پایان نامه رایگان درمورد مالکیت فکری، حقوق مالکیت، حقوق مالکیت فکری، سلامت عمومی

مشکل همراه است. علاوه براین، حق ثبت اختراع در زمینه تجارت دارو یک نیاز جهانی نمی باشد به همین دلیل اغلب شرکت های داروسازی از این مسئله صرف نظر می کنند. آنها معتقد هستند که حتی اگر بر سر حق ثبت اختراع نیز مصالحه انجام شود باز هم بیش از یک سوم مردم در کشورهای در حال توسعه به داروهای ضروری دسترسی نخواهند داشت، با این توضیح که اغلب داروها در این کشورها اصلا ثبت نمی شوند و به عنوان محصول ژنریک تولید می شوند و معمولاً کشورهای درحال توسعه هیچ قانونی در زمینه حق ثبت اختراعات دارویی ندارند؛ به همین دلیل شرکت های دارویی معمولاً به دنبال حق ثبت اختراع در این کشورها نمی باشند. اگرچه حق ثبت در زمینه اختراعات دارویی در دسترسی به داروها نقش تعیین کننده دارد اما عدم دسترسی بیماران، بدون شک نتیجه ناکارآمد بودن سیاست های اقتصادی در جهان می باشد.
در مقابل، برای کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته که به دلیل نبود زیر ساخت های مناسب و پایین بودن سطح توسعه اصولاً وضعیت بهداشت و درمان نامناسبی دارند، تلاش کشورهای صنعتی برای افزایش دایره حمایت از اختراعات دارویی و اعطای حقوق انحصاری به مخترعین نوعی تهدید به شمار می رود. نگرانی اصلی این کشورها این است که چگونه رژیم مالکیت فکری بر تلاش آنها در جهت بهبود بهداشت عمومی تأثیر خواهد گذاشت به ویژه اگر حمایت از اختراعات منجر به افزایش قیمت ها و کاهش انتخاب منابع دارویی شود. کشورهای در حال توسعه اغلب به دلیل سیاست های عمومی از جمله در دسترس عموم قرار دادن داروهای ارزان قیمت، تمایلی به حمایت بیشتر از اختراعات ندارند و معتقعد هستند که گسترش حمایت و اعطای حقوق انحصاری به مخترعین عامل موثری در افزایش فقر کشورهای جهان سوم و رشد مرگ و میر در کشورهای آفریقایی و کشورهای کمترتوسعه یافته می باشد. علاوه بر این، سیستم حمایت از اختراعات نگرانی هایی نیز در زمینه تحقیقات ایجاد می کند. همان گونه که حمایت از اختراعات برای بخش تحقیق و توسعه انگیزه فراهم میکند، از طرف دیگر انحصاری کردن تکنولوژی که در فرآیند های تحقیقاتی مورد نیاز است ممکن است موانع بازدارنده ای برای محققان در زمینه ی دسترسی به تکنولوژی های مورد نیاز ایجاد کند. این موضوع نیز می تواند از جمله مواردی باشد که باعث لطمه به کشورهای در حال توسعه می شود.
ب) بیان مسئله
در جهت پاسخ به نگرانی های عمومی در زمینه ی بهداشت جهانی، در سال های اخیر اقدامات گسترده ای از سوی سازمان های جهانی انجام شده است تا مواضع هر دو گروه حفظ شود. بنابراین، بدون موشکافی در اینکه چه چیزی ممکن است علت اصلی مشکلات بهداشتی و عدم دسترسی به داروها و وسایل پزشکی باشد، از آنجایی که حقوق مالکیت فکری یک محصول اجتماعی است و کارکرد اجتماعی دارد، موظف است که به نوبه خود و به عنوان یکی از عوامل تأثیر‌ گذار برای جبران نتایج نامطلوبی که ممکن است در این زمینه داشته باشد راهکارهایی در نظر بگیرد و هدف حمایت از مراقبت های بهداشتی را نیز در کنار منافع اقتصادی و صنعتی مورد توجه قرار دهد. موافقت نامه تریپس که برای حمایت از مالکیت فکری تهیه شده است انعطاف هایی در این زمینه در نظر گرفته است که به کشورهای عضو اجازه می دهد قوانین ملی ثبت اختراع خود را براساس نیازهای سیاست عمومی درنظر بگیرند. از جمله این انعطاف ها صدور لیسانس اجباری از طرف دولت برای استفاده از امتیاز اختراع به نفع یک موسسه ی دولتی یا موسسه ی خصوصی، واردات موازی و همچین تلاش برای افزایش قلمرو استثنائات در این زمینه می باشد. انعطاف ها کشورهای عضو را قادر می سازند به نگرانی هایی که در رابطه با بهداشت عمومی به موجب مقررات تریپس ایجاد شده است توجه کنند.
با وجود این، کارآمد بودن این انعطاف ها همیشه مورد شک بوده است؛ زیرا همیشه این سوال وجود داشته است که آیا این انعطاف ها می توانند به صورت موثر مورد استفاده کشورهای در حال توسعه، برای کاهش آثار منفی حمایت از اختراعات بر دسترسی به داروها قرار بگیرند؟ وقتی که میلیون ها انسان در کشورهای کمتر توسعه یافته گریبان گیر بیماری ها هستند و هنوز به داروهایی که برای درمانشان لازم است، به دلیل قیمت بالای داروها دسترسی ندارند، نشان می دهد که هنوز بین حقوق مالکیت فکری و سیاست های بهداشت عمومی شکاف وجود دارد و در اغلب موارد به سبب مشکلات حقوقی موجود راهکارهای ارائه شده ناکافی بوده اند. در نتیجه راهبردهای دیگری در این زمینه لازم است تا علاوه بر موضوع اختراعات دیگر ابعاد حقوق مالکیت فکری که بر سلامت عمومی تأثیر گذار هستند را در جهت بهبود و ارتقاء این حق، هدایت کند.
ج) سوالات تحقیق
با توجه به آنچه که شرح داده شد، در این پژوهش در پی پاسخگویی به دو سوال عمده در این زمینه هستیم:
1- انعطاف های موجود در نظام مالکیت فکری در تأمین اهداف بهداشت عمومی تا چه حد موثر بوده اند؟
2- آیا به راهکار های مکمل دیگری در سایر ابعاد نظام مالکیت فکری برای تحقق بهتر اهداف بهداشت عمومی نیاز است و با فرض لزوم راهکارهای بیشتر چه راهبردهایی می تواند در این زمینه تأثیرگذار باشد؟
د) فرضیات
1- در نظام مالکیت فکری انعطاف هایی در جهت ارتقای بهداشت و سلامت عمومی تعبیه شده است که با ایجاد تعادل در نظام مالکیت فکری در تأمین اهداف مربوطه موثر و کارگشا بوده و نقش مهمی در تضمین بهداشت عمومی ایفاء کرده است.
2- با توجه به اینکه انعطاف های موجود فقط در حوزه
م
الکیت صنعتی و به خصوص در مورد اختراعات مد نظر بوده است، به نظر می رسد به دلیل مشکلات و مسائل و کافی نبودن انعطاف های موجود به تأسیس و توسعه مصادیق و راهبرد های جدیدی از جمله در زمینه علائم تجاری، ضمانت اجرا و حقوق رقابت نیاز است.
ه) پیشینه موضوع
با وجود اهمیت مباحث مربوط به حق سلامت و دسترسی به داروها و تجهیزات پزشکی و تأثیر حقوق مالکیت فکری در این زمینه، تاکنون تحقیقات محدودی در این رابطه صورت گرفته است؛ و در این خصوص تحقیق جامعی با تمرکز بر انعطاف ها، استثنائات و راهبردهای جدید حقوق مالکیت فکری و آثار آن بر تضمین بهداشت و سلامت عمومی انجام نشده است. با این وجود، با بهره گیری از تحقیقات و ادبیات موجود در این زمینه و با تأکید بر آخرین گزارش های ارائه شده از سازمان های جهانی به خصوص مطالعه ی مشترک سه سازمان جهانی مالکیت فکری، سازمان تجارت جهانی و سازمان جهانی بهداشت و همچنین تحولات قوانین ملی کشورها نگارنده در پی آن است که تحقیقی جامع تر در رابطه با راهبردهای حقوق مالکیت فکری در زمینه بهداشت عمومی ارائه کند؛ زیرا در اکثر مواقع به کارگیری انعطاف ها به سبب نا آشنایی با فرآیند های قانونی با مشکلات حقوقی برخورد می کند. به همین دلیل شناخت و چگونگی بهره گیری کشورها از این انعطاف ها در قوانین ملیشان اهمیت زیادی دارد.
برخی از تحقیقات انجام شده در این زمینه عبارت هستند از: رساله دکتر محسن صادقی در سال 1387، با عنوان مبانی و نظام حقوقی حمایت از ابداع داروهای شیمیایی و ژنتیکی با تأکید بر الحاق به سازمان تجارت جهانی. در این رساله بیشتر به نظرات موافقان و مخالفان در مورد حمایت از اختراعات دارویی پرداخته شده است و تنها فصل مختصری به محدودیت های حمایت اختصاص داده شده است. دوم، پایان نامه کارشناسی ارشد آقای علی شاکری جویباری از دانشگاه تهران با عنوان شرایط ماهوی حمایت از اختراعات دارویی که مربوط به سال 1387 می باشد. در این پایان نامه، شرایط ماهوی حمایت از اختراعات دارویی، تعریف دارو و انواع آن مطرح شده است. محور اصلی بحث مبانی حمایتی از داروهای شیمیایی، گیاهی و بیولوژیکی می باشد و در مورد تأثیر حقوق مالکیت فکری بر سلامت عمومی، انعطاف ها و دسترسی به داروها و تجهیزات پزشکی بحثی مطرح نشده است. مورد دیگر، پایان نامه کارشناسی ارشد آقای وحید عمی با عنوان اختراعات دارویی و جایگاه آن در نظام حقوقی ایران است که مربوط به سال 88 در دانشگاه شهید بهشتی می باشد. مقالات مختصری نیز در این رابطه نوشته شده است که هیچ یک به بررسی انعطاف های موجود در حقوق مالکیت فکری در زمینه بهداشت عمومی و ارائه راهبردهای جدید برای بهبود وضعیت سلامت نپرداخته اند.
و) ضرورت انجام تحقیق
از آنجایی که ابداعات و اختراعات مربوط به حوزه ی سلامت به هر حال در امکان دسترسی انسان ها به فناوری های پزشکی و دارویی نقش دارند، ضرورت انجام تحقیق در این حوزه و شناخت راه حل های مناسب برای به حداقل رساندن تأثیر منفی نظام مالکیت فکری و به حداکثر رساندن تأثیر مثبت آن بر بهبود سلامت عمومی احساس می گردد؛ زیرا امروزه یکی از عوامل گسترش مرگ و میر و شیوع بیماری در دنیا عدم دسترسی مطلوب به داروها و روش های پزشکی می باشد. بر این اساس، توانایی استفاده از ظرفیت های موجود نیازمند فهم بهتر و عمیق تری از ماهیت حقوقی آنها و همچنین قوانین ملی است که این مطالعه می تواند راهکار هایی را در اختیار دستگاه های ذیربط ملی قرار دهد.
در تحقیق حاضر مطالعات انجام شده در سه فصل قرار گرفته اند. در فصل اول به بیان چارچوب های حقوقی پیرامون حقوق مالکیت فکری و سلامت عمومی پرداخته شده است و در بخش های مختلف آن مبانی تعهدات دولت ها در رعایت و احترام به بهداشت و سلامت عمومی و مالکیت فکری از جمله مبانی حقوق بشری، مبانی اقتصادی و قراردادی بحث شده است. همچنین موافقت نامه تریپس، اعلامیه دوحه و موافقت نامه های آزاد تجاری نیز در این رابطه مورد بررسی قرار گرفته اند.
در فصل دوم با عنوان انعطاف های موجود در نظام مالکیت فکری در زمینه بهداشت و حق بر سلامت موضوعاتی از جمله لیسانس اجباری، واردات موازی، استثنائات اختراع در زمینه روش های درمان پزشکی، استثناء بررسی نظارتی و دوره گذار مورد بررسی قرار گرفته اند. موافقت نامه تریپس به کشورها اجازه داده است که در تنظیم سیستم حقوق مالکیت فکری خود، مطابق با اهداف و نیازهای اقتصادی و اجتماعی خود، انعطاف هایی را در نظر بگیرند و موارد خاصی را نیز از ثبت به عنوان اختراع استثناء کنند؛ همچنین مدت حمایت از حق ثبت را نیز به زمان معینی محدود کرده است. کشورهای درحال توسعه و کمتر توسعه یافته باید برای استفاده کامل از انعطاف ها در راستای تحقق حق بر سلامت تلاش کنند، بدین منظور باید نسبت به حق ثبت اختراع استثنائات محدودی درنظر بگیرند، واردات موازی را تسهیل کنند، اصل اتمام حق بین المللی را بپذیرند، لیسانس اجباری صادر کنند و استفاده دولتی را مد نظر قرار دهند. با بررسی این مباحث می توان گفت که کشورها توانسته اند به طور نسبی از این انعطاف ها استفاده کنند و از نتایج آن نیز در زمینه تولید و عرضه داروهای ژنریک و بهبود وضعیت سلامت عمومی بهره مند شده اند.
در فصل سوم نیز با موضوع بستر سازی در نظام مالکیت فکری در زمینه بهداشت و حق بر سلامت سعی شده است جنبه هایی از نظام مالکیت فکری که در زمینه بهداشت و سلامت نقش دارند ارزیابی شوند و برای تکمیل انعطاف های
موجود راهکارهایی که بتواند حقوق مالکیت فکری را با بهداشت عمومی هماهنگ سازد و موجب ارتقای سلامت شود پیش بینی گردد. زیرا اگرچه راهبردهای فعلی نظام مالکیت فکری در تأمین اهداف مربوط به بهداشت عمومی کارگشا و موثر بوده است ولی نیاز به توسعه آنها و همچنین تأسیس مصادیق جدید وجود دارد تا سایر مسائل غیر از اختراعات که در سلامت عمومی تأثیرگذار می باشند را دربر بگیرد. بر این اساس راهبردهای جدیدی در زمینه حقوق رقابت، ضمانت اجرا و علائم تجاری ارائه شده است که می توانند در بهبود سطح سلامت تأثیر گذار باشند. با جلوگیری از گسترش بی حد و حصر ضمانت اجراها و اقدامات مرزی، مقابله با رویه های ضد رقابتی و محدود کردن حقوق صاحبان علائم تجاری در کالاهایی که برای سلامت انسان مضر هستند، می توان حق افراد برای بهره مند شدن از بالاترین استانداردهای قابل حصول سلامت جسمی و روانی را بهتر تأمین کرد.

فصل اول
چارچوب‌های حقوقی پیرامون بهداشت عمومی

                                                    .

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *