دانلود پایان نامه

برای مدتی به اختراعات داده اند، اما در این میان اختراعاتی وجود دارد که اعطای این حق به آن ها و ایجاد انحصار برای مخترع مغایر با منافع سلامت و بهداشت عمومی خواهد بود. از جمله این موارد، اختراعات مربوط به حوزه سلامت عمومی می باشد. موافقت نامه تریپس به کشورها اجازه داده است که در تنظیم سیستم حقوق مالکیت فکری خود، مطابق با اهداف و نیازهای اقتصادی و اجتماعیشان، انعطاف هایی را در نظر بگیرند و موارد خاصی را نیز از ثبت به عنوان اختراع استثناء کنند؛ همچنین مدت حمایت از حق ثبت را نیز به زمان معینی محدود کرده است. کشورهای درحال توسعه و کمتر توسعه یافته باید برای استفاده کامل از انعطاف ها در راستای تحقق حق بر سلامت تلاش کنند، بدین منظور باید نسبت به حق ثبت اختراع استثنائات محدودی درنظر بگیرند، واردات موازی را تسهیل کنند، اصل اتمام حق بین المللی را بپذیرند، لیسانس اجباری صادر کنند و استفاده دولتی را مد نظر قرار دهند. در این فصل به بررسی انعطاف های موجود در موافقت نامه تریپس و تأثیر آن ها بر بهبود دسترسی به داروها خواهیم پرداخت.

مبحث اول: سیر تحول اصطلاح انعطاف و مفهوم انعطاف پذیری
موافقت نامه تریپس اگرچه در جهت حمایت از حق ثبت اختراع تعهدات مختلفی را بر کشورهای عضو تحمیل کرده است، انعطاف ها و استثنائات معینی را نیز در راستای اهداف بهداشت عمومی در نظر گرفت است. در سندی که توسط کارلوس کوریا و همکارانش در سال 1996، برای دبیرخانه کنفرانس سازمان ملل درخصوص تجارت و توسعه108 تهیه شده است، عبارت «انعطاف»، تحت عنوان «موقعیت مانور»،109 نام برده شده است.110 اما این اصطلاح برای فضای سیاسی سازمان ملل بسیار سخت بود. بنابراین، کتاب راهنمای سازمان بهداشت جهانی111 در سال 1997، از اصطلاح «حاشیه های آزادی»112 سخن گفت.113 پس از آن، در مارس سال 2001، در سندی که به طور گسترده به 6 زبان رسمی دنیا ترجمه شده بود، سازمان تجارت جهانی اصطلاح «اقدامات حمایتی»114را بکار برد.115 اتحادیه اروپا نیز در ژوئن سال 2001، در اشاره به اجرای انعطاف های
موافقت نامه تریپس از اصطلاح «گستره اختیار»116 استفاده کرد؛ همچنین در همان زمان، سازمان بهداشت جهانی در سندی که در زمینه تجزیه و تحلیل پیامدهای اعلامیه دوحه نوشته شد، به اصطلاح «انعطاف پذیری های موافقت نامه»117 اشاره کرد.118 چند ماه بعد، در نوامبر 2001، در اعلامیه دوحه، سازمان تجارت جهانی از اصطلاح «اقداماتی در تریپس که اجازه انعطاف پذیری می دهد»119 استفاده کرد. امروزه، در خصوص استفاده از اصطلاح «انعطاف ها»،120 در اشاره به مکانیزم و مقررات تریپس برای حمایت از بهداشت عمومی، اجماع گسترده ایی وجود دارد.
عبارت «انعطاف پذیری» در بند 6 مقدمه موافقت نامه تریپس ذکر شده است. این بند بیان می کند «با درنظر گرفتن نیازهای ویژه کشورهای عضو کمتر توسعه یافته، به برخورداری از حداکثر انعطاف ها در اجرای داخلی قوانین و مقررات به منظور قادر ساختن آنها برای ایجاد یک مبنای تکنولوژیک درست و معتبر». عبارت مذکور همچنین در بند 1 ماده 66 مورد تصریح قرار گرفته است: «به لحاظ نیازمندی ها و شرایط ویژه کشورهای عضو با کمترین درجه توسعه یافتگی، محدودیت های اقتصادی، مالی، و اداری آنها و نیاز این کشورها به برخورداری از انعطاف برای ایجاد یک مبنای تکنولوژیکی با دوام، کشورهای مزبور الزامی ندارند مقررات این موافقت نامه به جز مواد 3، 4 و 5 را تا 10 سال پس از اجرای آن، اعمال کنند». در طی روند مذاکراتی که به اعلامیه دوحه منجر شد نیز عبارت «انعطاف پذیری»، استفاده گسترده ای پیدا کرد و بخشی از واژه نامه حقوق مالکیت فکری قرار گرفت.
در خصوص انعطاف پذیری تعریف های زیادی ارائه شده است. در یکی از این تعریف ها بیان شده است انعطاف ها طیف وسیعی از حقوق، تأمینات و گزینه هایی هستندکه کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی می توانند در اجرای تریپس از آنها بهره ببرند.121 در تعریفی دیگر بیان شده است در موافقت نامه تریپس چند انعطاف اصلی وجود دارد که این اقدامات باعث کاهش قیمت ها و مقرون به صرفه شدن داروها می شود. این انعطاف ها به کشورها امکان اتخاذ اقدامات خاصی که تأثیر حقوق انحصاری را کاهش و رقابت را افزایش دهد و باعث تسهیل دسترسی به داروها شود را داده اند. بر این اساس کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی می توانند قوانین ثبت اختراع خود را با سیستم قانونی خود و شرایط بهداشت عمومی و نیازهایشان در زمینه توسعه، منطبق کنند.122 همچنین، به موجب گزارش واپیوکه با تصویب کمیته توسعه و حقوق مالکیت فکری123 تهیه شده، اصطلاح «انعطاف ها» این گونه تعریف شده است: گزینه های مختلفی که از طریق آن، تعهدات تریپس را می توان بر اساس قوانین ملی تغییر داد به طوری که با منافع ملی منطبق شوند و در عین حال، با اصول و مقررات تریپس نیز سازگار باشند.124
انعطاف های موجود در تریپس، اگرچه، هم برای کشورهای توسعه یافته و هم برای کشورهای در حال توسعه، در دسترس و قابل استفاده می باشند اما روشن است که انعطاف ها در رابطه با شرایط خاص کشورهای کمتر توسعه یافته ایجاد شده اند و هدف آنها ایجاد پایه های فن آوری در این کشورها می باشد.
ماده 7 در بیان اهداف موافقت نامه تریپس بیان می کند «حمایت از حقوق مالکیت فکری باید به توسعه ابداعات تکنولوژیک و انتقال فناوری و استفاده متقابل تولیدکنندگان و مصرف کنندگان کمک کند، به گونه ای که به رفاه اقتصادی و اجتماعی منجر شود».
ماده 8 نیز، به طور خاص تصدیق می کند که کشورهای عضو می توانند اقدامات لازم را برای حمایت از بهداشت عمومی و منافع عمومی در بخش هایی که اهمیت اقتصادی و اجتماعی دارند، انجام دهند. این مقررات باید مبانی کافی برای در نظر گرفتن منافع بهداشت عمومی، هنگام تفسیر موافقت نامه تریپس را فراهم کند و بین تعهدات حمایت از حق ثبت اختراع و اهداف بهداشت عمومی تعادل ایجاد کند.
به غیر از شرایط عمومی که در مواد 7 و 8 برای انعطاف ها بیان شده است، استثنائات خاص در رابطه با اختراعات را می توان در بند 2 و 3 ماده 27 تریپس مشاهده کرد. این مقررات به کشورهای عضو اجازه می دهد که ثبت ابداعات خاص، از جمله آنهایی که به حیات و سلامت انسان، حیوان و گیاه صدمه می زنند و همچنین روش های تشخیص، درمان و جراحی برای درمان انسان و یا حیوان، را به عنوان اختراع رد کنند.
علاوه بر این، مواد 30 و 31 نیز بیان کننده استثنائات و انعطاف های اختراعات هستند. ماده 30 اعلام می کند که کشورها می توانند «استثنائات محدودی» را تحت شرایط خاصی نسبت به حقوق اختراعات اعمال کنند. این شرایط، عبارت اند از اینکه «استثنائات نباید با استفاده معمولی از اختراع ثبت شده، مغایرت غیرمعقول داشته باشد». همچنین، «نباید به منافع مشروع دارنده حق اختراع و اشخاص ثالث لطمه بزند». این ماده می تواند مبنایی باشد برای کشورها درخصوص احترام گذاشتن به اهداف بهداشت عمومی در رژیم ثبت اختراع ملی.
ماده 31 نیز، انعطاف مهمی را در رابطه با محصولات دارویی و دسترسی به داروها بیان می کند. این انعطاف، امکان صدور لیسانس اجباری توسط کشورهای عضو می باشد. لیسانس اجباری، کشورها را قادر می سازد که اجازه استفاده از محصول ثبت شده توسط شخص ثالث را بدون رضایت دارنده حق ثبت، بدهند. این امر تحت شرایط خاصی از جمله اضطرار ملی یا سایر شرایط اضطراری و یا در موارد استفاده غیر تجاری عمومی صورت می گیرد. از آنجا که کشورهای عضو در تعیین «شرایط اضطراری» آزادند، لیسانس اجباری می تواند یک ابزار موثر برای کشورهای درحال توسعه، برای پاسخگویی به نیازهای بهداشت عمومیشان باشد. با صدور مجوز اجباری، تولید محصولات پزشکی و دارویی ثبت شده توسط اشخاص ثالث اجازه داده خواهد شد، که با افزایش رقابت در بازار، موجب کاهش قیمت می شود.
یکی دیگر از انعطاف های تریپس که به موجب ماده 6 تریپس بیان شده است، واردات موازی می باشد. این ماده به کشورها اجازه می دهد که سیستم خاتمه حقوق مالکیت فکری خود را انتخاب کنند. این ماده بیان می کند که موضوع خاتمه حق تا زمانی که تبعیضی وجود ندارد، نمی تواند به عنوان یک اختلاف سازمان تجارت جهانی مطرح شود. مجوز واردات موازی شخص ثالث را قادر به واردات محصول ثبت شده ای می کندکه با رضایت صاحب حق اختراع در بازار آن کشور، عرضه شده است. به موجب واردات موازی، محصولات دارویی و پزشکی ثبت شده از کشورهایی که در آنجا قیمت پایین تری دارند به کشور دیگری وارد می شوند، این امر سبب افزایش رقابت در بازار خانگی می شود.
در نهایت، انعطاف دیگری که در موافقت نامه تریپس وجود دارد، دوره گذار می باشد. به موجب این انعطاف، به کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته برای منطبق کردن قوانین ملیشان با موافقت نامه تریپس مهلتی اعطا شده است. بر اساس مواد 65 و 66، قبل از آنکه این کشورها ملزم به اجرای تعهدات تریپس در قوانین ملی مالکیت فکریشان باشند، مهلت بیشتری به آنها داده می شود. زمان بندی خاصی برای کشورها از لحاظ سطح توسعه یافتگی، در نظر گرفته شده است. ماده 66 صراحتا بیان می کند «به لحاظ نیازمندی ها و شرایط ویژه کشورهای کمتر توسعه یافته و همچنین محدودیت های اقتصادی، مالی و اداری آنها و نیاز این کشورها به برخورداری از انعطاف ها برای ایجاد یک مبنای تکنولوژیکی بادوام»، برای کشورهای مزبور دوره انتقال طولانی تری در مقایسه با سایرکشورها در نظر گرفته شده است.
به طور کلی، به موجب موافقت نامه تریپس انعطاف ها را می توان به چهار گروه عمده تقسیم کرد:125
اول: انعطاف های مربوط به اجرا. بند 1 ماده 1 تریپس، بیان می کند که کشورها در تعیین روش مناسب اجرای مفاد این موافقت نامه در نظام حقوقی خود آزادند. این مقرره، کشورها را در پیروی از تریپس از طریق اجرای خلاقانه موافقت نامه، آزاد می گذارد. تریپس استانداردهای خاصی را لازم می داند اما هیچ تعریفی برای اجرای آنها ارائه نکرده است. نمونه هایی از این انعطاف ها دربرگیرنده مفاهیم مربوط به ثبت اختراع است مانند نو بودن، جدید بودن و نوآوری. دوره گذار نیز، جزء این دسته از انعطاف ها محسوب می شود. به کشورهای درحال توسعه و کمتر توسعه یافته این حق داده شده که تریپس را با اثر فوری اجرا نکنند و به جای آن از دوره گذار که برای منفعت آنها در نظر گرفته شده است، استفاده کنند.
دوم: انعطاف های مربوط به استانداردهای اساسی حمایت. این انعطاف ها به کشورهای عضو اجازه می دهد که استانداردهای خاص خود و یا استانداردها و الزامات بالاتر برای حمایت از حقوق مالکیت فکری ارائه کنند. از جمله این استانداردها، استثنائاتی است که در حمایت از اختراعات اعمال می شوند. مانند: استثنائات علمی و پژوهشی، استثناء بولار و محدودیت نسبت به استفاده از علامت تجاری، در بسته بندی و تبلیغات محصولاتی که سلامت را به خطر می اندازند، مانند الکل و تنباکو.
سوم: انعطاف های مربوط به ضمانت اجرا. اگرچه تریپس ضمانت اجرا های خاصی را تعیین کرده است و کشورها
موظف هستند که آنها را رعایت کنند اما موافقتنامه به کشورها اجازه داده است که سیستم های قضایی و قانونی خود را برای اجرا و تضمین استانداردهای حمایتی تریپس ارائه کنند.
چهارم: انعطاف های خارج از محدوده تریپس. موافقت نامه تریپس، تمام ابعاد حقوق مالکیت فکری را دربر نگرفته است. براین اساس، برای آن دسته از موضوعاتی که خارج از موافقت نامه قرار دارند، کشورها حق دارند که رژیم حمایتی خود را مطابق با اولویت ها و برنامه های ملی خود، اعمال کنند. برای مثال، یک کشور درحال توسعه می تواند در رابطه با حمایت از دانش سنتی قانون گذاری کند.
در سال 2011، مجمع عمومی سازمان ملل نیاز به حفظ انعطاف های تریپس برای تسهیل اقدامات برای بهبود دسترسی به مراقبت های بهداشتی را مورد توجه قرار داد وکشورهای عضو سازمان ملل موافقت کردند که مقررات حقوق مالکیت فکری در موافقت نامه های تجاری نباید این انعطاف ها را تضعیف کند.126 مرکز جنوب127 نیز در مارس 2014، بیانیه ای صادر کرد و از

مطلب مرتبط :   پایان نامه رایگان درموردمالکیت فکری، کشورهای در حال توسعه، حقوق مالکیت، حقوق مالکیت فکری
دسته بندی : علمی

پاسخی بگذارید