ویژگی های روان سنجی مقیاس خود ارزیابی

هدف پژوهش حاضر بررسی ساختار عاملی و ویژگی های روان سنجی پرسشنامۀ خودارزیابی خرد وبستر است. پرسشنامه خود ارزیابی خرد، توسط 600 نفر از دانشجویان دانشگاه های تهران با روش نمونه گیری چندمرحله ای خوشه ای که به تصادف انتخاب شده بود ، تکمیل گردید و سپس داده ها توسط نرم افزار R مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته های نهایی تحلیل عاملی تأییدی و اکتشافی مطابق انتظار نبود این نتیجه گویای این است که احتمالاً مقیاس خودارزیابی خرد یک مقیاس پنج عاملی طبق نظر مؤلف نبوده واز ویژگی های روان سنجی و ساختار عاملی مناسبی در گروه نمونه ی فعلی و در جامعه ی ایرانی برخوردار نیست.

کلید واژگان: پرسشنامه خود ارزیابی خرد، روایی، پایایی

فصل اول
کلیات پژوهش

بیان مسئله
خرد به عنوان نمونه ای از قدرت انسانی (آسپیناوال و استادینگر، 2004، به نقل از وبستر 2007)، مظهر برتری انسان (کرامر 2000، به نقل از وبستر 2007) و یکی از نیروهای شخصیتی اصلی در نظر گرفته می شود که توسط جنبش روانشناسی مثبت گرا شناسایی شده است. (مثل پیترسون و سلیگمن، 2004؛ سلیگمن و سیکزنت میهالی، 2000، به نقل از وبستر 2007). علی رغم جاذبه، ویژگی های خوب و سرچشمه ی کهن آن، بررسی های روانشناسی در مورد خرد هنوز هم نسبتاً در مرحله ی اولیه ی رشد خود به سر می برد (بالتس، 2005؛ استرنبرگ، 1990). به عنوان مثال، بالتز و کانزمن (2004) اشاره کردند که سخنان طلایی بیشتری نسبت به توشه های تجربی-آزمایشگاهی در پیشینه ی روانشناسی خرد یافت می شود .

با آنکه در دوره های مختلف محققان درزمینه هایی مانند فلسفه، علوم سیاسی، الهیات و مردم شناسی، فرهنگی همچنان به خرد توجه داشتند اما کمتر به درک و توافقی جمعی دست یافته اند. زیرا بیشتر مباحث در باب خرد دوباره از سر گرفته می شد و مفهوم سازی و نیز ریشه های تاریخی و کاربرد آن در پرورش آگاهی انسان و پیچیدگی ها و ناشناخته های زندگی مورد اصلاح و بازنگری قرار می گرفت. از منظر روانشناسی، دیدگاه های اولیه درباره ی تعریف خرد را می توان در فرهنگ های لغت پیدا کرد. برای نمونه در مهم ترین فرهنگ لغت آلمان خرد به عنوان بینش و دانش درباره ی خود و جهان قضاوت عمیق در مورد مسائل دشوار زندگی تعریف شده است (گریم 1984، نقل از استادینگر و گلوک،2010). لغت نامه ی دانشگاهی وبستر (1997) نیز خرد را قدرت قضاوت درست و جستجوی صحیح ترین روش عمل بر پایۀ دانش، تجربه، و فهم و فرهنگ آکسفورد (فولر و فولر،1964 نقل از استودینگروگلوک،2010) نیز آن را قضاوت و مشاوره خوب درباره ی موضوعات دشوار نامشخص زندگی تعریف کرده است. باید توجه داشت که این تعاریف باهوش تفاوت دارد زیرابه حیطه مسائل خاص، یعنی مسائل دشوار زندگی اشاره دارد. از سوی دیگر، قضاوت و مشاوره خوب در موضوعات دشوار زندگی نیاز به هوش ندارد بلکه جنبه های هیجانی، اجتماعی و اخلاقی را نیز دربرمی گیرد (چراغی،1394). روان شناسی آمریکایی رابرت استرنبرگ(1949) در نظریه تعادلی خرد، بر اهمیت به کار گیری هوش برای رسیدن به خوبی و مصلحت عمومی، از طریق تعدیل علایق خود و دیگران تاکید می کند (فرهنگ توصیفی انجمن روانشناسی آمریکا، APA).

با ذکر محدودیت های موجود در مفهوم سازی خرد در واژه های ابتدایی شناختی، (آردلت،2000)، محققان حیطه ی خرد را دعوت کرد که «در مورد تعریف صحیح، عملیاتی کردن و اندازه گیری خرد به بحث بنشینید». تلاش هایی برای جبران این کمبود صورت گرفته است (مثلاً آردلت، 1997، 2000، 2003؛ بلوک و گلوک، 2004؛ هلسون و سریواستا، 2002؛ تاکاهاشی و اورتون، 2002؛ وینک و هلسون، 1997، به نقل از وبستر 2007).

کانزمن و بالتس (2003) اشاره می کنند که “میراث عظیم فرهنگی و تاریخی خرد باعث می شود آوردن تعریف روان شناختی جامع و کاربردپذیر کردن این مفهوم سخت شود”. پیترسون و سلیگمن (2004) اضافه می کنند که علی رغم بیش از یک دهه، تحقیقات معاصر در مورد خرد، تعاریف کنونی هنوز هم به میزان زیادی شناختی هستند.

با احترام به نقش ضروری شناخت، بااین وجود تعریف زیر توانایی های عقلانی را در یک چارچوب بسیار وسیع تر ازجمله ابعاد اجتماعی، انگیزشی، هیجانی و همچنین درون فردی، در هم ترکیب می کند. به ویژه در این مطالعه از تعریف عملی وبستر از خرد استفاده می کند که خرد، شایستگی، کاربرد تجارب حیاتی زندگی برای تسهیل رشد بهینه ی خود و دیگران است (وبستر، 2003).

سؤالات پژوهش

بر پایه مسئله، هدف ها ومبنای کاربردی مطالعه ی حاضر،سؤال های این پژوهش را می توان به شرح زیر مطرح ساخت:

آیا آزمون خودارزیابی خرد از پایایی مناسبی برخوردار است؟
آیا آزمون خودارزیابی خرد از روایی مناسبی برخوردار است؟
آیا آزمون خودارزیابی خرد ازنظر نظریه ی سوال-پاسخ ویژگی های روان سنجی مناسبی دارد؟
ساختار عاملی آزمون خودارزیابی خرد به چه صورت است؟
تعریف مفاهیم اصطلاحات پژوهش

خرد

در برخی از فرهنگ های لغت خرد عبارت است از بینش و دانش درباره ی خود و جهان و…قضاوت عمیق در مورد مسائل دشوار زندگی (گریم وگریم 1984، نقل از استادینگر و گلوک،2011). لغت نامه دانشگاهی وبستر (1997، ص. 1533) خرد را قدرت قضاوت درست و دنبال کردن صحیح ترین روش عمل بر پایه ی دانش و فهم و فرهنگ آکسفورد، آن را قضاوت و هدایت درست در موضوع های دشوار نامشخص زندگی تعریف کرده است (فولر و فولر،1964 به نقل از استادینگرو گلوک، 2010)

تعریف عملیاتی خرد: نمره ای است که شرکت کننده در مقیاس خودارزیابی بدست می آورد.

ساختار عاملی

الگوی روابط بین مؤلفه ها و عوامل همپوشی که ساختار مفهومی و عملیاتی یک سازه را تشکیل می دهد. تعداد، چگونگی و ترتیب قرار گرفتن عامل های یک سازه را ساختار عاملی می گویند. ساختار عاملی از طریق تحلیل عاملی اکتشافی تحلیل عاملی و تأییدی تعیین می شود (ازخوش وعسگری،1389).

ساختار عاملی

 

 

الگوی روابط بین مؤلفه ها و عوامل همپوشی که ساختار مفهومی و عملیاتی یک سازه را تشکیل می دهد. تعداد، چگونگی و ترتیب قرار گرفتن عامل های یک سازه را ساختار عاملی می گویند. ساختار عاملی از طریق تحلیل عاملی اکتشافی تحلیل عاملی و تأییدی تعیین می شود (ازخوش وعسگری،1389).