ۳-۳- خوشه های انتخابی از زیر گروههای مختلف
خوشه اول
خوشه دوم
خوشه سوم
خوشه چهارم
خوشه پنجم
خوشه ششم
دانشگاه علوم پزشکی
دانشگاه بوعلی سینا
دانشگاه آزاد
دانشگاه فرهنگیان
ناحیه دو آموزش و پرورش
ناحیه یک آ . پ
دانشکده پزشکی
دانشکده ادبیات و علوم انسانی
دانشکده علوم پایه
پردیس شهید باهنر از دانشگاه فرهنگیان
دبیرستانهای حاج بابایی حضرت مهدی – تختی – شهید محلاتی – فنی حرفه ای باباخان
دبیرستانهای امام حسین – امام صادق – ابن سینا – شاهد – علامه حلی
۳-۶- ابزار اندازه گیری ( پایایی و روایی ) :
بر اساس روال مرسوم و غالب مطالعات پیمایشی که در آنها پرسشنامه عمده ترین ابزار جمع آوری و اندازه گیری داده ها ست در این مطالعه نیز از این ابزار برای جمع آوری داده ها و اندازه گیری متغیرها استفاده شده است . از آنجا ییکه تهیه و ساختن پرسشنامه در چنین تحقیقاتی مهمترین حلقه و مرحله ایست که محقق را از دنیای مفاهیم انتزاعی به جهان واقعیت عینی و انضمامی وارد میکند . وملاکهایی مانند پایایی و اعتبار شاخص هایی برای حصول اطمینان محقق ازمطلوبیت ابزار اندازه گیری از این جنبه هاست است انجام آزمونهایی بر روی پرسشنامه امری مرسوم و الزامی است . در این تحقیق برای دستیابی به منظور فوق اقداماتی به شرح ذیل صورت گرفت .
۳-۶-۱- پیش آزمون ( پایایی) :
در این پژوهش ابتدا نمونه ای ۴۰ نفری از اعضای جامعه آماری انتخاب شد و پرسشنامه مقدماتی بین آنها توزیع گردید . پس از جمع آوری داده ها ، ضریب پایایی یا قابلیت اعتماد بر روی پرسش ها ی مذکور محاسبه گردید .
البته برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد ، شیوه های مختلفی وجود دارد . یکی از آنها روش محاسبه آلفای کرونباخ است که در این تحقیق از آن استفاده گردید . روش آلفای کرونباخ برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری از جمله پرسشنامه یا آزمون هایی که خصیصه های مختلف را اندازه گیری می کند ، بکار میرود . ( سرمدی و دیگران ، ۱۳۷۹ : ۱۶۹ )
نتایج محاسبه آلفای کرونباخ متغیرها هم بصورت کلی و مجموع گویه ها وابعاد هر متغیر و هم به تفکیک شاخص ها و ابعاد هر متغیر در جدول زیر ارائه شده است :
جدول ۳-۴- پایایی ابزار اندازه گیری فرهنگ سیاسی دموکراتیک ( متغیر وابسته )
متغیر اصلی
تعداد گویه ها
مقدار آلفا
ابعاد
تعداد گویه ها
مقدار آلفای کرونباخ
فرهنگ سیاسی
۳۰ گویه
۸۲/۰
مدارای سیاسی
۴ گویه
۷۱/۰
حمایت از آزادی
۶ گویه
۷۳/۰
تساوی جنسیتی
۶ گویه
۷۳/۰
مطلوبیت دمکراسی
۴ گویه
۷۰/۰
دانش و علاقه سیاسی
۵ گویه
۷۷/۰
مشارکت سیاسی
۵ گویه
۷۱/۰
جدول ۳-۵- پایایی ابزار اندازه گیری سرمایه اجتماعی
متغیر اصلی
تعداد گویه ها
مقدار آلفا
ابعاد
تعداد گویه ها
مقدار آلفای کرونباخ
سرمایه اجتماعی
۲۹ گویه
۸۸/۰
اعتماد درون گروهی
۴ گویه
۷۰/۰
اعتماد برون گروهی
۳ گویه
۷۵/۰
اعتماد نهادی
۶ گویه
۷۸/۰
انسجام اجتماعی
۸گویه
۷۶/۰
مشارکت اجتماعی
۸ گویه
۷۷/۰
جدول ۳-۶- پایایی ابزار اندازه گیری سنجه دینداری
متغیر اصلی
تعداد گویه ها
مقدار آلفا
ابعاد
تعداد گویه ها
مقدار آلفای کرونباخ
میزان دینداری
۲۳ گویه
۸۹/۰
بعد اعتقادی
۷ گویه
۸۸/۰
بعد مناسکی
۵گویه
۸۲/۰
بعد پیامدی
۷ گویه
۸۵/۰
بعد عاطفی
۴ گویه
۸۳/۰
جدول ۳-۷- پایایی ابزار اندازه گیری متغیر امنیت اجتماعی
متغیر اصلی
تعداد گویه ها
مقدار آلفا
ابعاد
تعداد گویه ها
مقدار آلفای کرونباخ
احساس امنیت
۱۵ گویه
۸۴/۰
امنیت جانی
۵ گویه
۸۲/۰
امنیت اقتصادی
۵گویه
۸۵/۰
امنیت سیاسی
۵ گویه
۸۶/۰
در ضمن برای سنجش متغیرهای پایگاه اقتصادی -اجتماعی ، میزان استفاده از رسانه ها و گرایش به ارزش های فرامادی گرایانه به ترتیب از ۷ ، ۴ و ۵ پرسش استفاده گردید که میزان ضریب آلفا برای پایگاه اقتصادی – اجتماعی ۷۲/۰ ، برای متغیر میزان استفاده از رسانه ها ۶۸/۰ و برای متغیرگرایش به ارزش های فرامادی گرایانه ۷۵/۰ محاسبه گردید .
پس از محاسبه ضریب پایایی ابزار اندازه گیری بعضی از گویه ها و سوالات دارای مشکل حذف و بعضی نیز تغییر داده شد و اصلاح گردید .
۳-۶-۲- اعتبار ابزار اندازه گیری :
یکی از راههای دستیابی به پرسشنامه ای معتبر استفاده از پرسشنامه ها و مقیاس هایی است که در تحقیقات شاخص توسط محققین بکار گرفته شده و به اصطلاح امتحان پس داده است . در واقع این پرسش ها نه تنها یکبار بلکه چندین بار مورد استفاده قرار گرفته اند و زواید و ایرادات آنها تا حد امکان رفع شده است . در این تحقیق الویت نخست برای دستیابی به پرسشنامه معتبر حتی الامکان این بوده است که به تحقیقات معتبری که در حوزه ذیربط انجام گرفته رجوع شود و از مقیاس ها و ابزار های اندازه گیری آنها به عنوان مبنای اصلی پرسش ها استفاده شود که البته این رویه در مورد بیشتر متغیر ها علی الخصوص مقیاس سنجش فرهنگ سیاسی دمکراتیک ( متغیر وابسته تحقیق ) متغیر احساس امنیت ، سرمایه اجتماعی و دینداری ثمر بخش بود . ذیلاً منابع و مرجع هایی که در ساخت شاخص ها و مقیاسهای سنجش متغیرهای تحقیق بعنان مبنای اولیه و اصلی بکار رفته ارائه می گردد .
مقیاس فرهنگ سیاسی دمکراتیک : در سنجش این مفهوم بعنوان متغیر وابسته تحقیق از شاخص های رونالد اینگلهارت و همکاران تحت عنوان ارزش های فرامادی گرایانه و رهاینده و نیز شاخص مارک تسلر در مطالعه جوامع خاور میانه استفاده گردید البته هر دو شاخص در اکثر موارد با هم همپوشانی داشتند و بر ابعادی مانند مدارا و تسامح ، تاکید بر تساوی جنسیتی ، مشارکت ، تاکید بر ارزش آزادی و مطلوبیت داشتن حکومت دمکراتیک توجه داشتند .
البته بسیاری از گویه های بکار رفته در پرسشنامه های مزبور به دلیل اینکه با شرایط و فضای زمانی و مکانی خاص تحقیقات مربوطه طراحی گردیده بود از نظر فرم ظاهری و محتوایی ، بگونه ای که با شرایط و حال و هوای تحقیق متناسب باشد تغییر داده شد و مورد اصلاح قرار گرفت .
پس از آماده سازی پرسشنامه برای اطمینان بیشتر از اعتبار محتوایی آن، پرسشنامه به چند تن از اساتید ارائه گردید و نظرات ایشان نیز در اصلاح و ارتقای کیفیت سوالات و گویه ها اعمال شد. تا جاییکه اطمینانی نسبی از کارایی و اعتبار پرسشنامه برای جمع آوری داده های مورد نظرحاصل گردید و به اصطلاح بسته پرسشنامه نهایی شد .
فصل چهارم :
تجزیه و تحلیل داده ها
۴-۱- تحلیل یک متغیره :
۴-۱-۱- توزیع جنسی پاسخگویان :
جدول و نمودار (۴-۱-۱) فراوانی پاسخگویان را بر حسب متغیر جنسیت نشان می دهد . مطابق داده های به دست آمده ۳/۵۳ درصد پاسخگویان را مردان و ۱/۴۶ درصد را زنان تشکیل می دهند . بعبارت دیگر توزیع جنسیتی افراد نمونه نسبتاَ یک توزیع متوازنی از مردان و زنان را در بر می گیرد و از این حیث با نسبت جنسیتی موجود در جامعه آماری ( N ) انطباق دارد .
جدول ۴-۱-۱- توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب جنس
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
مردان
زنان
۱۷۸
۱۵۲
۳/۵۳
۱/۴۶
۳/۵۳
۱۰۰
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
۴-۱-۲- وضعیت سنی پاسخگویان :
جدول و نمودار ۴-۱-۲ – معرف توزیع پاسخگویان بر حسب گروههای سنی

منبع پایان نامه درمورد انحراف معیار، درصد تجمعی، مشارکت اجتماعی، سرمایه اجتماعی

انتخاب شده در چهار گروه سنی طبقه بندی گردید . نتایج بدست آمده حاکی از آنست که بیشترین فراوانی پاسخگویان در گروه سنی (۴۵ – ۴۱ ) سال قرار دارند که ۵/ ۳۵ در صد از کل نمونه مورد مطالعه را شامل می شود . پس از آن گروههای سنی ( ۴۰ – ۳۶ سال ) ، ( ۵۰ – ۴۶ سال وبالاتر ) و (۳۵ -۳۱ سال ) به ترتیب ۸/۲۵ درصد ، ۳/۲۰ درصد و ۵/۱۸ درصد پاسخگویان را به خود اختصاص داده اند .
جدول ۴-۱-۲- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
۳۵-۳۱ سال
۴۰-۳۶ سال
۴۵-۴۱ سال
۵۰ – ۴۶ سال وبالاتر
۶۱
۸۵
۱۱۷
۶۷
۵/۱۸
۸/۲۵
۵/۳۵
۳/۲۰
۵/۱۸
۲/۴۴
۷/۷۹
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین : ۵/۴۲
۴-۱-۳- رشته تحصیلی :
در جدول و نمودار ۴-۱-۳- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب رشته تحصیلی ارائه شده است . با توجه به تنوع و تکثر جامعه آماری از لحاظ متغیر مذکور و عدم امکان تفسیر داده ها بر اساس تک تک رشته های علمی ، چهار گروه اصلی تحصیلی علوم انسانی ، علوم پایه ، علوم مهندسی و علوم پزشکی مبنای طبقه بندی رشته ها قرار گرفت و داده های مرتبط با آن در قالب این گروههای تحصیلی جمع آوری گردید . نتایج نشان می دهد که بیشترین فراوانی پاسخگویان در گروه علوم انسانی با ۳/۴۳ درصد و گروه علوم پایه با ۳۷ درصد از کل حجم نمونه قرار دارد . لازم به توضیح است که تعداد اعضای گروه های علوم انسانی و علوم پایه به این دلیل بیشتر است که افراد مرتبط بااین رشته های تحصیلی هم در دانشگاه ها حضور دارند و هم در مدارس و مراکز آموزش متوسطه دارای بیشترین فراوانی هستند حال آنکه گروه علوم پزشکی و علوم مهندسی صرفاَ رشته های دانشگاهی بوده و عملاَ در مدارس و مراکز آموزشی متوسطه حضور ندارند .
جدول ۴-۱-۳- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب رشته تحصیلی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
علوم انسانی
علوم پایه
علوم پزشکی
علوم مهندسی
۱۴۳
۱۲۲
۳۱
۳۴
۳/۴۳
۳۷
۴/۹
۳/۱۰
۳/۴۳
۳/۸۰
۷/۸۹
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
۴-۱-۴- توزیع پاسخگویان از نظر موقعیت شغلی :
جدول زیر وضعیت پاسخگویان را از نظر موقعیت شغلی نشان می دهد از آنجاییکه در این تحقیق پاسخگویان در دو گروه شغلی مشخص ( اساتید دانشگاه و دبیران دبیرستان ) قرار داشتند و نمونه آماری انتخاب شده با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای به گونه ای انتخاب شده بود که نسبت آماری موجود در جامعه آماری در حجم نمونه انتخابی نیز رعایت شود توزیع شغلی موجود درجدول زیر تحت تاثیر شیوه اختصاص متناسب نمونه قرار دارد .
جدول ۴-۱-۴- فراوانی بر حسب موقعیت شغلی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
دبیران
اساتید دانشگاه
۲۰۰
۱۳۰
۶/۶۰
۴/۳۹
۶/۶۰
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
۴-۱-۵- اعتماد درون گروهی
جدول و نمودار ۴-۴ نشان دهنده توزیع پاسخگویان بر حسب میزان اعتماد درون گروهی ( یکی از شاخص های سرمایه اجتماعی ) است . حداقل نمره ممکن برای این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۴ و حداکثر نمره ۲۰ می باشد که میانگین نمره ۱۵/۱۳ با انحراف معیار ۶/۲ ، معرف حد متوسط اعتماد درون گروهی در بین افراد مورد مطالعه است . البته بررسی چارک ها و ستون درصد تجمعی نشان می دهد که به غیر از حد متوسط این متغیر که با ۴۵ درصد ، بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده درصد افرادی که اعتماد درون گروهی بالا و بسیار بالایی را نشان داده اند ۴۰ درصد و درصد افرادی اعتماد درون گروهی پایین و بسیار پایینی را نشان داده اند ۲۰ درصد بوده که نشان میدهد میزان متوسط این متغیر در بین پاسخگویان از نوع متوسط رو به بالا می باشد .
جدول ۴-۱-۵- اعتماد درون گروهی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
اعتماد خیلی پایین
اعتماد پایین
اعتماد متوسط
اعتماد بالا
اعتماد خیلی بالا
۱۶
۵۴
۱۴۷
۱۰۷
۳
۸/۴
۴/۱۶
۵/۴۴
۴/۳۲
۹/۰
۸/۴
۴/۲۱
۴/۶۶
۱/۹۹
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین :۱۵/۱۳ انحراف معیار : ۶/۲
۴-۱-۶- اعتماد نهادی
جدول ۴-۱-۶-وضعیت پاسخگویان را بر اساس متغیر میزان اعتماد نهادی نشان می دهد کمترین نمره ممکن در این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۶ و بیشترین نمره مجموع ۳۰ بوده است . مقدار میانگین ۹۶/۱۴ و مقدار انحراف معیار ۶۶/۴ می باشد . با توجه به داده های مندرج در جدول می توان میزان این نوع اعتماد را در بین افراد مورد مطالعه متوسط پایین ارزیابی کرد حدود نیمی از پاسخگویان ( ۷/۴۹ درصد ) از اعتماد نهادی پایین و خیلی پایینی برخوردارند ۳۵ درصد اعتماد متوسطی به نهادها اجتماعی- سیاسی دارند که در مجموع ۸۵ درصد کل فراوانی را شامل می شود و درمقابل تنها حدود ۱۵ درصدازآنها اعتماد نهادی بالایی را نسبت به نهادهای اجتماعی – سیاسی از خود نشان داده اند
جدول ۴-۱-۶- اعتماد نهادی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
اعتماد نهادی پایین
اعتماد نهادی پایین
اعتماد نهادی متوسط
اعتماد نهادی بالا
اعتمادنهادی خیلی بالا
۵۹
۱۰۵
۱۱۵
۴۴
۷
۹/۱۷
۸/۳۱
۸/۳۴
۳/۱۳
۱/۲
۹/۱۷
۷/۴۹
۵/۸۴
۹/۹۷
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین :۹۶/۱۴ انحراف معیار : ۶۶/۴
۴-۱-۷- اعتماد برون گروهی ( اعتماد تعمیم یافته ) :
داده های مربوط به متغیر اعتماد برون گروهی یا اعتماد تعمیم یافته نیز حاکی از میزان متوسط این نوع اعتماد در بین افراد مورد مطالعه است . حداقل نمره ممکن در این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۳ و حداکثر نمره ۱۳ است . میانگین پاسخگویان ۶/۷ با انحراف معیار ۲/۲ می باشد که مبین وجود حد میانه ای از اعتمادبرون گروهی در بین افراد مورد مطالعه است . بررسی درصد ها نیز حاکی از وجود یک توزیع نسبتاَ متوازن و نرمال درمورد این متغیر است به این ترتیب که حد متوسط این اعتماد که با میانگین بدست آمده انطباق دارد دارای بیشترین فراوانی است و حدهای بالا و پایین اعتماد تعمیم یافته هر کدام به نحو متعادل ۳۰ درصد از فراوانی را به خود اختصاص داده است .
جدول ۴-۱-۷- اعتماد برون گروهی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
اعتمادتعمیم یافته خیلی پایین
اعتماد تعمیم یافته پایین
اعتماد تعمیم یافته متوسط
اعتماد تعمیم یافته بالا
اعتمادتعمیم یافته خیلی بالا
۲۲
۷۹
۱۲۲
۶۳
۴۴
۷/۶
۹/۲۳
۳۷
۱/۱۹
۳/۱۳
۷/۶
۶/۳۰
۶/۶۷
۷/۸۶
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۶/۷ انحراف معیار : ۲/۲
۴-۱-۸- انسجام اجتماعی :
داده های جدول ذیل به متغیر انسجام اجتماعی اختصاص دارد حداقل نمره ممکن پاسخگویان در این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۷ و حداکثر نمره ۳۵ بوده است . میانگین بدست آمده ۱۸/۲۷ با انحراف معیار ۶/۳ بوده است که نشان دهنده وجود میزان نسبتاَ بالایی از انسجام در بین افراد مورد مطالعه است بررسی ستون درصد تجمعی نیز معرف آنست که حدود ۷۵ درصد از پاسخگویان از نظر این صفت در حد بالا (۶/۶۰ درصد ) و خیلی بالا (۱۴ درصد) ارزیابی شده اند .
جدول ۴-۱-۸- انسجام اجتماعی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
انسجام اجتماعی خیلی پایین
انسجام اجتماعی پایین
انسجام اجتماعی متوسط
انسجام اجتماعی بالا
انسجام اجتماعی خیلی بالا
۴
۷
۷۳
۲۰۰
۴۶
۲/۱
۱/۲
۱/۲۲
۶/۶۰
۹/۱۳
۲/۱
۳/۳
۵/۲۵
۱/۸۶
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۱۸/۲۷ انحراف معیار : ۶/۳
۴-۱-۹- مشارکت اجتماعی :
جدول ذیل مربوط به متغیر مشارکت اجتماعی ( از شاخص های سرمایه اجتماعی ) است . حداقل نمره ممکن در این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۸ و حداکثر نمره ۳۱ است . میانگین بدست آمده برای این متغیر ۱/۲۱ و انحراف معیارآن نیز ۸۶/۳ می باشد که معرف حد متوسطی از مشارکت اجتماعی در نزد پاسخگویان است . داده های جدول فراوانی نیز نشان می دهد که نزدیک به نیمی از پاسخگویان ( ۲/۴۸ ) میزان متوسطی از مشارکت اجتماعی یا تمایل به آن را نشان داده اند و در مرتبه بعد مشارکت اجتماعی بالا و خیلی بالا مجموعاَ ۳۶ درصد و مشارکت اجتماعی پایین و خیلی پایین مجموعاَ ۵/۱۵ درصد از فراوانی را به خود اختصاص داده است .
جدول ۴-۱-۹- مشارکت اجتماعی
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
مشارکت اجتماعی خیلی پایین
مشارکت اجتماعی پایین
مشارکت اجتماعی متوسط
مشارکت بالا
مشارکت اجتماعی خیلی بالا
۷
۴۴
۱۵۹
۱۱۵
۵
۱/۲
۳/۱۳
۲/۴۸
۸/۳۴
۵/۱
۱/۲
۵/۱۵
۶/۶۳
۵/۹۸
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۱/۲۱ انحراف معیار : ۸۶/۳
۴-۱-۱۰- سرمایه اجتماعی کل :
جدول زیر معرف وضعیت پاسخگویان بر حسب متغیر سرمایه اجتماعی است . این متغیر یک متغیر ترکیبی است که از تجمیع شاخص هایی مانند اعتماد درون گروهی ، اعتماد نهادی ، اعتماد تعمیم یافته ، انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی ساخته شده است . مقدار میانگینی که برای این متغیر بدست آمده ۰۵/۸۴ از مجموع نمره ۱۰۵ و انحراف معیار آن نیز ۵/۱۰ است که معرف سرمایه اجتماعی نسبتاَ بالای افراد مورد مطالعه است . بررسی درصد تجمعی نیز نشان میدهد که سرمایه اجتماعی بیش از ۹۰ درصد پاسخگویان در حدی متوسط و بالاتر ارزیابی شده است .
جدول ۴-۱-۱۰- سرمایه اجتماعی کل
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
سرمایه اجتماعی خیلی پایین
سرمایه اجتماعی پایین
سرمایه اجتماعی متوسط
سرمایه اجتماعی بالا
سرمایه اجتماعی خیلی بالا
۶
۱۷
۱۲۸
۱۳۰
۴۹
۸/۱
۲/۵
۸/۳۸
۴/۳۹
۸/۱۴
۸/۱
۷
۸/۴۵
۲/۸۵
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۰۵/۸۴ انحراف معیار : ۵/۱۰
۴-۱-۱۱- دینداری :
جدول ۴- ۱۰ معرف نتایج بدست آمده درباره متغیر دینداری است . حداقل نمره ممکن برای این متغیر از مجموع سوالات و گویه های مربوطه ۱۹ و حداکثر نمره ۹۵ بوده است . میانگین محاسبه شده برای این متغیر ۷۲ و انحراف معیار آن ۱۵ می باشد که بیانگر نمره بالای پاسخگویان در متغیر دینداری است بعبارت بهتر داده های بدست آمده نشان می دهند که پاسخگویان خود را افرادی نسبتاَ دیندار معرفی کرده اند .
جدول ۴-۱-۱۱- میزان دینداری
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
دینداری خیلی پایین
دینداری پایین
دینداری متوسط
دینداری بالا
دینداری خیلی بالا
۱۳
۳۹
۶۶
۱۵۵
۵۷
۹/۳
۸/۱۱
۲۰
۴۷
۳/۱۷
۹/۳
۸/۱۵
۸/۳۵
۷/۸۲
۱۰۰
جمع
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
میانگین: ۷۲ انحراف معیار : ۱۵
۴-۱-۱۲-امنیت اقتصادی :
جدول فراوانی ذیل وضعیت پاسخگویان را از نظر متغیر احساس امنیت اقتصادی نشان می دهد . مقدار میانگین ۱۷/۱۲ از حداکثر نمره ۲۵ و انحراف معیار آن ۹/۳ است . مقادیر مذکور مبین وجود حد نسبتاَ پایین احساس امنیت اقتصادی در نزد

پایان نامه ارشد درمورد جامعه آماری، ارزش های فرامادی، فرهنگ سیاسی، دانشگاه ها

بکار گرفتن منابع شخصی به منظور سهیم شدن در یک اقدام جمعی است آنچه که مشارکت را تحقق می بخشد ، گذر از حالت بالقوه به بالفعل است . صرف نظر از موفقیتی که حاصل می شود « اوکلی معتقد است که مشارکت عبارتست از احساس سازگاری مردم و در نهایت افزایش پذیرش و توانایی آنان برای پاسخ گویی به برنامه های توسعه از طریق درگیر کردن آنان با تصمیم گیری ، اجرا و ارزشیابی برنامه ها براساس تلاش های سازمان یافته . ( محسنی ، ۱۳۸۲ :۱۲ )
مشارکت می تواند دو حالت غیر رسمی و رسمی داشته باشد . حالت غیر رسمی مشارکت را می توان در مشارکت افراد در گروههای خانوادگی ، محلی ، سازمان های خیریه و تشکل های مذهبی جستجو کرد . حالت های رسمی مشارکت را می توان در شرکت افراد در سازمانها ، موسسات مدنی و انجمن هایی دید که نوعی بروکراسی اداری نیز از قبیل ثبت نام ، تشکیل جلسات منظم و تقسیم کار مشخص و تعیین مسئولیت ها در آن جریان دارد .
سرمایه اجتماعی از نوع متغیرهای سطح سنجش ترتیبی بوده و معرف یابی و تعریف عملیاتی هر یک از ابعاد فوق جهت سنجش مفهوم در جدول زیر ارائه گردیده است .
جدول ۲-۶-۷- معرف ها و گویه های سرمایه اجتماعی
ابعاد
معرفها و تعاریف عملیاتی
اعتماد اجتماعی
اعتماد (درون گروهی )
اعتماد به افراد خانواده – اعتماد به خویشاوندان – اعتماد به دوستان – اعتمادبه همکاران – اعتماد به همسایگان – اعتماد به اعضای انجمن ادبی، هنری، علمی یا کلوپ ورزشی
اعتماد تعمیم یافته
فرد بطور کلی مردم را چقدر قابل اعتماد می داند – آنها را تا چه حد در عمل به قول و قرار شان متعهد می داند – چقدر حاضر است با جمع و گروهی که نمی شناسد رابطه بر قرار کند –
اعتماد نهادی
اعتماد به نیروی انتظامی – اعتماد به رسانه ها – اعتماد به اتحادیه ها و انجمن های صنفی – اطمینان به احزاب سیاسی – اعتماد به نهاد های خدمات عمومی مانند شهرداری – اعتماد به مجلس قانون گذاری – اعتماد به قوه قضاییه – اعتماد به سازمان محیط زیست
همبستگی و انسجام اجتماعی
میزان علاقه فرد به جامعه – میزان روابط فرد با خویشاوندان – میزان روابط فرد با همسایگان میزان روابط فرد با همکاران – میزان اهمیت حقوق دیگران برای فرد – میزان الویت نیازهای افراد جامعه درمقابل منافع شخصی – میزان حساسیت به رویدادهای عمومی و اجتماعی – میزان تمایل به پیوستن به گروههای بحران وکمک در هنگام حوادث غیر مترقبه
مشارکت اجتماعی
عضویت در هیات امنای مساجد و اماکن مذهبی – فعالیت در انجمن های خیریه – فعایت در انجمنهای شهرستانیهای مقیم مرکز- عضویت در انجمن های هنری، ادبی – عضویت و فعالیت در انجمن های علمی – فعالیت در انجمن های زیست محیطی – عضویت در احزاب و انجمن های سیاسی – عضویت و فعالیت در اتحادیه ها و اصناف حرفه ای – سابقه کاندیداتوری برای شوراهای شهر و روستا یا نمایندگی مجلس و یا میزان تمایل به این امر
۲-۶-۲-۶- ارزش های فرامادی :
ارزش های فرامادی گرایانه ناظر بر تغییر نگرشهای افراد از تاکید بر بقا و امنیت فیزیکی و نیز تامین نیازهای معیشتی (نگرشهای ماتریالیستی ) به سوی نگرش هایی است که هر چه بیشتر بر انتخاب های انسانی ، اخلاق ، محیط زیست ، تساهل و آزادی تاکید دارد (inglehart , welzel ,2009 ).
اینگلهارت شش بعد را برای ارزش های فرامادی معرفی می کند که عبارتند از : نقد حکومت ، آزادی بیان ، بحث در باره زیبایی محیط زندگی ، تاکید بر جامعه انسانی که در آن ایده ها بیشتر مورد تاکید قرار می گیرند . از نظر وی ارزش های فرامادی گرا که بخشی از ارزش های رهاینده محسوب می شوند هم جزء وجوه بنیادین جامعه مردم سالار به حساب می آیند و هم در قالب متغیری مستقل بعنوان پارامتر و عاملی موثر ، موجد تاکید بر آزادیهای مدنی و سیاسی توده ، استقلال انسانی ، تساهل ، مدارا و در کل گرایش به فرهنگ سیاسی دموکراتیک می باشد . (Inglehart,2002)
به نظر اینگلهارت ارزشهای فرامادی گرایانه در بر گیرنده شاخص هایی مانند ترجیح آزادی نسبت به نظم وثبات آمرانه ، الویت مشارکت مردمی و تقدم دخالت حقوق مدنی است که در مقابل ارزش های مادی گرایانه قرار می گیرد که بر ابعادی مانند حفظ نظم ، ثبات و امنیت شغلی و فیزیکی تاکید دارد .
با توجه به اینکه مفهوم فرامادی گرایی یکی از سازه های ابداعی اینگلهارت بوده و متعلق به کلیت نظام نظریه پردازی وی می باشد و در پیمایش ها و پژوهش های میدانی وی به گونه ای خاص شاخص سازی شده است این تحقیق نیز تا حد امکان و تا آنجا که به موضوع فرهنگ سیاسی دموکراتیک مربوط می شود به شاخص های مذکور وفادار مانده و در مرحله تعریف عملیاتی سعی گردید از معرف های مورد استفاده در مقیاس اصلی بهره جوید .
معرف های مذکور در جدول زیر ارائه شده است :
جدول ۲-۶-۸- معرف ها و گویه های گرایش به ارزش های فرامادی
معرف ها ی ارزش های فرا مادی گرا
معرف های ارزش های مادی گرا
ارزش های فرامادی گرایانه
در مقابل ارزش های مادی گرا
الویت پیشرفت بسوی جامعه ای که در آن ایده ها
بیشتر از پول اهمیت دارد
الویت قایل شدن برای اقتدار
الویت مشارکت مردمی در حاکمیت
الویت قایل شدن برای اقتصاد با ثبات
الویت آزادی بیان
الویت قایل شدن برای نظم و امنیت اجتماعی
الویت تجمعات مدنی
الویت مبارزه علیه افزایش قیمت ها و جرایم
الویت حفظ محیط زیست
الویت برای رشد اقتصادی
فصل سوم :
روش تحقیق
۳-۱- روش تحقیق :
در این مطالعه روش پیمایش بعنوان روش اصلی تحقیق انتخاب گردید . دلیل انتخاب این روش به دلیل نوع موضوع و اهدافی است که پژوهش در صدد دستیابی به آن است . فرهنگ سیاسی موضوعی است که ابعاد و عناصر اصلی آن را ارزش ها ، جهت گیریها ، نگرش ها و دانش سیاسی تشکیل میدهد . به بیان دیگر یک جنبه مهم تحقیق از نوع موضوعات و مطالعاتی است که در دسته تحقیقات نگرش سنجی طبقه بندی می شود و پژوهش هایی از این نوع نیز به دلیل مقیاس وسیع تحت پوشش از روش پیمایش استفاده می کنند .
دلیل دوم انتخاب روش پیمایش هدفی است که این پژوهش دنبال می کند . مهمترین هدف تحقیق بر آورد میزان گرایش اقشار فرهنگی طبقه متوسط جدید به فرهنگ سیاسی دمکراتیک است . هدفی که متضمن نمونه یابی مناسب و انتخاب حجم نمونه ای است که معرف و نماینده جامعه آماری تحقیق باشد و قابلیت تعمیم نتایج و داده ها را به کل جامعه فراهم آورد و در نهایت به توصیفی نسبتاً دقیق از میزان گرایشات دمکراتیک این طیف از جامعه دست یابد . علاوه بر آن ظرفیت ها و امکانات تحلیل آماری که در این روش برای تبیین روابط بین متغیرها وجود دارد این روش را به انتخابی مناسب برای تحقیقاتی ازاین دست مبدل می سازد .
۳-۲- تکنیک جمع آوری داده ها :
تکنیک جمع آوری تحقیق در این پژوهش پرسشنامه است . شیوه اجرا و تکمیل پرسشنامه نیز به همراهی پرسشگر انجام می گیرد .
۳-۳- جامعه آماری :
جامعه آماری در این تحقیق اساتید دانشگاه های شهر همدان اعم از دانشگاه های بوعلی سینا ، علوم پزشکی ، دانشگاه آزاد واحد همدان ، دانشگاه پیام نورو دانشگاه فرهنگیان و نیز دبیران مقطع متوسطه این شهررا شامل می شوند در این تحقیق جمعیت مذکور بعنوان اقشار فرهنگی طبقه متوسط جدید در نظر گرفته می شود .
۳-۴- حجم نمونه :
محاسبه حجم نمونه به شیوه نمونه گیری احتمالی مستلزم دسترسی به چارچوب کامل نمونه گیری است (دواس ، ۱۳۸۴) در مورد تحقیق حاضر به دلیل اینکه افراد تشکیل دهنده جامعه آماری ( اساتید دانشگاه و دبیران دبیرستان ها ) همگی بعنوان پرسنل آموزشی دارای سوابق استخدامی و اداری هستند امکان دسترسی به چهارچوب نمونه گیری و اطلاع دقیق از تعداد کل جامعه آماری ( N ) فراهم است و اطلاعات مذکور با مراجعه حضوری به واحد های اداری مراکز آموزشی فوق حاصل گردید . طبق اطلاعات حاصله تعداد کل جامعه آماری بالغ بر ۲۵۱۳ نفر می باشد که از این تعداد حدود ۱۰۱۳ نفر را اساتید دانشگاههای شهر همدان و ۱۵۰۰ نفر را دبیران دبیرستان ( مقاطع متوسطه) این شهر تشکیل میدهند .
حجم نمونه محاسبه شده بر اساس رقم جامعه آماری فوق با خطای نمونه گیری ۵% و با فرض وجود یا عدم وجود صفت ۵۰ به ۵۰ بر اساس فرمول کوکران ۱۳۴ نفر برای اساتید دانشگاه و ۱۹۹ نفر برای دبیران برآورد گردید که این میزان به دلیل پیش بینی احتمالات بی پاسخی ۲۰ درصد افزایش یافت به این ترتیب که حجم نمونه نهایی ۱۶۶ نفر برای اساتید و ۲۳۹ نفر برای دبیران تعیین گردید .
n=((t^2 pq)/d^2 )/(1+(1 ((t^2 pq)/d^2 -1) )/(N ))
۳-۵- روش نمونه گیری :
در انتخاب روش نمونه گیری بخصوص زمانیکه به دنبال روش های نمونه گیری تصادفی هستیم توجه به دو معیار ، تعیین کننده است :
دسترسی به چهارچوب نمونه گیری۸۰ ۲- تمرکز جمعیت نمونه ( دواس ، ص۷۰)
درباره تحقیق حاضر دسترسی به چهارچوب نمونه گیری کامل امکان پذیر است اما معیار دوم یعنی تمرکز جمعیت نمونه ، محقَق نیست زیرا افراد جامعه آماری در قالب اساتید دانشکده های مختلف در دانشگاه های دولتی و آزاد و نیز معلمان مختلف در سطح شهر همدان پراکنده اند به همین دلیل برای چشم پوشی نکردن ازامتیاز دسترسی به چهارچوب نمونه گیری دقیق و نیز امتناع از مشکلات مربوط به عدم تمرکز جمعیت آماری ، ترکیبی از دو روش نمونه گیری طبقه ای و نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای برای این تحقیق انتخاب می شود .
از طرف دیگر همانطور که گفته شد جامعه آماری از طبقات و گروههایی مانند اساتید دانشگاه و دبیران دبیرستان ها تشکیل یافته که از نظر متغیرهای تحقیق مانند پایگاه اقتصادی – اجتماعی و امنیت اقتصادی حائز تفاوتهای زیادی هستند و لازم است حجم نمونه انتخاب شده از این نظر با نسبت موجود در جامعه آماری تشابه و تقارن کافی داشته باشد . به این منظور برای رعایت نسبت مذکور از نمونه گیری طبقه ای استفاده گردید
نمونه گیری طبقه ای۸۱ روشی است که در آن سعی می شود نمونه انتخاب شده از لحاظ متغیرهای اصلی تحقیق با نسبت موجود در جامعه آماری مطابقت داشته باشد و با آن متناسب باشد . در این روش به تناسب توزیع فراوانی هر طبقه در جامعه آماری سهمیه گروهها و طبقات از حجم نمونه تعیین می شود . (ساعی ، ۱۳۸۱ ) معرف بودن نسبت گروههای مختلف در نمونه مستلزم آنست که همانند نسبت آن گروهها در جمعیت باشد . (دواس ، ۱۳۸۴ ، ۷۲ )
برای اینکار از شیوه اختصاص متناسب که یکی از شیوه های اختصاص حجم نمونه به طبقات جامعه آماریست استفاده می شود . در این حالت تعداد نمونه مورد انتخاب از هر طبقه بر اساس سهم و نسبت افراد آن طبقه از کل جامعه آماری بصورت زیر محاسبه می شود :

منبع پایان نامه درمورد اندازه گیری، آموزش و پرورش، جامعه آماری، دانشگاهها

nh=n Nh/N
nh : تعداد نمونه انتخابی از طبقه h ام
n : تعداد کل نمونه انتخابی از جامعه آماری مورد مطالعه
Nh : تعدا افراد جامعه آماری در طبقه h ام
N : تعداد کل افراد جامعه آماری
با استفاده از این نوع نمونه گیری تعداد نمونه های اختصاص یافته به هر یک از طبقات جامعه آماری به شرح جدول زیر می باشد :
جدول ۳-۱- سهم هر یک از طبقات نمونه از حجم نمونه
تعدادکل هریک از طبقات ( N )
سهم طبقات از حجم نمونه
دانشگاه
۱۰۱۳
۱۶۱
آموزش و پرورش
۱۵۰۰
۲۳۹
جمع
۲۵۱۳
۴۰۰
برای اینکه سهم هر کدام از دانشگاهها و نواحی آموزش و پرورش از حجم نمونه مشخص شود فرایند اختصاص حجم نمونه با استفاده از روش فوق یکبار دیگر درباره انواع مراکز دانشگاهی (علوم پزشکی ، بوعلی سینا ، دانشگاه آزاد ، دانشگاه فرهنگیان و پیام نور ) و نواحی آموزش و پرورش انجام گرفت که نتیجه در جدول زیر ارائه شده است .
جدول ۳-۲- سهم زیر گروهها ی طبقات اصلی از حجم نمونه
تعداد کل هریک از طبقات ( Nh )
سهم طبقات از حجم نمونه(nh )
اساتید دانشگاهها
بوعلی
۳۵۱
۵۶
علوم پزشکی
۲۹۶
۴۷
آزاد
۲۴۷
۴۰
دانشگاه فرهنگیان و پیام نور
۱۲۰
۱۸
دبیران آموزش و پرورش
ناحیه (۱)
۷۷۳
۱۲۳
ناحیه (۲)
۷۲۸
۱۱۶
جمع
۲۵۱۳
۴۰۰
در مرحله بعد پس از آنکه سهم طبقات و گروههای مختلف جامعه آماری از حجم نمونه بر اساس نسبت های موجود در جامعه آماری مشخص گردید . با توجه به اینکه هر یک از طبقات مختلف ( دانشگاهها و نواحی آموزش و پرورش )که اسامی آنها در جدول فوق ذکر شده خود حایز زیر مجموعه متعدد و دسته های فرعی تری مانند دانشکده ها ، دپارتمان ها وگروههای آموزشی و مناطق مختلف آموزش و پرورش بودند و به دلیل پراکندگی مکانی زیاد عملاَ امکان تخصیص نمونه به همه آنها وجود نداشت و از طرفی به دلیل همگن بودن طبقات فرعی مذکور از نظر متغیر های تحقیق ضرورتی به جمع آوری داده ها از همه آنها وجود نداشت .در این مرحله از نمونه گیری خوشه ای استفاده گردید .
نمونه گیری خوشه ای نیز روشی است که در آن ابتدا از میان مناطق ، نمونه ای انتخاب گردد بدوا از میان مناطق بزرگ نمونه گیری می شود و رفته رفته از هر منطقه بزرگ ، مناطق کوچکتری نمونه گیری می شود . (دواس ص۷۴ )
برای اجرای روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای ابتدا فهرست حوزه ها و زیر مجموعه های هر کدام را تهیه کرده و آن را بعنوان چهارچوب نمونه گیری قرار می دهیم واز بین خوشه ها وطبقات اصلی (مراکز دانشگاهی و نواحی آموزش و پرورش) خوشه های فرعی را به صورت تصادفی انتخاب می کنیم طبقات و خوشه ها ی فرعی را در اینجا دانشکده ها و مدارس نواحی مختلف آموزش و پرورش تشکیل می دهند . در واقع در اینجا قصد ما اینست که مشخص کنیم از بین هر کدام از مراکز دانشگاهی که فهرست آن در جدول پیشین آمد کدام دانشکده ها و مدارس بعنوان نمونه نهایی برگزیده خواهند شد . پس از اجرای مراحل نمونه گیری خوشه ای ، شش خوشه از بین دانشگاهها و نواحی آموزش و پرورش انتخاب گردید که شرح آن در جدول زیر ارائه شده است .
جدول ۳-۳- خوشه های انتخابی از زیر گروههای مختلف
خوشه اول
خوشه دوم
خوشه سوم
خوشه چهارم
خوشه پنجم
خوشه ششم
دانشگاه علوم پزشکی
دانشگاه بوعلی سینا
دانشگاه آزاد
دانشگاه فرهنگیان
ناحیه دو آموزش و پرورش
ناحیه یک آ . پ
دانشکده پزشکی
دانشکده ادبیات و علوم انسانی
دانشکده علوم پایه
پردیس شهید باهنر از دانشگاه فرهنگیان
دبیرستانهای حاج بابایی حضرت مهدی – تختی – شهید محلاتی – فنی حرفه ای باباخان
دبیرستانهای امام حسین – امام صادق – ابن سینا – شاهد – علامه حلی
۳-۶- ابزار اندازه گیری ( پایایی و روایی ) :
بر اساس روال مرسوم و غالب مطالعات پیمایشی که در آنها پرسشنامه عمده ترین ابزار جمع آوری و اندازه گیری داده ها ست در این مطالعه نیز از این ابزار برای جمع آوری داده ها و اندازه گیری متغیرها استفاده شده است . از آنجا ییکه تهیه و ساختن پرسشنامه در چنین تحقیقاتی مهمترین حلقه و مرحله ایست که محقق را از دنیای مفاهیم انتزاعی به جهان واقعیت عینی و انضمامی وارد میکند . وملاکهایی مانند پایایی و اعتبار شاخص هایی برای حصول اطمینان محقق ازمطلوبیت ابزار اندازه گیری از این جنبه هاست است انجام آزمونهایی بر روی پرسشنامه امری مرسوم و الزامی است . در این تحقیق برای دستیابی به منظور فوق اقداماتی به شرح ذیل صورت گرفت .
۳-۶-۱- پیش آزمون ( پایایی) :
در این پژوهش ابتدا نمونه ای ۴۰ نفری از اعضای جامعه آماری انتخاب شد و پرسشنامه مقدماتی بین آنها توزیع گردید . پس از جمع آوری داده ها ، ضریب پایایی یا قابلیت اعتماد بر روی پرسش ها ی مذکور محاسبه گردید .
البته برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد ، شیوه های مختلفی وجود دارد . یکی از آنها روش محاسبه آلفای کرونباخ است که در این تحقیق از آن استفاده گردید . روش آلفای کرونباخ برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری از جمله پرسشنامه یا آزمون هایی که خصیصه های مختلف را اندازه گیری می کند ، بکار میرود . ( سرمدی و دیگران ، ۱۳۷۹ : ۱۶۹ )
نتایج محاسبه آلفای کرونباخ متغیرها هم بصورت کلی و مجموع گویه ها وابعاد هر متغیر و هم به تفکیک شاخص ها و ابعاد هر متغیر در جدول زیر ارائه شده است :
جدول ۳-۴- پایایی ابزار اندازه گیری فرهنگ سیاسی دموکراتیک ( متغیر وابسته )
متغیر اصلی
تعداد گویه ها
مقدار آلفا
ابعاد
تعداد گویه ها
مقدار آلفای کرونباخ
فرهنگ سیاسی
۳۰ گویه
۸۲/۰
مدارای سیاسی
۴ گویه
۷۱/۰
حمایت از آزادی
۶ گویه
۷۳/۰
تساوی جنسیتی
۶ گویه
۷۳/۰
مطلوبیت دمکراسی
۴ گویه
۷۰/۰
دانش و علاقه سیاسی
۵ گویه
۷۷/۰
مشارکت سیاسی
۵ گویه
۷۱/۰
جدول ۳-۵- پایایی ابزار اندازه گیری سرمایه اجتماعی
متغیر اصلی
تعداد گویه ها
مقدار آلفا
ابعاد
تعداد گویه ها
مقدار آلفای کرونباخ
سرمایه اجتماعی
۲۹ گویه
۸۸/۰
اعتماد درون گروهی
۴ گویه
۷۰/۰
اعتماد برون گروهی
۳ گویه
۷۵/۰
اعتماد نهادی
۶ گویه
۷۸/۰
انسجام اجتماعی
۸گویه
۷۶/۰
مشارکت اجتماعی
۸ گویه
۷۷/۰
جدول ۳-۶- پایایی ابزار اندازه گیری سنجه دینداری
متغیر اصلی
تعداد گویه ها
مقدار آلفا
ابعاد
تعداد گویه ها
مقدار آلفای کرونباخ
میزان دینداری
۲۳ گویه
۸۹/۰
بعد اعتقادی
۷ گویه
۸۸/۰
بعد مناسکی
۵گویه
۸۲/۰
بعد پیامدی
۷ گویه
۸۵/۰
بعد عاطفی
۴ گویه
۸۳/۰
جدول ۳-۷- پایایی ابزار اندازه گیری متغیر امنیت اجتماعی
متغیر اصلی
تعداد گویه ها
مقدار آلفا
ابعاد
تعداد گویه ها
مقدار آلفای کرونباخ
احساس امنیت
۱۵ گویه
۸۴/۰
امنیت جانی
۵ گویه
۸۲/۰
امنیت اقتصادی
۵گویه
۸۵/۰
امنیت سیاسی
۵ گویه
۸۶/۰
در ضمن برای سنجش متغیرهای پایگاه اقتصادی -اجتماعی ، میزان استفاده از رسانه ها و گرایش به ارزش های فرامادی گرایانه به ترتیب از ۷ ، ۴ و ۵ پرسش استفاده گردید که میزان ضریب آلفا برای پایگاه اقتصادی – اجتماعی ۷۲/۰ ، برای متغیر میزان استفاده از رسانه ها ۶۸/۰ و برای متغیرگرایش به ارزش های فرامادی گرایانه ۷۵/۰ محاسبه گردید .
پس از محاسبه ضریب پایایی ابزار اندازه گیری بعضی از گویه ها و سوالات دارای مشکل حذف و بعضی نیز تغییر داده شد و اصلاح گردید .
۳-۶-۲- اعتبار ابزار اندازه گیری :
یکی از راههای دستیابی به پرسشنامه ای معتبر استفاده از پرسشنامه ها و مقیاس هایی است که در تحقیقات شاخص توسط محققین بکار گرفته شده و به اصطلاح امتحان پس داده است . در واقع این پرسش ها نه تنها یکبار بلکه چندین بار مورد استفاده قرار گرفته اند و زواید و ایرادات آنها تا حد امکان رفع شده است . در این تحقیق الویت نخست برای دستیابی به پرسشنامه معتبر حتی الامکان این بوده است که به تحقیقات معتبری که در حوزه ذیربط انجام گرفته رجوع شود و از مقیاس ها و ابزار های اندازه گیری آنها به عنوان مبنای اصلی پرسش ها استفاده شود که البته این رویه در مورد بیشتر متغیر ها علی الخصوص مقیاس سنجش فرهنگ سیاسی دمکراتیک ( متغیر وابسته تحقیق ) متغیر احساس امنیت ، سرمایه اجتماعی و دینداری ثمر بخش بود . ذیلاً منابع و مرجع هایی که در ساخت شاخص ها و مقیاسهای سنجش متغیرهای تحقیق بعنان مبنای اولیه و اصلی بکار رفته ارائه می گردد .
مقیاس فرهنگ سیاسی دمکراتیک : در سنجش این مفهوم بعنوان متغیر وابسته تحقیق از شاخص های رونالد اینگلهارت و همکاران تحت عنوان ارزش های فرامادی گرایانه و رهاینده و نیز شاخص مارک تسلر در مطالعه جوامع خاور میانه استفاده گردید البته هر دو شاخص در اکثر موارد با هم همپوشانی داشتند و بر ابعادی مانند مدارا و تسامح ، تاکید بر تساوی جنسیتی ، مشارکت ، تاکید بر ارزش آزادی و مطلوبیت داشتن حکومت دمکراتیک توجه داشتند .
البته بسیاری از گویه های بکار رفته در پرسشنامه های مزبور به دلیل اینکه با شرایط و فضای زمانی و مکانی خاص تحقیقات مربوطه طراحی گردیده بود از نظر فرم ظاهری و محتوایی ، بگونه ای که با شرایط و حال و هوای تحقیق متناسب باشد تغییر داده شد و مورد اصلاح قرار گرفت .
پس از آماده سازی پرسشنامه برای اطمینان بیشتر از اعتبار محتوایی آن، پرسشنامه به چند تن از اساتید ارائه گردید و نظرات ایشان نیز در اصلاح و ارتقای کیفیت سوالات و گویه ها اعمال شد. تا جاییکه اطمینانی نسبی از کارایی و اعتبار پرسشنامه برای جمع آوری داده های مورد نظرحاصل گردید و به اصطلاح بسته پرسشنامه نهایی شد .
فصل چهارم :
تجزیه و تحلیل داده ها
۴-۱- تحلیل یک متغیره :
۴-۱-۱- توزیع جنسی پاسخگویان :
جدول و نمودار (۴-۱-۱) فراوانی پاسخگویان را بر حسب متغیر جنسیت نشان می دهد . مطابق داده های به دست آمده ۳/۵۳ درصد پاسخگویان را مردان و ۱/۴۶ درصد را زنان تشکیل می دهند . بعبارت دیگر توزیع جنسیتی افراد نمونه نسبتاَ یک توزیع متوازنی از مردان و زنان را در بر می گیرد و از این حیث با نسبت جنسیتی موجود در جامعه آماری ( N ) انطباق دارد .
جدول ۴-۱-۱- توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب جنس
طبقات
فراوانی
درصد
درصد تجمعی
مردان
زنان
۱۷۸
۱۵۲
۳/۵۳
۱/۴۶
۳/۵۳
۱۰۰
۳۳۰
۱۰۰
۱۰۰
۴-۱-۲- وضعیت سنی پاسخگویان :
جدول و نمودار ۴-۱-۲ – معرف توزیع پاسخگویان بر حسب گروههای سنی می باشد . در این تحقیق نمونه

پایان نامه ارشد درمورد سرمایه اجتماعی، پایگاه اقتصادی، رسانه های جمعی، انسجام اجتماعی

قبل از هر چیز مستلزم آنست که طبقه واقعیت اصلی خودش را بدست آورد . این واقعیت از طریق باور های مردم نسبت به جایگاه خود در جامعه و تعیین هویت طبقاتی توسط خود افراد حاصل می شود . (ریزمن و انگویتا ،۱۳۸۳:۱۲۸)
ویژگی مهم تحقیق سنترز با یک سوال مشخص می شد : اگر از شما سوال شود که یکی از چهار عنوان را برای طبقه تان بکار ببرید شما کدامیک را به عنوان طبقه اجتماعی تان بر می گزینید : طبقه پایین ، طبقه کارگر ، طبقه متوسط و طبقه بالا . ( ریزمن و انگویتا ، ۱۳۸۳ :۱۳۰) به این ترتیب سنترز بر آن بود که گرچه محقق برای مطالعه طبقه اجتماعی ناچار باید مبنایی عینی داشته باشد و از شاخص های عینی استفاده کند اما مهمترین اصل تعیین هویت ذهنی طبقه اجتماعی است .
بر این اساس در این تحقیق در بخش دوم سنجش موقعیت طبقاتی افراد، گویه هاو پرسش هایی طراحی گردید تا برداشت ذهنی آنها را از جایگاه اقتصادی – اجتماعی شان ارزیابی کند . این گویه ها برداشت و ارزیابی ذهنی افراد را در چهار بعد در آمد ، تحصیل ، شغل و مسکن در یک طیف پنج گزینه ای اندازه گیری می کند بطور مثال در باره تصور ذهنی پاسخگویان از رتبه شغل ایشان پرسش زیر طراحی گردید :
شما رتبه شغلی خود را در قالب کدامیک از مراتب زیر ارزیابی می کنید ؟
بسیار بالا بالا متوسط پایین خیلی پایین
پرسشهای مشابهی در مورد هر کدام از آیتم های در آمد و مسکن طراحی گردید . علاوه بر آن برداشت و تصور ذهنی کلی پاسخگویان از موقعیت طبقاتی خود در قالب سوالی مشخص به شرح زیر مورد سنجش قرار گرفت .
اگر مردم را به پنج طبقه اقتصادی خیلی بالا ، بالا ، متوسط ، پایین ، و خیلی پایین تقسیم کنیم شما خود را در کدام طبقه اقتصادی جای می دهید ؟ خیلی بالا – بالا – متوسط – پایین – خیلی پایین
در نهایت مجموعه نمره ای که در دو بخش شاخص های عینی و ذهنی به پاسخگویان اختصاص می یابد. پایگاه اقتصادی و اجتماعی آنها را تعیین خواهد کرد .
جدول زیر شاخص های پایگاه اقتصادی – اجتماعی مورد استفاده در این تحقیق را به طور خلاصه نشان می دهد .
جدول ۲-۶-۵- معرف ها و گویه های پایگاه اقتصادی – اجتماعی
متغیر
بعد
معرف ها
پایگاه اقتصادی – اجتماعی
عینی
مجموعه درآمد اعضای خانواده – میزان تحصیلات – نوع شغل – منطقه سکونت – نوع مسکن و ارزش آن – نوع خودرو و ارزش آن
ذهنی
ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه شغلی خودشان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه تحصیلی شان -ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه درآمدی شان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان از ارزش مسکن و منطقه سکونت گاهی شان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان ازموقعیت خود در بین طبقات اجتماعی سه گانه
۲-۶-۲-۴-میزان استفاده از رسانه های جمعی :
رسانه های جمعی آندسته از وسایل ارتباطی است که در تمدن های جدید بوجود آمده است و مورد استفاده اند و ویژگی اصلی آنها قدرت و شعاع عمل گسترده است . (کازنو ،۱۳۶۵ :۳ ) رسانه در این تعریف واسطه یا به تعبیر کازنو حاملی است که به کمک آن معنا یا پیام از فرستنده به گیرنده انتقال می یابد . امروزه به موازات پیشرفت های حاصله در حوزه چاپ و نشر و نیز حوزه های الکترونیک و توسعه فضاهای ارتباطی مجازی ، انواع مختلفی از رسانه بوجود آمده اند و در علوم ارتباطات نیز طبقه بندی های مختلفی از رسانه های جمعی بعمل آمده است . در یکی از طبقه بندی ها ( ویمر و دومینیک ،۱۳۸۶)رسانه ها به دو گروه رسانه های چاپی (شامل کتاب ، روزنامه ، مجله و… ) و رسانه های الکترونیک ( شامل اینترنت ، تلویزیون ، رادیو ، ماهواره و موبایل ) تقسیم بندی شده است . بعضی از طبقه بندی ها بطور جزئی تری انواع رسانه ها را تقسیم بندی کرده است و بین رسانه های دیداری و شنیداری مانند تلویزیون و رادیو و رسانه های اینترنتی تفکیک قایل شده است . در این تحقیق برای اندازه گیری و سنجش میزان استفاده از رسانه شاخصی تهیه گردید که در قالب آن هم به بعد تنوع استفاده از رسانه ( گوناگونی رسانه های مورد استفاده افراد ) و هم به کمیت استفاده از رسانه ها ( تعداد ساعات استفاده از رسانه ها ) توجه شد . البته باید توجه داشت که افراد مختلف بطور یکسان و یکنواخت از رسانه های متفاوت استفاده نمی کنند به این صورت که کسانی که از رادیو تلویزیون داخلی استفاده زیادی می کنند لزوماَ به همین نسبت از رسانه های مکتوب و یا رسانه های مرتبط با اینترنت بهره نمی گیرند به همین نسبت حالت معکوس آن نیز قابل تصور است . این نکته وقتی اهمیت بیشتری می یابد که جامعه آماری تحقیق را (اساتید دانشگاه و فرهنگیان ) در نظر آوریم که در بین آنها رغبت به رسانهای مکتوب و اینترنت بیشتر از سایر اقشارجامعه است (بالاخانی و جواهری ، ۱۳۸۵) و در مقابل میزان رغبت و استفاده از رسانه هایی مانند تلویزیون و رادیو در بین این قشر به دلیل صرف وقت بیشتر به رسانه های مکتوب و اینترنت کمتر از عامه جامعه است در بین دو قشر مورد مطالعه نیز به نظر میرسد اساتید دانشگاه به دلایل شغلی و علمی بیشتر از فرهنگیان به رسانه های مکتوب و شبکه های اینترنتی رغبت و گرایش داشته باشند از سوی دیگر تجربه اخیردمکراسی خواهی درکشورهای مختلف اهمیت و نقش رسانه های اینترنتی را نسبت به انواع دیگر مورد تاکید قرار داد دراین صورت اگر برای استفاده از انواع رسانه ها وزن یکسانی در نظر بگیریم قدرت تمییز و تبیین واقعی مفهوم رسانه در ارتباط با مقوله فرهنگ سیاسی کاهش خواهد یافت از اینرو در مرحله اندازه گیری این متغیر به رسانه های اینترنتی و مکتوب وزن بیشتری اختصاص داده شد . جدول زیر شاخص مذکور را از حیث طبقه بندی انواع رسانه های مورد بررسی و نیز تعداد ساعات مورد استفاده نشان می دهد .
جدول ۲-۶-۶- معرف ها و گویه های استفاده از رسانه های جمعی
نوع رسانه
معرف ها و میزان ساعات استفاده
مطبوعات (روزنامه و مجله )
عدم استفاده – کمتر از نیم ساعت در شبانه روز- بین نیم تا دو ساعت – بیشتر از دو ساعت
رادیو و تلویزیون (داخلی )
عدم استفاده – کمتر ازدو ساعت در شبانه روز – از دو تا ۵ ساعت در شبانه روز – بیش از ۵ ساعت در شبانه روز
رادیو تلویزیون خارجی (ماهواره )
عدم استفاده – کمتر ازدو ساعت در شبانه روز – از دو تا ۵ ساعت در شبانه روز – بیش از ۵ ساعت در شبانه روز
اینترنت و استفاده از امکانات ارتباطی مربوط به آن
عدم استفاده – کمتر ازدو ساعت در شبانه روز – از دو تا ۵ ساعت در شبانه روز – بیش از ۵ ساعت در شبانه روز
۲-۶-۲-۵- سرمایه اجتماعی :
از دیدگاه بوردیو، سرمایه اجتماعی حاصل جمع منابع بالقوه و بالفعلی است که نتیجه شبکه با دوامی از روابط نهادی شده بین افراد است . جیمز کلمن سرمایه اجتماعی را بوسیله کارکردش تعریف می کند . بنظر او سرمایه اجتماعی هنگامی ایجاد می شود که روابط میان اشخاص به شیوه ای تغییر یابد که کنش را آسان سازد . (رازنفیلد ۲۰۰۱ :۲۸۴ ) رابرت پاتنام اعتقاد دارد که سرمایه اجتماعی وجوه گوناگون سازمان اجتماعی نظیر اعتماد ، ، هنجارها و شبکه هاست که می توانند با تسهیل اقدامات هماهنگ کارایی جامعه را بهبود بخشند ( پاتنام ، ۱۳۹۲ ).
با توجه به تعاریف و نظرات فوق میتوان به یک تعریف نسبتاَ جامع درباره این مفهوم دست یافت . سرمایه اجتماعی مجموعه منابع بالقوه و بالفعل شامل شبکه روابط ، اعتماد و هنجارهای اجتماعی است که در نتیجه روابط نهادی شده پایدار ایجاد می شود و با تسهیل اقدامات مشترک و جمعی ، کارایی جامعه را بهبود می بخشد .
سرمایه اجتماعی دارای دو بعد اصلی میباشد : ۱- بعد روابط عینی میان افراد از یک طرف ۲- پیوند های ذهنی بین همان افراد از طرف دیگر ( Paxton , 2002 :356) و یا بعبارت دیگر بعد نگرشی (ذهنی ) و بعد ساختاری (عینی ) ( آپهوف ، ۱۹۹۹ ) به بیان دیگر بایدگفت که سرمایه اجتماعی دارای دو بعد کمی یا کیفی است از نظر بعد کمی مشارکت هر چه بیشتر باشد و تعداد انجمن های داوطلبانه بیشتر باشند سرمایه اجتماعی نیز بیشتر خواهد بود . این بعد خود دارای دو بعد دیگر است ۱- تعداد سازمان های داوطلبانه ۲- تعداد اعضای هر یک از این گروهها .
بعد کیفی نیز که مبتنی بر وجه ذهنی این مفهوم می باشد شامل میزان همبستگی و درجه انسجام درون گروهی ، اعتماد متقابل بین کنش گران و احساسات مثبت است . و خود شامل دو بعد دیگر است ۱- بعد همبستگی درون گروهی ۲- همبستگی بین گروهی یا انسجام بین گروهی موجود در جامعه . (چلبی و مبارکی ، ۱۳۸۴ )
با توجه به مطالب مذکور درباره ابعاد اصلی سرمایه اجتماعی در این تحقیق برای سنجش این مفهوم سه بعد اساسی اعتماد اجتماعی ، انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی مورد توجه گرفته و مبنای تعریف عملیاتی و معرف یابی این مفهوم خواهد بود .
الف ) اعتماد اجتماعی :
فوکویاما (۱۹۹۵ ) اعتماد را بصورت انتظاری تعریف می کند که در جامعه ای با رفتار منظم ، مشارکتی و بر پایه هنجارهای مشترک بر روی بخشی از اعضای جامعه رخ می دهد (بت ، ۲۰۰۸ :۴۸۴ ) اعتماد اجتماعی خود در قالب سه بعد جزئی تر اعتمادبین فردی ( اعتماد درون گروهی ) اعتماد تعمیم یافته ( اعتماد برون گروهی ) و اعتماد نهادی ( سیاسی ) قابل سنجش است .
اعتماد بین فردی یا درون گروهی به آن نوع از اعتمادی گفته می شود که فرد به اشخاصی در درون گروههای تحت عضویت خود دارد . گروههایی که پیوندهای قوی و منظمی با افراد آن دارد و شامل اعتماد به افراد خانواده ، خویشاوندان ، دوستان همکاران و همسایگان می باشد .
اعتماد تعمیم یافته به آن نوع از اعتمادی گفته می شود که فرد به اشخاصی خارج از گروههای تحت عضویت خود دارد و اساساَ به آن اعتماد بین گروهی یا میان گروهی نیز گفته می شود . پیوند این گروهها از نوع پیوند هایی است که مارک گرانووتر از آن تحت عنوان پیوندهای ضعیف نام می برد .
اعتماد نهادی ( سیاسی ) شامل اعتمادی است که افراد به نهاد ها و سازمانهای رسمی یا غیر رسمی و دولتی یا غیر دولتی دارند .
ب) انسجام اجتماعی :
مفهوم انسجام اجتماعی را میتوان پیوندهای نظم یافته ، تبادلات یا دوسویگی های کردارها را میان کنشگران یا جمع ها تعریف کرد گیدنز انسجام اجتماعی را معطوف به نظام مندی در سطح کنش متقابل چهربه چهره تعریف می کند ( گیدنز ، ۱۳۸۴ :۸۳ ). پیتر هال (۲۰۰۲ ) از این شاخص میزان متعهد بودن به خود و متعهد بودن به دیگران و درک نقش و وظایفش نسبت به شهروندان دیگر را مورد سنجش قرار می دهد . انسجام به مفهوم بهره مندی از احساس پذیرش از سوی دیگران و احساس راحتی در محیط همسایگی و اجتماع محلی و گروههایی که افراد در آنها عضویت داشته و یا در آنها مشارکت دارند می باشد .
ج) مشارکت اجتماعی :
مشارکت به معنی

پایان نامه ارشد درمورد احساس امنیت، پایگاه اقتصادی، امنیت سیاسی، سرمایه گذاری

معلوم از آینده است که در آن فرد ، جامعه ، سازمان و دولت احساس رهایی از خطر کرده و بطور بهینه میتوانند به تولید ، توزیع و مصرف بپردازند . ( برومند ، ۱۳۸۷ ) امنیت در سه بعد امنیت سرمایه گذاری ، اشتغال و درآمد و نظام حقوقی کارآمد مطرح است که البته در این تحقیق بیشتر بعد امنیت اشتغال ، درآمد در سطح فردی مد نظر می باشد . امنیت اشتغال و درآمد بطور خاص به معنای طرد هر گونه فشار خارج از کنترل افراد یک جامعه در مسیر اشتغال و کسب در آمد برای دستیابی به سطح متوسط رفاه اقتصادی آن جامعه است . ( جهانیان ، ۱۳۸۱ ) بعبارت دیگر امنیت اقتصادی به شرایطی گفته می شود که در آن فرد میزان در آمد و برخورداری از امکانات مادی را برای پاسخگویی به نیازهای مادی خود کافی دانسته و اطمینان بالایی را نسبت به تامین این میزان در آمد و توانایی اقتصادی در آینده دارد .
امنیت سیاسی : عبارتست از نوعی ذهنیت و جهت گیری روانی مثبت شهروندان نسبت به عدم تضییع حق آزادی بیان و اندیشه توسط دولت و سازمان های سیاسی و اینکه احساس کنند می توانند آزادانه در فعالیت های سیاسی مشارکت داشته باشند(حیدری و همکاران ، ۱۳۹۰ :۱۳۶ ). یعنی افراد تا چه حد احساس می کنند که می توانند باورهای خود را آزادنه بیان کنند و فعالیت های سیاسی پیامدهای منفی برای آنها داشته باشد .
این متغیر از نوع متغیر های سطح ترتیبی بوده و جدول زیر در بردارنده معرف ها و گویه هایی است که تعریف عملیاتی ابعاد مختلف متغیر احساس امنیت از طریق آنها صورت گرفته و بر اساس طیف لیکرت مورد سنجش قرار گرفته است :
جدول ۲-۶-۳- معرف ها و گویه های امنیت اجتماعی
متغیر
ابعاد
معرفها
احساس امنیت
امنیت جانی
– میزان احساس امنیت از تردد شبانه درخیابان
– میزان احساس امنیت از برقراری رابطه با افراد غریبه
– میزان احساس امنیت از کمک به سرنشینان اتومبیلی که در خیابان خراب شده
– میزان احساس امنیت از سپری کردن شب به تنهایی در منزل
– میزان احساس امنیت از حضور زنان خانواده درخیابان و معابر عمومی به تنهایی
– میزان احساس امنیت جانی فرد
امنیت اقتصادی
– میزان نگرانی فرد از تامین مالی خانواده .
– میزان تمایل افراد به تعویض شغل دلخواه با شغلی غیر دلخواه اما با درآمدی بیشتر .
– میزان احساس نیاز به یک شغل دوم برای تامین نیازهای اقتصادی .
– اینکه فرد چقدر تمایل دارد در صورت داشتن پول مازاد بر نیاز آنرا در امور تفریحی مانند مسافرت خرج کند .
– اینکه فرد چقدر تمایل دارد پول مازاد بر نیاز خود را برای روز مبادا پس انداز کند .
– اینکه فرد به چه میزان به آینده شرایط اقتصادی خود امیدوار و مطمئن است .
– اینکه فرد به چه میزان شرایط سرمایه گذاری را در جامعه ایمن میداند .
– اینکه فرد به چه میزان پرداخت یارانه را درتامین زندگی خود مهم میداند .
– اینکه فرد به چه میزان تامین اقتصادی خانواده را جزء استرس های دائمی خود می داند .
– اینکه فرد به چه میزان با شرایط اقتصادی خود احساس امنیت اقتصادی دارد .
امنیت سیاسی
– میزان احساس ایمنی جهت عضویت در احزاب و گروههای سیاسی
– میزان احساس ایمنی از فعالیت در یک روزنامه منتقد
– میزان احساس ایمنی از شرکت در اعتراضات سیاسی
– میزان احساس ایمنی از ابراز عقاید و انتقادات نسبت به وضعیت سیاسی کشور
– میزان احساس ایمنی از فعالیت رقابت آمیز با گروههای سیاسی در حین انتخابات
– میزان احساس ایمنی در انجام فعالیت سیاسی
( گویه های بعد امنیت جانی از تحقیقات ناجا (۱۳۸۳) و تحقیق صمدی بگه جان (۱۳۸۶ ) اخذ شده است و معرف های بعد امنیت سیاسی از تحقیقات کامل السعید (۱۳۸۰) اقتباس شده است . )
۲-۶-۲-۲- دینداری :
دینداری به معنای التزام عملی و ذهنی به باورهای دینی است . (سراج زاده و همکاران ، ۱۳۸۳ ) تعریف دین و تعریف عملیاتی دینداری از جمله موضوعات بحث برانگیزی بویژه در میان جامعه شناسان بوده است . تا جاییکه برخی از صاحبنظران تلاش برای تعریف و مفهوم سازی دین را بی ثمر و غیر ضروری دانسته اند ( Tompson & kent , 2008 )
در این پژوهش برای سنجش میزان دینداری پاسخگویان از مدل گلاک و استارک۷۸ استفاده شده است که بیشترین استفاده را در پژوهش ها دارد . کلاک و استارک بر این باورند که در همه ادیان با وجود تفاوت هایی که در جزییات آنها وجود دارد عرصه های مشترکی وجود دارد که دینداری در آن متجلی می شود (Glock & Stark,2008 ) . این عرصه شامل ابعاد چهارگانه دینداری است که عبارتند از : بعد اعتقادی ، بعد مناسکی ، بعد عاطفی و بعد پیامدی .
بعد اعتقادی دینداری به باورهایی اشاره دارد که انتظار می رود مومنان به آنها اعتقاد داشته باشند . این بعد به اصولی معادل اصول دین در اسلام یا آنچه گلاک و استارک تحت عنوان « باورهای پایه ای مسلم » می نامند اشاره دارد .
بعد مناسکی شامل اعمال دینی مشخصی همچون عبادت ، نماز ، روزه که انتظار میرود پیروان دین آنها را بجای آورند .
بعد عاطفی (تجربی) که به عواطف و احساسات مذهبی ناشی از اعتقاد دینی نظیرحس ستایش ، تواضع و احساس کوچکی در برابر خدا ، احساس معنویت در اماکن مذهبی و احساس ندامت پس از ارتکاب گناه راجع است .
بعد پیامدی که ناظر بر اثرات باورها ، اعمال ، تجارب و دانش دینی بر زندگی روزمره پیروان است . (Ibid :20-21 ) این بعد به نقش حداکثری یا حداقلی دین در زندگی فرد اشاره دارد .
این متغیر نیز در سطح سنجش ترتیبی بوده و هر کدام از ابعاد نامبرده از طریق گویه هایی که با متن دین اسلام تطبیق یافته است مورد سنجش قرار گرفته است . فهرست گویه های مذکور به تفکیک ابعاد مختلف در جدول زیر آمده است .
جدول۲-۶-۴- معرف ها و گویه های سنجه دینداری
متغیر
ابعاد
معرف ها
میزان دینداری
دینداری اعتقادی
میزان اعتقاد به خدای یگانه (اصل توحید ) – اینکه چقدر فرد به فرستاده شدن پیامبران از سوی خداوند برای هدایت انسانها اعتقاد دارد (اصل نبوت ) – اعتقاد به قران به عنوان منبع وحی و رابطه خدا با انسان –اعتقاد به وجود جهان آخرت و روز حساب (اصل معاد ) – اعتقاد به وجود جهنم و بهشت – اعتقاد به احکام دینی به عنوان راه رستگاری و خوشبختی – اعتقاد به ظهور منجی
دینداری مناسکی
میزان توجه به انجام احکامی مانند : نماز خواندن ، روزه گرفتن ، شرکت در مراسم مذهبی ، خواندن قران ،در صورت استطاع انجام حج ، رجوع به رساله مجتهدان و استفتاء از آنها در امور جاری زندگی
دینداری پیامدی
اینکه فرد چقدر در امور جاری زندگی احکام اسلام را درباره اعمال نهی شده ، ازقبیل غیبت کردن ، ربا خواری ، دروغ گفتن ، نگاه و رابطه با نامحرم رعایت می کند . چقدر مواظب حلال و حرام خود در زندگی میباشد . چقدر برای دین در تنظیم روابط دنیوی نقش قائل است .
دینداری عاطفی(تجربی)
اینکه فرد چقدر احساس نزدیکی به خدا دارد ؟ چقدر ترس و دلهره از واقعه قیامت در فرد وجود دارد ؟ چقدر فرد به زیارت مکانهای مذهبی احساس نیاز می کند ؟ چقدر مناسبت های مذهبی (میلاد و شهادت ) در تغییر حالات احساسی فرد تاثیر گذار است ؟ احساس نیاز به معنویت مذهبی درفرد چقدر است؟
۲-۶-۲-۳-موقعیت اقتصادی – اجتماعی :
تعریف مفهومی :
پایگاه اجتماعی نشان دهنده اعتبار ، ارزش ، موقعیت و جایگاه اجتماعی فرد است و با نقش اجتماعی هم رابطه منظمی دارد . (محسنی ، ۱۳۷۴ :۲۶۷ )
معمولاَ در تعریف این اصطلاح به دو شیوه عمل می شود یک دسته افرادی هستند که این مفهوم را برمبنای عوامل عینی چون : شغل ، درآمد ، تحصیلات و غیره تعریف می کنند و دوم آنهایی هستند که این مفهوم را برمبنای عوامل ذهنی تعریف می کنند . مارکس یکی از نمایندگان رویکرد عینی به طبقه است . طبق تعریف مارکس از طبقه « موقعیت طبقاتی افراد دقیقاَ بر اساس جایگاه و عملکرد شان در چارچوب نظام عینی اقتصادی تعریف می شود » ( مارکس ،۱۹۷۱ :۸۰ ) در مقابل ، نظریه های ذهنی مربوط به طبقه بر خصلت های روانی اعضای طبقه تاکید می کنند . در این رویکرد مفاهیم حیثیت ، عقاید سیاسی و احساسات مربوط به شیوه های محلی و منطقه ای زندگی جای نگرش های دقیقاَ اقتصادی را می گیرد . از جمله نظریه پردازانی که طبقه را به این صورت مفهوم پردازی می کند کورنهاوزر است از نظر وی طبقه بخشهایی از جامعه است که در مورد علایق و جایگاه خود یک جور فکر کرده ، دیدگاه و نگرش مشترک و مشخصی دارند ( ریزمن و انگویتا ، ۱۳۸۳ :۱۲۶) به عقیده وی مشخصه اصلی تعیین کننده طبقه ، هویت روانشناختی مشترک یا مجموعه ای از نگرش های افراد است و معیارهای عینی چون شغل و درآمد بیشتر بعنوان شاخص طبقاتی به شمار می رود . از دیگر نظریه پردازانی که بین جنبه های عینی و ذهنی در تعریف طبقه تفاوت قائل می شود ساندرز۷۹ است . او اولی را ( تعریف طبقه بر اساس جنبه های عینی ) قشر نامید و آنرا به گروهبندیهای اقتصادی و اجتماعی و دسته بندیهایی از مردم اطلاق کرد که بر اساس شغل ، قدرت ، درآمد ، سطح زندگی ، سطح تحصیلات و معیارهای دیگر تقسیم بندی می شوند . از سوی دیگر مفهوم طبقه را مولفه ای ذهنی می داند که عبارتست از گروهبندیهای روان شناختی – اجتماعی و از نظر ویژگی کاملاَ ذهنی و وابسته به تعلق به گروه . (Saunders , 1990:127)
در این تحقیق در تعریف عملیاتی و معرف یابی پایگاه اقتصادی – اجتماعی به هر دو جنبه عینی و ذهنی توجه شده است . در بخش عینی از یک شاخص ترکیبی متشکل از درآمد ، شغل ، تحصیلات ، محل سکونت ، نوع مسکن و خودرو استفاده گردیده به این ترتیب که مجموع نمراتی که فرد در هر کدام از آیتم ها بدست می آورد نمره کل فرد در بخش شاخص های عینی پایگاه اقتصادی – اجتماعی بر آورد خواهد گردید .
از جمله شاخص های ترکیبی که بعنوان الگو و مبنایی برای محاسبه پایگاه اقتصادی – اجتماعی در این تحقیق مورد توجه بوده است . شاخص «هولینگ شید » «شاخص اقتصادی – اجتماعی دانکن » و « نمرات پایگاه اقتصادی – اجتماعی پاورز » می باشد (میلر ، ۱۳۸۰ : ۳۸۰-۴۲۰) بطور مثال شاخص هولینگ شید شاخصی است مرکب از فاکتور درآمد ، شغل ، تحصیلات ، محل سکونت ، نوع مسکن و خودرو . در مرحله اول بهر کدام از مولفه های مذکور نمره ای اختصاص می یابد و سپس به هر کدام از آنها بر حسب میزان اهمیت ، وزن و ضریبی اختصاص داده می شودکه در نمره اولیه ضرب می شود . در مجموع از نمرات جزئی افراد در هر شاخص نمره کل فرد به دست می آید و طبقه اجتماعی فرد را تعیین می کند .
در بخش دوم به ارزیابی ذهنی فرد از پایگاه اقتصادی – اجتماعی توجه شده است . منظور از ارزیابی ذهنی خود پنداشت فرد از جایگاهش در ساختار اجتماعی است . در اینجا مبنای عمل تئوری سنترز می باشد . به عقیده وی در نظر گرفتن هویت ذهنی طبقه

منبع پایان نامه درمورد جامعه آماری، ارزش های فرامادی، فرهنگ سیاسی، دانشگاه ها

سهیم شدن در یک اقدام جمعی است آنچه که مشارکت را تحقق می بخشد ، گذر از حالت بالقوه به بالفعل است . صرف نظر از موفقیتی که حاصل می شود « اوکلی معتقد است که مشارکت عبارتست از احساس سازگاری مردم و در نهایت افزایش پذیرش و توانایی آنان برای پاسخ گویی به برنامه های توسعه از طریق درگیر کردن آنان با تصمیم گیری ، اجرا و ارزشیابی برنامه ها براساس تلاش های سازمان یافته . ( محسنی ، ۱۳۸۲ :۱۲ )
مشارکت می تواند دو حالت غیر رسمی و رسمی داشته باشد . حالت غیر رسمی مشارکت را می توان در مشارکت افراد در گروههای خانوادگی ، محلی ، سازمان های خیریه و تشکل های مذهبی جستجو کرد . حالت های رسمی مشارکت را می توان در شرکت افراد در سازمانها ، موسسات مدنی و انجمن هایی دید که نوعی بروکراسی اداری نیز از قبیل ثبت نام ، تشکیل جلسات منظم و تقسیم کار مشخص و تعیین مسئولیت ها در آن جریان دارد .
سرمایه اجتماعی از نوع متغیرهای سطح سنجش ترتیبی بوده و معرف یابی و تعریف عملیاتی هر یک از ابعاد فوق جهت سنجش مفهوم در جدول زیر ارائه گردیده است .
جدول ۲-۶-۷- معرف ها و گویه های سرمایه اجتماعی
ابعاد
معرفها و تعاریف عملیاتی
اعتماد اجتماعی
اعتماد (درون گروهی )
اعتماد به افراد خانواده – اعتماد به خویشاوندان – اعتماد به دوستان – اعتمادبه همکاران – اعتماد به همسایگان – اعتماد به اعضای انجمن ادبی، هنری، علمی یا کلوپ ورزشی
اعتماد تعمیم یافته
فرد بطور کلی مردم را چقدر قابل اعتماد می داند – آنها را تا چه حد در عمل به قول و قرار شان متعهد می داند – چقدر حاضر است با جمع و گروهی که نمی شناسد رابطه بر قرار کند –
اعتماد نهادی
اعتماد به نیروی انتظامی – اعتماد به رسانه ها – اعتماد به اتحادیه ها و انجمن های صنفی – اطمینان به احزاب سیاسی – اعتماد به نهاد های خدمات عمومی مانند شهرداری – اعتماد به مجلس قانون گذاری – اعتماد به قوه قضاییه – اعتماد به سازمان محیط زیست
همبستگی و انسجام اجتماعی
میزان علاقه فرد به جامعه – میزان روابط فرد با خویشاوندان – میزان روابط فرد با همسایگان میزان روابط فرد با همکاران – میزان اهمیت حقوق دیگران برای فرد – میزان الویت نیازهای افراد جامعه درمقابل منافع شخصی – میزان حساسیت به رویدادهای عمومی و اجتماعی – میزان تمایل به پیوستن به گروههای بحران وکمک در هنگام حوادث غیر مترقبه
مشارکت اجتماعی
عضویت در هیات امنای مساجد و اماکن مذهبی – فعالیت در انجمن های خیریه – فعایت در انجمنهای شهرستانیهای مقیم مرکز- عضویت در انجمن های هنری، ادبی – عضویت و فعالیت در انجمن های علمی – فعالیت در انجمن های زیست محیطی – عضویت در احزاب و انجمن های سیاسی – عضویت و فعالیت در اتحادیه ها و اصناف حرفه ای – سابقه کاندیداتوری برای شوراهای شهر و روستا یا نمایندگی مجلس و یا میزان تمایل به این امر
۲-۶-۲-۶- ارزش های فرامادی :
ارزش های فرامادی گرایانه ناظر بر تغییر نگرشهای افراد از تاکید بر بقا و امنیت فیزیکی و نیز تامین نیازهای معیشتی (نگرشهای ماتریالیستی ) به سوی نگرش هایی است که هر چه بیشتر بر انتخاب های انسانی ، اخلاق ، محیط زیست ، تساهل و آزادی تاکید دارد (inglehart , welzel ,2009 ).
اینگلهارت شش بعد را برای ارزش های فرامادی معرفی می کند که عبارتند از : نقد حکومت ، آزادی بیان ، بحث در باره زیبایی محیط زندگی ، تاکید بر جامعه انسانی که در آن ایده ها بیشتر مورد تاکید قرار می گیرند . از نظر وی ارزش های فرامادی گرا که بخشی از ارزش های رهاینده محسوب می شوند هم جزء وجوه بنیادین جامعه مردم سالار به حساب می آیند و هم در قالب متغیری مستقل بعنوان پارامتر و عاملی موثر ، موجد تاکید بر آزادیهای مدنی و سیاسی توده ، استقلال انسانی ، تساهل ، مدارا و در کل گرایش به فرهنگ سیاسی دموکراتیک می باشد . (Inglehart,2002)
به نظر اینگلهارت ارزشهای فرامادی گرایانه در بر گیرنده شاخص هایی مانند ترجیح آزادی نسبت به نظم وثبات آمرانه ، الویت مشارکت مردمی و تقدم دخالت حقوق مدنی است که در مقابل ارزش های مادی گرایانه قرار می گیرد که بر ابعادی مانند حفظ نظم ، ثبات و امنیت شغلی و فیزیکی تاکید دارد .
با توجه به اینکه مفهوم فرامادی گرایی یکی از سازه های ابداعی اینگلهارت بوده و متعلق به کلیت نظام نظریه پردازی وی می باشد و در پیمایش ها و پژوهش های میدانی وی به گونه ای خاص شاخص سازی شده است این تحقیق نیز تا حد امکان و تا آنجا که به موضوع فرهنگ سیاسی دموکراتیک مربوط می شود به شاخص های مذکور وفادار مانده و در مرحله تعریف عملیاتی سعی گردید از معرف های مورد استفاده در مقیاس اصلی بهره جوید .
معرف های مذکور در جدول زیر ارائه شده است :
جدول ۲-۶-۸- معرف ها و گویه های گرایش به ارزش های فرامادی
معرف ها ی ارزش های فرا مادی گرا
معرف های ارزش های مادی گرا
ارزش های فرامادی گرایانه
در مقابل ارزش های مادی گرا
الویت پیشرفت بسوی جامعه ای که در آن ایده ها
بیشتر از پول اهمیت دارد
الویت قایل شدن برای اقتدار
الویت مشارکت مردمی در حاکمیت
الویت قایل شدن برای اقتصاد با ثبات
الویت آزادی بیان
الویت قایل شدن برای نظم و امنیت اجتماعی
الویت تجمعات مدنی
الویت مبارزه علیه افزایش قیمت ها و جرایم
الویت حفظ محیط زیست
الویت برای رشد اقتصادی
فصل سوم :
روش تحقیق
۳-۱- روش تحقیق :
در این مطالعه روش پیمایش بعنوان روش اصلی تحقیق انتخاب گردید . دلیل انتخاب این روش به دلیل نوع موضوع و اهدافی است که پژوهش در صدد دستیابی به آن است . فرهنگ سیاسی موضوعی است که ابعاد و عناصر اصلی آن را ارزش ها ، جهت گیریها ، نگرش ها و دانش سیاسی تشکیل میدهد . به بیان دیگر یک جنبه مهم تحقیق از نوع موضوعات و مطالعاتی است که در دسته تحقیقات نگرش سنجی طبقه بندی می شود و پژوهش هایی از این نوع نیز به دلیل مقیاس وسیع تحت پوشش از روش پیمایش استفاده می کنند .
دلیل دوم انتخاب روش پیمایش هدفی است که این پژوهش دنبال می کند . مهمترین هدف تحقیق بر آورد میزان گرایش اقشار فرهنگی طبقه متوسط جدید به فرهنگ سیاسی دمکراتیک است . هدفی که متضمن نمونه یابی مناسب و انتخاب حجم نمونه ای است که معرف و نماینده جامعه آماری تحقیق باشد و قابلیت تعمیم نتایج و داده ها را به کل جامعه فراهم آورد و در نهایت به توصیفی نسبتاً دقیق از میزان گرایشات دمکراتیک این طیف از جامعه دست یابد . علاوه بر آن ظرفیت ها و امکانات تحلیل آماری که در این روش برای تبیین روابط بین متغیرها وجود دارد این روش را به انتخابی مناسب برای تحقیقاتی ازاین دست مبدل می سازد .
۳-۲- تکنیک جمع آوری داده ها :
تکنیک جمع آوری تحقیق در این پژوهش پرسشنامه است . شیوه اجرا و تکمیل پرسشنامه نیز به همراهی پرسشگر انجام می گیرد .
۳-۳- جامعه آماری :
جامعه آماری در این تحقیق اساتید دانشگاه های شهر همدان اعم از دانشگاه های بوعلی سینا ، علوم پزشکی ، دانشگاه آزاد واحد همدان ، دانشگاه پیام نورو دانشگاه فرهنگیان و نیز دبیران مقطع متوسطه این شهررا شامل می شوند در این تحقیق جمعیت مذکور بعنوان اقشار فرهنگی طبقه متوسط جدید در نظر گرفته می شود .
۳-۴- حجم نمونه :
محاسبه حجم نمونه به شیوه نمونه گیری احتمالی مستلزم دسترسی به چارچوب کامل نمونه گیری است (دواس ، ۱۳۸۴) در مورد تحقیق حاضر به دلیل اینکه افراد تشکیل دهنده جامعه آماری ( اساتید دانشگاه و دبیران دبیرستان ها ) همگی بعنوان پرسنل آموزشی دارای سوابق استخدامی و اداری هستند امکان دسترسی به چهارچوب نمونه گیری و اطلاع دقیق از تعداد کل جامعه آماری ( N ) فراهم است و اطلاعات مذکور با مراجعه حضوری به واحد های اداری مراکز آموزشی فوق حاصل گردید . طبق اطلاعات حاصله تعداد کل جامعه آماری بالغ بر ۲۵۱۳ نفر می باشد که از این تعداد حدود ۱۰۱۳ نفر را اساتید دانشگاههای شهر همدان و ۱۵۰۰ نفر را دبیران دبیرستان ( مقاطع متوسطه) این شهر تشکیل میدهند .
حجم نمونه محاسبه شده بر اساس رقم جامعه آماری فوق با خطای نمونه گیری ۵% و با فرض وجود یا عدم وجود صفت ۵۰ به ۵۰ بر اساس فرمول کوکران ۱۳۴ نفر برای اساتید دانشگاه و ۱۹۹ نفر برای دبیران برآورد گردید که این میزان به دلیل پیش بینی احتمالات بی پاسخی ۲۰ درصد افزایش یافت به این ترتیب که حجم نمونه نهایی ۱۶۶ نفر برای اساتید و ۲۳۹ نفر برای دبیران تعیین گردید .
n=((t^2 pq)/d^2 )/(1+(1 ((t^2 pq)/d^2 -1) )/(N ))
۳-۵- روش نمونه گیری :
در انتخاب روش نمونه گیری بخصوص زمانیکه به دنبال روش های نمونه گیری تصادفی هستیم توجه به دو معیار ، تعیین کننده است :
دسترسی به چهارچوب نمونه گیری۸۰ ۲- تمرکز جمعیت نمونه ( دواس ، ص۷۰)
درباره تحقیق حاضر دسترسی به چهارچوب نمونه گیری کامل امکان پذیر است اما معیار دوم یعنی تمرکز جمعیت نمونه ، محقَق نیست زیرا افراد جامعه آماری در قالب اساتید دانشکده های مختلف در دانشگاه های دولتی و آزاد و نیز معلمان مختلف در سطح شهر همدان پراکنده اند به همین دلیل برای چشم پوشی نکردن ازامتیاز دسترسی به چهارچوب نمونه گیری دقیق و نیز امتناع از مشکلات مربوط به عدم تمرکز جمعیت آماری ، ترکیبی از دو روش نمونه گیری طبقه ای و نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای برای این تحقیق انتخاب می شود .
از طرف دیگر همانطور که گفته شد جامعه آماری از طبقات و گروههایی مانند اساتید دانشگاه و دبیران دبیرستان ها تشکیل یافته که از نظر متغیرهای تحقیق مانند پایگاه اقتصادی – اجتماعی و امنیت اقتصادی حائز تفاوتهای زیادی هستند و لازم است حجم نمونه انتخاب شده از این نظر با نسبت موجود در جامعه آماری تشابه و تقارن کافی داشته باشد . به این منظور برای رعایت نسبت مذکور از نمونه گیری طبقه ای استفاده گردید
نمونه گیری طبقه ای۸۱ روشی است که در آن سعی می شود نمونه انتخاب شده از لحاظ متغیرهای اصلی تحقیق با نسبت موجود در جامعه آماری مطابقت داشته باشد و با آن متناسب باشد . در این روش به تناسب توزیع فراوانی هر طبقه در جامعه آماری سهمیه گروهها و طبقات از حجم نمونه تعیین می شود . (ساعی ، ۱۳۸۱ ) معرف بودن نسبت گروههای مختلف در نمونه مستلزم آنست که همانند نسبت آن گروهها در جمعیت باشد . (دواس ، ۱۳۸۴ ، ۷۲ )
برای اینکار از شیوه اختصاص متناسب که یکی از شیوه های اختصاص حجم نمونه به طبقات جامعه آماریست استفاده می شود . در این حالت تعداد نمونه مورد انتخاب از هر طبقه بر اساس سهم و نسبت افراد آن طبقه از کل جامعه آماری بصورت زیر محاسبه می شود :

منبع پایان نامه درمورد سرمایه اجتماعی، پایگاه اقتصادی، رسانه های جمعی، انسجام اجتماعی

واقعیت اصلی خودش را بدست آورد . این واقعیت از طریق باور های مردم نسبت به جایگاه خود در جامعه و تعیین هویت طبقاتی توسط خود افراد حاصل می شود . (ریزمن و انگویتا ،۱۳۸۳:۱۲۸)
ویژگی مهم تحقیق سنترز با یک سوال مشخص می شد : اگر از شما سوال شود که یکی از چهار عنوان را برای طبقه تان بکار ببرید شما کدامیک را به عنوان طبقه اجتماعی تان بر می گزینید : طبقه پایین ، طبقه کارگر ، طبقه متوسط و طبقه بالا . ( ریزمن و انگویتا ، ۱۳۸۳ :۱۳۰) به این ترتیب سنترز بر آن بود که گرچه محقق برای مطالعه طبقه اجتماعی ناچار باید مبنایی عینی داشته باشد و از شاخص های عینی استفاده کند اما مهمترین اصل تعیین هویت ذهنی طبقه اجتماعی است .
بر این اساس در این تحقیق در بخش دوم سنجش موقعیت طبقاتی افراد، گویه هاو پرسش هایی طراحی گردید تا برداشت ذهنی آنها را از جایگاه اقتصادی – اجتماعی شان ارزیابی کند . این گویه ها برداشت و ارزیابی ذهنی افراد را در چهار بعد در آمد ، تحصیل ، شغل و مسکن در یک طیف پنج گزینه ای اندازه گیری می کند بطور مثال در باره تصور ذهنی پاسخگویان از رتبه شغل ایشان پرسش زیر طراحی گردید :
شما رتبه شغلی خود را در قالب کدامیک از مراتب زیر ارزیابی می کنید ؟
بسیار بالا بالا متوسط پایین خیلی پایین
پرسشهای مشابهی در مورد هر کدام از آیتم های در آمد و مسکن طراحی گردید . علاوه بر آن برداشت و تصور ذهنی کلی پاسخگویان از موقعیت طبقاتی خود در قالب سوالی مشخص به شرح زیر مورد سنجش قرار گرفت .
اگر مردم را به پنج طبقه اقتصادی خیلی بالا ، بالا ، متوسط ، پایین ، و خیلی پایین تقسیم کنیم شما خود را در کدام طبقه اقتصادی جای می دهید ؟ خیلی بالا – بالا – متوسط – پایین – خیلی پایین
در نهایت مجموعه نمره ای که در دو بخش شاخص های عینی و ذهنی به پاسخگویان اختصاص می یابد. پایگاه اقتصادی و اجتماعی آنها را تعیین خواهد کرد .
جدول زیر شاخص های پایگاه اقتصادی – اجتماعی مورد استفاده در این تحقیق را به طور خلاصه نشان می دهد .
جدول ۲-۶-۵- معرف ها و گویه های پایگاه اقتصادی – اجتماعی
متغیر
بعد
معرف ها
پایگاه اقتصادی – اجتماعی
عینی
مجموعه درآمد اعضای خانواده – میزان تحصیلات – نوع شغل – منطقه سکونت – نوع مسکن و ارزش آن – نوع خودرو و ارزش آن
ذهنی
ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه شغلی خودشان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه تحصیلی شان -ارزیابی ذهنی پاسخگویان از رتبه درآمدی شان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان از ارزش مسکن و منطقه سکونت گاهی شان – ارزیابی ذهنی پاسخگویان ازموقعیت خود در بین طبقات اجتماعی سه گانه
۲-۶-۲-۴-میزان استفاده از رسانه های جمعی :
رسانه های جمعی آندسته از وسایل ارتباطی است که در تمدن های جدید بوجود آمده است و مورد استفاده اند و ویژگی اصلی آنها قدرت و شعاع عمل گسترده است . (کازنو ،۱۳۶۵ :۳ ) رسانه در این تعریف واسطه یا به تعبیر کازنو حاملی است که به کمک آن معنا یا پیام از فرستنده به گیرنده انتقال می یابد . امروزه به موازات پیشرفت های حاصله در حوزه چاپ و نشر و نیز حوزه های الکترونیک و توسعه فضاهای ارتباطی مجازی ، انواع مختلفی از رسانه بوجود آمده اند و در علوم ارتباطات نیز طبقه بندی های مختلفی از رسانه های جمعی بعمل آمده است . در یکی از طبقه بندی ها ( ویمر و دومینیک ،۱۳۸۶)رسانه ها به دو گروه رسانه های چاپی (شامل کتاب ، روزنامه ، مجله و… ) و رسانه های الکترونیک ( شامل اینترنت ، تلویزیون ، رادیو ، ماهواره و موبایل ) تقسیم بندی شده است . بعضی از طبقه بندی ها بطور جزئی تری انواع رسانه ها را تقسیم بندی کرده است و بین رسانه های دیداری و شنیداری مانند تلویزیون و رادیو و رسانه های اینترنتی تفکیک قایل شده است . در این تحقیق برای اندازه گیری و سنجش میزان استفاده از رسانه شاخصی تهیه گردید که در قالب آن هم به بعد تنوع استفاده از رسانه ( گوناگونی رسانه های مورد استفاده افراد ) و هم به کمیت استفاده از رسانه ها ( تعداد ساعات استفاده از رسانه ها ) توجه شد . البته باید توجه داشت که افراد مختلف بطور یکسان و یکنواخت از رسانه های متفاوت استفاده نمی کنند به این صورت که کسانی که از رادیو تلویزیون داخلی استفاده زیادی می کنند لزوماَ به همین نسبت از رسانه های مکتوب و یا رسانه های مرتبط با اینترنت بهره نمی گیرند به همین نسبت حالت معکوس آن نیز قابل تصور است . این نکته وقتی اهمیت بیشتری می یابد که جامعه آماری تحقیق را (اساتید دانشگاه و فرهنگیان ) در نظر آوریم که در بین آنها رغبت به رسانهای مکتوب و اینترنت بیشتر از سایر اقشارجامعه است (بالاخانی و جواهری ، ۱۳۸۵) و در مقابل میزان رغبت و استفاده از رسانه هایی مانند تلویزیون و رادیو در بین این قشر به دلیل صرف وقت بیشتر به رسانه های مکتوب و اینترنت کمتر از عامه جامعه است در بین دو قشر مورد مطالعه نیز به نظر میرسد اساتید دانشگاه به دلایل شغلی و علمی بیشتر از فرهنگیان به رسانه های مکتوب و شبکه های اینترنتی رغبت و گرایش داشته باشند از سوی دیگر تجربه اخیردمکراسی خواهی درکشورهای مختلف اهمیت و نقش رسانه های اینترنتی را نسبت به انواع دیگر مورد تاکید قرار داد دراین صورت اگر برای استفاده از انواع رسانه ها وزن یکسانی در نظر بگیریم قدرت تمییز و تبیین واقعی مفهوم رسانه در ارتباط با مقوله فرهنگ سیاسی کاهش خواهد یافت از اینرو در مرحله اندازه گیری این متغیر به رسانه های اینترنتی و مکتوب وزن بیشتری اختصاص داده شد . جدول زیر شاخص مذکور را از حیث طبقه بندی انواع رسانه های مورد بررسی و نیز تعداد ساعات مورد استفاده نشان می دهد .
جدول ۲-۶-۶- معرف ها و گویه های استفاده از رسانه های جمعی
نوع رسانه
معرف ها و میزان ساعات استفاده
مطبوعات (روزنامه و مجله )
عدم استفاده – کمتر از نیم ساعت در شبانه روز- بین نیم تا دو ساعت – بیشتر از دو ساعت
رادیو و تلویزیون (داخلی )
عدم استفاده – کمتر ازدو ساعت در شبانه روز – از دو تا ۵ ساعت در شبانه روز – بیش از ۵ ساعت در شبانه روز
رادیو تلویزیون خارجی (ماهواره )
عدم استفاده – کمتر ازدو ساعت در شبانه روز – از دو تا ۵ ساعت در شبانه روز – بیش از ۵ ساعت در شبانه روز
اینترنت و استفاده از امکانات ارتباطی مربوط به آن
عدم استفاده – کمتر ازدو ساعت در شبانه روز – از دو تا ۵ ساعت در شبانه روز – بیش از ۵ ساعت در شبانه روز
۲-۶-۲-۵- سرمایه اجتماعی :
از دیدگاه بوردیو، سرمایه اجتماعی حاصل جمع منابع بالقوه و بالفعلی است که نتیجه شبکه با دوامی از روابط نهادی شده بین افراد است . جیمز کلمن سرمایه اجتماعی را بوسیله کارکردش تعریف می کند . بنظر او سرمایه اجتماعی هنگامی ایجاد می شود که روابط میان اشخاص به شیوه ای تغییر یابد که کنش را آسان سازد . (رازنفیلد ۲۰۰۱ :۲۸۴ ) رابرت پاتنام اعتقاد دارد که سرمایه اجتماعی وجوه گوناگون سازمان اجتماعی نظیر اعتماد ، ، هنجارها و شبکه هاست که می توانند با تسهیل اقدامات هماهنگ کارایی جامعه را بهبود بخشند ( پاتنام ، ۱۳۹۲ ).
با توجه به تعاریف و نظرات فوق میتوان به یک تعریف نسبتاَ جامع درباره این مفهوم دست یافت . سرمایه اجتماعی مجموعه منابع بالقوه و بالفعل شامل شبکه روابط ، اعتماد و هنجارهای اجتماعی است که در نتیجه روابط نهادی شده پایدار ایجاد می شود و با تسهیل اقدامات مشترک و جمعی ، کارایی جامعه را بهبود می بخشد .
سرمایه اجتماعی دارای دو بعد اصلی میباشد : ۱- بعد روابط عینی میان افراد از یک طرف ۲- پیوند های ذهنی بین همان افراد از طرف دیگر ( Paxton , 2002 :356) و یا بعبارت دیگر بعد نگرشی (ذهنی ) و بعد ساختاری (عینی ) ( آپهوف ، ۱۹۹۹ ) به بیان دیگر بایدگفت که سرمایه اجتماعی دارای دو بعد کمی یا کیفی است از نظر بعد کمی مشارکت هر چه بیشتر باشد و تعداد انجمن های داوطلبانه بیشتر باشند سرمایه اجتماعی نیز بیشتر خواهد بود . این بعد خود دارای دو بعد دیگر است ۱- تعداد سازمان های داوطلبانه ۲- تعداد اعضای هر یک از این گروهها .
بعد کیفی نیز که مبتنی بر وجه ذهنی این مفهوم می باشد شامل میزان همبستگی و درجه انسجام درون گروهی ، اعتماد متقابل بین کنش گران و احساسات مثبت است . و خود شامل دو بعد دیگر است ۱- بعد همبستگی درون گروهی ۲- همبستگی بین گروهی یا انسجام بین گروهی موجود در جامعه . (چلبی و مبارکی ، ۱۳۸۴ )
با توجه به مطالب مذکور درباره ابعاد اصلی سرمایه اجتماعی در این تحقیق برای سنجش این مفهوم سه بعد اساسی اعتماد اجتماعی ، انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی مورد توجه گرفته و مبنای تعریف عملیاتی و معرف یابی این مفهوم خواهد بود .
الف ) اعتماد اجتماعی :
فوکویاما (۱۹۹۵ ) اعتماد را بصورت انتظاری تعریف می کند که در جامعه ای با رفتار منظم ، مشارکتی و بر پایه هنجارهای مشترک بر روی بخشی از اعضای جامعه رخ می دهد (بت ، ۲۰۰۸ :۴۸۴ ) اعتماد اجتماعی خود در قالب سه بعد جزئی تر اعتمادبین فردی ( اعتماد درون گروهی ) اعتماد تعمیم یافته ( اعتماد برون گروهی ) و اعتماد نهادی ( سیاسی ) قابل سنجش است .
اعتماد بین فردی یا درون گروهی به آن نوع از اعتمادی گفته می شود که فرد به اشخاصی در درون گروههای تحت عضویت خود دارد . گروههایی که پیوندهای قوی و منظمی با افراد آن دارد و شامل اعتماد به افراد خانواده ، خویشاوندان ، دوستان همکاران و همسایگان می باشد .
اعتماد تعمیم یافته به آن نوع از اعتمادی گفته می شود که فرد به اشخاصی خارج از گروههای تحت عضویت خود دارد و اساساَ به آن اعتماد بین گروهی یا میان گروهی نیز گفته می شود . پیوند این گروهها از نوع پیوند هایی است که مارک گرانووتر از آن تحت عنوان پیوندهای ضعیف نام می برد .
اعتماد نهادی ( سیاسی ) شامل اعتمادی است که افراد به نهاد ها و سازمانهای رسمی یا غیر رسمی و دولتی یا غیر دولتی دارند .
ب) انسجام اجتماعی :
مفهوم انسجام اجتماعی را میتوان پیوندهای نظم یافته ، تبادلات یا دوسویگی های کردارها را میان کنشگران یا جمع ها تعریف کرد گیدنز انسجام اجتماعی را معطوف به نظام مندی در سطح کنش متقابل چهربه چهره تعریف می کند ( گیدنز ، ۱۳۸۴ :۸۳ ). پیتر هال (۲۰۰۲ ) از این شاخص میزان متعهد بودن به خود و متعهد بودن به دیگران و درک نقش و وظایفش نسبت به شهروندان دیگر را مورد سنجش قرار می دهد . انسجام به مفهوم بهره مندی از احساس پذیرش از سوی دیگران و احساس راحتی در محیط همسایگی و اجتماع محلی و گروههایی که افراد در آنها عضویت داشته و یا در آنها مشارکت دارند می باشد .
ج) مشارکت اجتماعی :
مشارکت به معنی بکار گرفتن منابع شخصی به منظور

پایان نامه ارشد درمورد فرهنگ سیاسی، مشارکت سیاسی، دانش سیاسی، برابری جنسیتی

فعالیت های مدنی مشارکت نمی کنند و به دیگران اعتماد ندارند و بالاخره فرهنگ سیاسی کوته فکرانه نگرش های متنوع سیاسی را نمی پذیرد با برابری جنسیتی مخالف است به سیاست بی علاقه است و در فعالیت های جمعی و مدنی مشارکت نمی کند و به دیگران اعتماد ندارد.( Tessler , 2011 :203 -207)
الگوی مارک تسلر برای تعریف و تعیین شاخص های فرهنگ سیاسی دمکراتیک از این نظر که بطور ویژه بر ارزش های فرهنگ خاص دمکراتیک متمرکز است و سنخ شناسی خاصی را بر اساس میزان دوری یا نزدیکی به فرهنگ دمکراتیک ارائه می کند و نیز به دلیل اینکه الگوی ایشان اکثر ابعاد و شاخصه های مورد استفاده در الگوهای دیگر را پوشش میدهد . تناسب بیشتری با اهداف پژوهشی این تحقیق دارد بنابر این در این تحقیق در تعیین ابعاد و شاخصه های فرهنگ دمکراتیک از الگوی کلی وی استفاده خواهد شد .
ضمناَ دو مولفه دیگر که در الگوی تسلر مورد توجه قرار نگرفته و در سنجش فرهنگ دمکراتیک مهم به نظر میرسد و میتواند تعریف مفهومی و عملیاتی این مفهوم را غنی تر سازد و ضمنا مورد تاکید محققینی چون اینگلهارت بوده است به الگوی مذکور اضافه می گردد این مولفه ها عبارتند از : مطلوبیت ارزش آزادی و میزان حمایت از دمکراسی .
با توضیحات ارائه شده میتوان تعریف مورد نظر این تحقیق را از فرهنگ سیاسی دمکراتیک به شرح زیر ارائه کرد :
فرهنگ سیاسی دمکراتیک فرهنگی است که در آن شهروندان واجد هنجارها و الگوهای رفتاری مشوق دمکراسی باشند هنجارها و الگوهایی از قبیل مدارای سیاسی، حمایت از برابری جنسیتی ، حمایت از آزادی ، ترجیح نظام سیاسی دمکراتیک ، مشارکت سیاسی، علاقه سیاسی و دانش سیاسی .
ذیلاَ تعاریف مفهومی هر کدام از مفاهیم بکار رفته در تعریف فوق ارائه می گردد :
مدارای سیاسی۷۰ : « مدارای سیاسی میزانی از آزادی های قانونی دموکراتیک است که شهروندان خواهان گسترش آن به افراد و گروههایی هستند که ممکن است جزء مخالفان باشند » (فینکل ، ۲۰۰۳ :۲). بعبارت دیگر مدارا یا تساهل به معنای بردباری فرد یا نظام سیاسی در قبال امر سیاسی است که نسبت به آن گرایش منفی دارد این مفهوم ناظر بر تحمل کردن عقاید و رفتارهایی است که با انگاره ها و هنجارهای قابل قبول فرد درتعارض است . تساهل دینی ، سیاسی و اخلاقی صورت هایی از تساهل هستند که در عرصه فرهنگ سیاسی و اخلاقی اهمیت بسزایی دارند .
مشارکت سیاسی۷۱ : به گفته مایکل راش مشارکت سیاسی افراد عبارتست از « درگیری افراد در سطوح مختلف فعالیت های سیاسی که از دامنه وسیعی شامل عدم دخالت در فعالیت های سیاسی تا داشتن مقام سیاسی برخوردار است .» در واقع مشارکت سیاسی نوعی تظاهر علنی اراده مردم برای تعیین سرنوشت جمعی خود است .
حمایت از ارزش آزادی۷۲ : به معنای فقدان دخالت و ممانعت دولتها ( بطور غالب ) در برابر اشخاص یا تشکل های سیاسی در جامعه به منظور انجام رفتارهای سیاسی خاص خود و یا برخورداری از حقوق اساسی است . و مطلوبیت ارزش آزادی از نظر شهروندان میزان اهمیتی است که هر فرد برای این ارزش قایل است . اشکال مختلف آزادی نیز عبارتست از آزادی بیان ، قلم ، مطبوعات ، عقیده ، دین ، تشکیلات و احزاب سیاسی .
برابری جنسیتی۷۳ : عبارتست از برخورداری مساوی زنان از تمامی امتیازات و حقوقی که مردانی در شرایط برابر با آنها ، از آن بهره مندند بدون اینکه مرد بودن تاثیری در میزان بهره مندی آنها داشته باشد . از نظر مارک تسلر عمومی بودن چنین طرز تفکری برای دمکراتیک بودن فرهنگ سیاسی یک جامعه اساسی است و دمکراسی در حالتی که نیمی از شهروندان از حقوق و و دسترسی برابر به قدرت و نفوذ سیاسی محروم باشند بی معنا است . Tessler,2011:198))
علاقه سیاسی۷۴ : عبارتست از گرایش مثبت عاطفی و روانی فرد نسبت به موضوعات سیاسی اعم از علاقه به بحث های سیاسی ، دنبال نمودن اخبار و رویدادهای سیاسی ، گرایش مثبت نسبت به مشارکت سیاسی .
دانش سیاسی۷۵ عبارتست از میزان اطلاعات و دانش هر فرد از نظام سیاسی موجود و موضوعات مربوطه اعم از شخصیتها ، فرایندها و سیاست های جاری .
حمایت از دمکراسی۷۶ :میزانی که شهروندان از دمکراسی به عنوان شکلی از حکومت در مقایسه با سایر نظام های سیاسی جایگزین حمایت می کنند . ( فینکل ، ۲۰۰۳ : ۲ )
تعریف عملیاتی فرهنگ سیاسی دمکراتیک :
همانطور که میدانیم مرحله تعریف عملیاتی ، مرحله ایست که متغیرهاو مفاهیم تحقیق به گونه ای تعریف می شوند که امکان اندازه گیری و سنجش آنها فراهم گردد در واقع این مرحله که از آن به « پایین آمدن از نردبان انتزاع » نیز یاد می شود ، فرایند رسیدن از مفاهیم کلی به نقطه ای است که بتوان گویه های پرسشنامه را به گونه ای تدوین کرد که ترجمان و برگردان مفاهیم باشند.(دواس ، ۱۳۸۴ :۵۸ )
در این تحقیق اولین و مهمترین مفهوم که بدنبال تعریف عملیاتی آن خواهیم بود مفهوم فرهنگ سیاسی دمکراتیک (متغیر وابسته تحقیق) است . این متغیر که در سطح سنجش ترتیبی قرار دارد در مرحله تعریف اسمی و مفهومی از طریق ابعاد و مولفه هایی نظیر مدارای سیاسی ، حمایت از آزادی ، مشارکت سیاسی ، حمایت از برابری جنسیتی ، دانش سیاسی ، علاقه سیاسی و گرایش به حکومت دمکراتیک تعریف گردید .
در این مرحله جهت عملیاتی کردن و سنجش پذیر کردن این مفهوم برای هر کدام از ابعاد مذکور گویه ها و سنجه هایی در نظر گرفته می شود تا از این طریق بتوان به وضعیتی مشاهده پذیر و قابل سنجش دست یافت این گویه ها در ارتباط با هر یک از ابعاد فرهنگ دمکراتیک در جدول زیر فهرست شده اند .
جدول ۲-۶-۲- معرف ها و گویه های فرهنگ سیاسی دموکراتیک
متغیر
ابعاد
معرف ها
فرهنگ سیاسی دمکراتیک
مدارای سیاسی
موافقت با داشتن شهروندانی از اقلیت های مذهبی در مقام سیاسی
موافقت با برگزاری میتینگ ها ی سیاسی احزاب سیاسی مخالف
مخالفت با تعطیلی روزنامه های مخالف عقاید سیاسی فرد
موافقت با فعالیت سیاسی احزابی که نظرات متضادی با نظر فرد پاسخگو دارند .
حمایت از آزادی
تضمین آزادی عقیده برای افراد از گرایش های فکری گوناگون
آزادی داشتن روزنامه و رسانه برای گرایش های سیاسی گوناگون
آزادی ایجاد تشکیلات سازمانی برای گروههای سیاسی مختلف
مخالفت با سانسور و ممیزی مطبوعات (درجهت حمایت از آزادی بیان )
آزادی تجمعات سیاسی مختلف
مشارکت مدنی – سیاسی
عضویت در حزب و انجمن های سیاسی
عضویت ومشارکت درسازمانهای مدنی
کاندیداتوری برای نقش های سیاسی یا میزان تمایل به آن
مشارکت در جلسات پرسش و پاسخ نقد کاندیداها
فعالیت در روزنامه ها و مطبوعات سیاسی
دانش سیاسی
نام سخنگوی هیات دولت فعلی را بداند .
یکی از مناصب قبلی رئیس جمهور کنونی را نام ببرد .
نام یکی از نایب رئیسان مجلس را بداند .
به این سوال که « سند چشم انداز بیست ساله افق تحولات ایران را تا چه سالی پیش بینی میکند » پاسخ دهد .
حمایت از برابر جنسیتی
مخالفت با در اولویت قرار گرفتن مردها نسبت به زنان در هنگام مواجهه با بیکاری
مخالفت با اینکه مردان رهبران سیاسی بهتری هستند
مخالفت با اینکه تحصیلات برای پسران مهمتر است
مخالفت با اینکه مردان نسبت به زنان مدیران تجاری بهتری هستند
علاقه سیاسی
میزان اهمیت سیاست در زندگی فرد
میزان شرکت در بحث های سیاسی
میزان ترجیح برنامه های سیاسی تلویزیون نسبت به سایر برنامه ها
حمایت از حکومت دمکراتیک
مخالفت با داشتن رهبر قدرتمند
مخالفت با داشتن حکومت نظامی
موافقت با داشتن رژیم سیاسی دموکراتیک
اهمیت و مطلوبیت دموکراسی برای فرد
( گویه ها و معرف های مذکوراز تحقیقات اینگلهارت و تسلر اقتباس شده و توسط نگارنده با شرایط اجتماعی ایران و جامعه آماری مورد مطالعه تطبیق داده شده است )
۲-۶-۲-متغیرهای مستقل :
۲-۶-۲-۱- احساس امنیت :
تعریف مفهومی : صاحبنظران بر آنند که امنیت مفهومی بیرونی و عینی و احساس امنیت مفهومی درونی و ذهنی است . مقوله امنیت اولین بار توسط باری بوزان۷۷ (۱۹۹۸ ) بصورت منسجم مورد توجه قرار گرفت . بوزان معتقد است که امنیت را بایستی برابر با رهایی از خطر و تهدید تعریف نمود . از نظر وی امنیت در نبود مساله ای بنام تهدید درک می شود . (Buzan,1998:1) وی نقطه آغازین امنیت را ذهنی و مبتنی بر تصمیم بازیگران دانسته و معتقد است مساله امنیت در اجتماع شناخته شده و آنچه ما از این مفهوم در ذهن داریم بیشتر به جنبه اجتماعی آن راجع است به این معنا که بیشتر تهدیدات برای افراد ناشی از این حقیقت است که آنها در محیط انسانی به سرمی برند و این محیط بوجود آورنده انواع فشارهای غیر قابل اجتناب اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی است . به نظر بوزان امنیت اجتماعی ، نوع وسطحی از احساس اطمینان خاطر است که جامعه و گروه در آن نقش اساسی دارد . امنیت اجتماعی به معنای تمهید فضا و ابزارهای لازم برای ابراز وجود و طرح نظر گروههای مختلف اجتماعی از قبیل زنان جوانان ، اقوام و اقلیتها میباشد . امنیت اجتماعی به حفظ ویژگی هایی اشاره دارد که بر اساس آن ، افراد خود را به عنوان عضو یک گروه اجتماعی قلمداد می کند و عبارتست از : توانایی گروههای مختلف صنفی ، قومی ، ملی و جنسی و… در حفظ هویت و ارزش های خود . ( Buzan , Veaver , 1998 :45 )
بنابراین احساس امنیت را می توان این گونه تعریف کرد : حالتی ذهنی و روانی است که معطوف به آزادی از خطرات و تهدیداتی می باشد که جنبه های جانی ، مالی – اقتصادی و سیاسی دارد .
ابعاد احساس امنیت :
با بررسی ادبیات نظری و تحقیقی موجود در حوزه امنیت مشخص شد که اغلب مطالعات این مفهوم را در سه بعد جانی ، اقتصادی و سیاسی مورد مطالعه قرار داده اند و در تعریف عملیاتی آن نیز معرف ها و گویه ها در این سه بعد طرح و مورد سنجش قرار گرفته است .ضمن اینکه نظریه مدنیزاسیون بطور عام و نظریه توسعه انسانی اینگلهارت بطور خاص بیشتر به ابعاد جانی و اقتصادی امنیت نظر داشته اند و آنچه از آن بعنوان امنیت سازنده نام برده اند اشاره به ابعاد جانی و اقتصادی این مفهوم بوده است . توجه به بعد سیاسی امنیت نیز با توجه به موضوع تحقیق که موضوعی مشخصاَ سیاسی است میتواند دارای اهمیت و ارزش مضاعف باشد .
با توجه به توضیحات فوق تعریف هر کدام از ابعاد امنیت عبارتست از :
امنیت جانی : عبارتست از شرایطی که هیچگونه تهدیدی علیه جان افراد جامعه وجود نداشته باشد . ویا در صورت وجود تهدید ، میزان آن درحدی بسیار ناچیز و قابل اغماض باشد . ( صمدی بگه جان ، ۱۳۸۴ ) در واقع منظور از امنیت جانی میزان مصونیتی است که شهروندان از تعرض مجرمین نسبت به موجودیت فیزیکی خود احساس می کنند(کتابی و همکاران ، ۱۳۸۶ ).
امنیت اقتصادی : وضعیت با ثباتی از شرایط و وساختار فعلی و افق روشن و

پایان نامه ارشد درمورد فرهنگ سیاسی، برابری جنسیتی، دانش سیاسی، سرمایه اجتماعی

چندین فرضیه فرعی قابل تدوین است . اولین فرضیه اصلی درباره رابطه توسعه انسانی و میزان گرایش به فرهنگ سیاسی دمکراتیک است به این شرح که :
سطح افراد در شاخص های توسعه انسانی تاثیر معناداری بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک دارد .
این فرضیه را می توان به تفکیک درباره هر کدام از شاخص های توسعه بیان کرد به این شکل که :
موقعیت اقتصادی- اجتماعی افراد (سطح رفاه ) بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
میزان استفاده از رسانه های جمعی بر میزانگرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
میزان تحصیلات افراد بر میزان گرایش آنها به فرهنگ سیاسی دمکراتیک رابطه موثر است .
میزان احساس امنیت افراد بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
میزان گرایش به ارزش های فرامادی بر میزان گرایش به فرهنگ سیاسی دمکراتیک موثر است.
بین میزان گرایش اساتید دانشگاه به فرهنگ سیاسی دمکراتیک و میزان گرایش دبیران آموزش و پرورش تفاوت معنی دار وجود دارد .
دومین فرضیه اصلی تحقیق به رابطه بین سرمایه اجتماعی و میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک می پردازد : به این شرح که :
میزان سرمایه اجتماعی برمیزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
این فرضیه را نیز میتوان درباره هرکدام از شاخص های سرمایه اجتماعی در قالب فرضیه های فرعی بیان نمود :
میزان اعتماد درون گروهی بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
۱۰- میزان اعتماد نهادی بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
۱۱- میزان اعتماد تعمیم یافته افراد بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
۱۲- میزان انسجام اجتماعی افراد بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
۱۳- میزان مشارکت اجتماعی افراد بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
سومین فرض اصلی تحقیق به رابطه مذهب و گرایش به فرهنگ دمکراتیک می پردازد . در این فرضیه با توجه به اینکه هم رویکرد توسعه انسانی اینگلهارت و هم نظریه فرهنگ مدنی پاتنام به وجود رابطه ای منفی بین مذهب (میزان دینداری ) و فرهنگ دمکراتیک قایل بودند و نتایج تحقیقات تجربی شان نیز تا حدودی موید چنین رابطه ای است این تحقیق در این مورد خاص بر آن شد تا یکبار دیگر یافته های تحقیقات مزبور را درباره نوع رابطه مذهب و فرهنگ دمکراتیک مورد آزمون تجربی قرار دهد . به این منظور فرضیه ای را بر اساس تدوین نمود :
۱۴- میزان دینداری افراد بر میزان گرایش به فرهنگ دمکراتیک موثر است .
علاوه بر فرضیه های فوق چند فرض دیگر که ناظر بر متغیر های زمینه ای مانند جنسیت ، سن و رشته تحصیلی است مورد بررسی قرار گرفته معناداری رابطه بین متغیر های مذکور و متغیر وابسته مورد آزمون قرار می گیرد .
۲-۶- تعاریف مفهومی و عملیاتی :
۲-۶-۱- فرهنگ سیاسی دمکراتیک :
فرهنگ سیاسی دمکراتیک از سه اصطلاح فرهنگ ، سیاست و دمکراسی تشکیل یافته که هر یک از آنها به حوزه های مفهومی گسترده تر و قلمرو معنایی وسیعتری اشاره دارد و تنها هنگامی که آن سه در کنار یک دیگر بکار میروند جنبه هایی از ابعاد مفهومی آنها به خدمت گرفته می شود تا به وجه خاص سیاسی فرهنگ که خصلتی دمکراتیک دارد اشاره گردد .
تعریف فرهنگ سیاسی را می توان فرع بر تعریف کلی فرهنگ که از سوی تیلور ارائه شده دانست ، در تعریف تیلور فرهنگ کل پیچیده ای است که شامل آگاهی ها ، باورها ، هنر ها ، اخلاقیات ، قانون و تمامی قابلیت ها و عاداتی است که انسان به عنوان عضو جامعه کسب می کند . ( چیلکوت ،۳۳۶ )
از مفهوم فرهنگ سیاسی نیز تعاریف متعددی بعمل آمده است . بعنوان یکی از نخستین تعاریف می توان به تعریف آلموند و وربا اشاره کرد : فرهنگ سیاسی عبارتست از سمت گیری روان شناسانه به سیاست که در احساسات ، شناخت ها و ارزیابیهای درونی شده افراد نمود می یابد . (آلموند و وربا ، ۱۹۹۷ ) لوسین پای نیز در تعریف این مفهوم می گوید : فرهنگ سیاسی مجموعه نگرشها ، باورها و احساساتی است که به فرایند سیاسی نظم و معنا می دهدو انگاره ها و قواعد بنیادینی را که بر رفتار در نظام سیاسی ناظر است پدید می آورد .
با توجه به اینکه موضوع این تحقیق بررسی گونه خاص فرهنگ سیاسی دمکراتیک است به تعاریفی می پردازیم که ابعاد مفهومی و شاخص های نظری و عملیاتی این گونه خاص را مورد توجه قرار داده اند . بیشتر تعاریفی که در سطح مفهومی از فرهنگ سیاسی دمکراتیک انجام گرفته تعاریفی است که براساس مصادیق و مولفه های تشکیل دهنده چنین فرهنگی صورت گرفته است به گونه ای که میتوان از آنها در شاخص سازی و عملیاتی کردن مفهوم فرهنگ سیاسی دمکراتیک نیز بهره جست .
در بین مفهوم سازیها و تعاریفی که ارائه شده است می توان به مفهوم سازی آلموند و وربا از گونه فرهنگ سیاسی مشارکتی اشاره کرد ایشان در گونه شناسی خود از سه نوع فرهنگ مشارکتی ، تبعی و محدود یاد می کنند که نزدیکترین گونه به فرهنگ سیاسی دمکراتیک را می توان فرهنگ مشارکتی یا آنچه از آن تحت عنوان فرهنگ مدنی نام می برند تلقی کرد . در این گونه افراد نسبت به اجزای نظام سیاسی ( نظام، فرایند و سیاست گذاری )تلقی روشنی دارند از جریان امور آگاهند و گرایش به بروز دادن نقش فعال از خود در امور دارند .
الگوی والتر روزنبام که بطور خاص به فرهنگ سیاسی دمکراتیک اختصاص دارد مفصل تر است وی مولفه های این نوع فرهنگ را شامل موارد زیر میداند : ۱- جهت گیری نسبت به ساختارهای حکومت شامل روش حکومت ، ورودی ها و خروجی های حکومت ۳- جهت گیری نسبت به دیگران در نظام سیاسی شامل هویت سیاسی ، اعتماد و قواعد بازی ۳- جهت گیری نسبت به فعالیت سیاسی شامل توانایی سیاسی ، احساس کارایی سیاسی و اعتقاد و باور افرادبه این که می توانند با استفاده از قدرت سیاسی خود فرایند سیاسی را تحت تاثیر قرار دهند (Rosenboum,1975,5).
از نظر استون . ای . فینکل فرهنگ سیاسی دمکراتیک فرهنگی است شامل احساس کارآمدی سیاسی ، مدارای سیاسی ، اعتماد سیاسی ، دانش سیاسی بالا و گرایش به مشارکت سیاسی و حمایت از ارزش های سیاسی مرتبط با آن (Finkel,2002 ).
آلکس وان سیکل نیز فرهنگ سیاسی دمکراتیک را شامل ارزش ها و هنجارهایی مانند اعتماد میان فردی ، مدارا ، بحث سیاسی و حمایت از نهادهای دمکراتیک دانسته است .
ویجایان پیلای دمکراتیک بودن فرهنگ سیاسی را مبتنی بر چهار بعد دمکراتیک بودن قوانین محلی ، گرایش به آزادی اندیشه ، گرایش به آزادی بیان و گرایش به آزادی مذهبی می داند.( pilai,2011 )
اینگلهارت و ولزل در تحقیق جامع خود از تحول فرهنگی ، گونه شناسی خاصی از ویژگیهای فرهنگ سیاسی دمکراتیک ارائه می کنند آنها از ویژگی چنین فرهنگی تحت عنوان ارزشهای ابراز وجود یا ارزش های رهایی بخش (۲۰۰۹ ) نام می برند . از نظر ایشان ارزش های ابراز وجود یا رهاینده آندسته از ارزش های مردم سالارانه می باشند که موجد تاکید بر آزادی های مدنی و سیاسی توده ، استقلال انسانی ، تساهل و مدارا بوده و ارزش های بنیادی جامعه مردم سالار به شمار می آیند . (اینگلهارت ،۱۳۸۹ :۲۳ ) این ارزش ها دارای ابعاد چهار گانه به قرار زیر است :
استقلال فردی ۲- ارزش های فرامادی گرایانه ۳- برابری جنسیتی ۴- نگرش مثبت نسبت به دمکراسی (Inglehart,2009)
ارزش های فرامادی گرایانه نیز مبین تاکید بر آزادی ،رضایت ذهنی ، تساهل برون گروهی و اعتمادبین فردی در برابر ارزش های مادی گرایانه می باشد که شامل تاکید بر حفظ نظم و ثبات ، مبارزه با جرایم ، امنیت شغلی و فیزیکی است . (اینگلهارت ،۱۳۸۹ :۹۱ ) مارک تسلر نیز در مطالعه ای که به طور خاص در باره نگرشهای دمکراتیک انجام داده است شش عنصر را بعنوان مولفه های فرهنگ سیاسی دموکراتیک در نظر می گیرد : ۱- حمایت از برابری جنسیتی ۲- مدارا ۳- اعتماد ۴- مشارکت مدنی ۵- علایق سیاسی ۶- دانش سیاسی .
تسلر دو عنصر علاقه مندی سیاسی و دانش سیاسی را در سطح شناختی قرار میدهد و معتقد است افرادی که به سیاست علاقه مند هستند بیشتر احتمال دارد که وارد امور سیاسی شده و در فعالیت های مدنی مشارکت کنند . این احتمال نیز وجود دارد که شهروندانی که دغدغه خاطر بیشتری نسبت به سیاست دارند نظارت موثرتری به سیاست های عمومی و فعالیت های دولت اعمال کنند . شناخت سیاسی که با علاقه سیاسی در ارتباط است نیز به همین دلیل اهمیت دارد . هنگامی که شهروندان نسبت به موضوعی خاص علاقه مند بوده و آگاهی سیاسی مناسب را داشته باشند احتمال مشارکت و اظهار نظرهای آگاهانه از طرف آنها بیشتر می شود . (Tessler ,2011:270 )
تسلر بعد از جمع آوری داده های تجربی و انجام تحلیل عاملی و بررسی روابط درونی مولفه های ششگانه سنخ شناسی خود را از انواع فرهنگ سیاسی بر حسب میزان نزدیکی و دوری به مولفه های فرهنگ دمکراتیک ارائه می دهد . به اعتقاد او مولفه های ششگانه بر روی دو عامل یا خوشه خاص تمرکز یافته اند . خوشه اول مرکب از متغیرهای مدارای سیاسی و حمایت از برابری جنسیتی است که وی آنها را درقالب عامل کلی تر تکثر گرایی یا تنوع خلاصه می کند . خوشه دوم در بر گیرنده چهار مولفه علاقه سیاسی ، دانش سیاسی ، مشارکت مدنی و اعتماد بین فردی است و میتوان بار عاملی آنها را در ویژگی درگیری یا بعد رفتاری متمرکز کرد .بر این اساس چهار شیوه ممکن برای ترکیب این دو بعد هنجاری و رفتاری به دست می آید :
جهت گیری تکثر گرایی قوی همراه با جهت گیری درگیرانه قوی که حاصل آن را فرهنگ سیاسی دموکراتیک میداند .
جهت گیری تکثر گرایی قوی و جهت گیری درگیرانه ضعیف که حاصل آنرا فرهنگ سیاسی بی تفاوت می داند .
جهت گیری تکثر گرایی ضعیف و جهت گیری درگیرانه قوی که حاصل آنرا فرهنگ سیاسی عمل گرا نامگذاری می کند .
جهت گیری تکثر گرایی ضعیف و جهت گیری در گیرانه ضعیف که نتیجه آنرا فرهنگ سیاسی محدود یا کوته فکرانه می نامد .
جدول ۲-۶-۱- ابعاد فرهنگ سیاسی دموکراتیک
بعد هنجاری (تکثر گرایی )
قوی
ضعیف
بعد رفتاری (درگیری)
قوی
دمکراتیک
عملگرا
ضعیف
بی تفاوت
محدود
مشخصه های فرهنگ سیاسی دموکراتیک عبارتند از : مدارا با نگرش های سیاسی متنوع ، حمایت از برابری جنسیتی ، علاقه مندی به مسایل سیاسی ، آگاهی از امور سیاسی ، مشارکت در زندگی مدنی و جمعی و اعتماد به دیگران . فرهنگ سیاسی عملگرا ، نگرش های سیاسی متنوع را بر نمی تابد و از برابری جنسیتی حمایت نمی کند اما به سیاست علاقه مند است و از امور سیاسی آگاهی دارد در فعالیت های مدنی و جمعی فعال است و به دیگران اعتماد دارد .
در مقابل افرادی که دارای فرهنگ سیاسی بی تفاوت هستند نگرش های سیاسی متنوع را می پذیرند و از برابری جنسیتی حمایت می کنند اما به سیاست علاقه ندارند و از امور سیاسی بی اطلاعند . در