مقایسه اثربخشی روش‌های درمان رفتاری، رفتاری – شناختی- قسمت ۳

جلسه‌‌ی نهم: اثر انتقال در یادگیری وسواس
هدف
آشنایی با اثر انتقال در یادگیری وسواس و آشنایی با تعدادی دیگر از ویژگی‌های رفتاری افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری و عملی و خرده تشریفات وسواسی
دستور جلسه
الف- بررسی تکالیف جلسه‌ی قبل و موفقیت یا عدم موفقیت درمانجویان در انجام تکالیف مربوط
ب- توضیح اثر انتقال از یک موقعیت یا شرایط به موقعیت و شرایط دیگر در یادگیری و تبیین بعضی از رفتارهای وسواسی با استفاده از انتقال یادگیری
ج- توضیح در مورد حساسیت بیشتر افراد وسواسی نسبت به محرکها، عوامل اضطراب‌زا و خطرپذیری کمتر آنها و ضرورت توجه در جریان درمان به این ویژگیها
د- بیان تعدادی از عادات سالم و تاکید بر انجام آنها
ه- توضیح در خصوص خرده‌تشریفات وسواسی و ضرورت توجه به آنها
شرح جلسه
ابتدا تکالیف وانجام یا عدم انجام آنها ودر عین حال لیست وسواس درمانجویان و میزان پیشرفت آنها در کاهش میزان وسواس‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. مسأله دیگر در رابطه با یادگیری وسواس، اثر انتقال دریادگیری وسواس است. اگرفرد در یک موقعیت تجربه‌ای‌داشته باشد، اثر آن به موقعیتهای مشابه منتقل می‌شود. بسیاری ازاجتناب‌ها و رفتارهای اجتنابی دروسواس به همین دلیل است.چون دریک موقعیت ،تجربه‌ای دارد اثرات حاصل از این موقعیت به موقعیت‌های مشابه نیز منتقل می‌شود. از این رو اجتناب از بعضی موقعیت‌ها و محل‌ها و نرفتن به آنها به دلیل اثرات انتقال یادگیری است. گاهی لطف به دیگران به خاطر انسانیت نیست، بلکه به خاطر آن است که احساس خوبی ازتشکر داشته‌ایم و این باعث تکرار این رفتار می‌شود که حاصل اثر انتقال یادگیری است. گاه رفتارها برای ایجاد احساس خوب ،یا فرار از احساس بد است. این رفتارها در افراد وسواسی زیاد مشاهده می شود. آنها می‌خواهند به هر قیمت که شده، بلافاصله احساس بد خودشان را از بین ببرند. در حالی که برای درمان باید سعی در تحمل هرچه بیشتر این احساسات بد داشت. تا به اینجا هر کدام از درمانجویان پیشرفت‌هایی داشته‌اند، بعضی کمتر و بعضی بیشتر. افراد باید سعی کنند، این روند ادامه پیدا کند به گونه‌ای که دائم از شدت رفتارهای موجود در لیست کم شود. درضمن حتی اگر پیشرفتی وجود نداشته است، باید سعی کرد حداقل رفتار جدیدی به رفتار قبلی اضافه نشود و وسواس‌ها را حداقل درهمین حد نگه داشت و آن را افزایش نداد. درضمن خرده تشریفات وخرده وسواس‌هایی هم علاوه بر رفتارهای اصلی وسواسی وجود دارد، اگر پیشرفت در طی درمان خوب بوده، بایدسعی کرد به این موارد نیز توجه کرده و آنها را هم از بین برد. و در انجام تکالیف نیز باید سعی کرد با ریسک‌پذیری هرچه بیشتر موقعیت‌های تمرینی و مواجهه برای خود ایجاد نمود و مثل افرادی که به استقبال خطر می‌روند،سعی کرد خود را در معرض موقعیتهایی قرار داد که اضطراب را بالا می برد و موقعیت‌های تمرینی بیشتری فراهم می‌کند.
تکالیف
– انتخاب مواردی از سلسله‌مراتب رفتارهای وسواسی با شدت بیشتر و سعی در مواجهه‌ی زمانی با آنها
– سعی در رویارویی با محرکهای اضطراب‌زا و افزایش میزان اضطراب و انجام رفتارهای پرخطر به منظور بالا بردن قدرت ریسک‌پذیری
– مرور لیست عادات سالم و سعی در انجام آنها
– انجام تکالیف و راهبردهای درمانی مطرح‌ شده در جلسات درمانی
– تداوم انجام تکلیف کم‌آبی و تعمیم آن به سایر رفتارهای وسواسی
– توجه به خرده‌تشریفات و افزودن آن به سلسله‌مراتب رفتارهای وسواسی و انجام مواجهه و بازداری از پاسخ در رابطه با آنها
جلسه‌ی دهم: پیشگیری از برگشت اختلال
هدف
آشنایی با روش مدیریت درمان پس از پایان جلسات درمانی و پیشگیری از برگشت مشکل و ارزیابی درمانجویان پس از پایان جلسات درمانی
دستور جلسه
الف- بررسی تکالیف جلسات قبل و میزان موفقیت آنها در انجام تکالیف درمانی
ب- بحث در خصوص به دست گرفتن مدیریت درمان توسط درمانجو و رعایت نکات لازم به منظور پیشگیری از برگشت مشکل
ج- بیان تعدادی دیگر از عادات سالم و تاکید بر تکمیل لیست بعد از اتمام دوره‌ی درمانی توسط درمانجویان
د- توضیح در خصوص طول مدت درمان و روند بهبودی در وسواس
ه- توضیح در خصوص جلسات تقویتی و ضرورت شرکت در آنها به منظور تداوم نتایج درمانی
و- ارزیابی مجدد درمانجویان با استفاده از پرسشنامه وسواس فکری و عملی مادزلی (MOCI)، پرسشنامه فراشناخت ولز- ۳۰ (MCQ-30)‌ و آزمون افسردگی بک (BDI-II)
شرح جلسه
با دقت بیشتر نسبت به جلسات قبل میزان پیشرفت افراد بررسی شده و در ابتدا از درمانجویان خواسته می‌شود که اگر تا به اینجا، در ارتباط با وسواس و درمان آن ابهامی برایشان وجود دارد آن را مطرح کنند، تا قبل ازاتمام جلسه به آن پاسخ داده شود. از آنجایی که تاکنون درمانجویان در رابطه با درمان وسواس روندی را طی کرده‌اند؛ یک نکته درارتباط باروند بهبودی دروسواس لازم به ذکر است و آن اینکه ممکن است در جریان درمان گاه برگشت‌هایی وجود داشته باشد. وجود این برگشت‌ها تا حدی طبیعی است و این برگشت‌های موقتی در جریان درمان وسواس وجود دارد و باید علی‌رغم وجود آنها همچنان اقدامات درمانی را دنبال کرد. در ضمن برای آنکه انگیزه درمان همچنان ادامه پیدا کند، باید سعی کرد هرازچند گاهی درجلسات درمانی شرکت نمود. علاوه بر این از درمانجویان خواسته می‌شود که جلسات درمانی شبیه همین جلسات درمانی را هریک هفته یکبار برای خود تشکیل داده وبه همین ترتیب که در جریان جلسات درمانی عمل شده است؛ مثل بررسی تکالیف، تدوین عادات سالم و تعیین تکلیف برای هفته بعد عمل کنند. در ضمن درمانجویان باید انجام تکالیف را ادامه داده و سعی کنند همیشه برای خود موقعیت‌هایی به منظور تمرین و مواجهه بیشتر فراهم کنند.
لازم به ذکر است که علاوه برمطالب مذکور، درطی جلسات درمانی تعدادی از عادات سالم ذکر شده و از درمانجویان خواسته می‌شود که به موارد توصیه شده عمل کنند. لیست این عادات سالم درپایان جلسات رفتاری آمده است. در پایان جلسه دهم از درمانجویان درخواست می‌شود که پس از قطع درمان، خودشان نسبت به تکمیل این لیست و افزودن عادات سالم دیگر به آن، و عمل به آنها اقدام نمایند.
تکالیف
– تداوم انتخاب رفتارهای وسواسی و انجام مواجهه
– تداوم استفاده از روشهای مطرح ‌شده از جمله تقویت، مشاهده و قطع پاسخدهی
– تداوم استفاده از روش کم‌آبی و تعمیم آن به سایر رفتارها و استفاده از قانون حداقل در انجام رفتارها
لیست عادات سالم که در طی جلسات رفتاری به مرور و در هر جلسه تعدادی از آنها برای درمانجویان مطرح شد.
۱- دست شستن بسیار کم: اگر بتوانید صبح تا شب بطور کلی دستها را نشویید بهتر است.
۲- عدم شستشوی پا بعد از توالت: بعد از توالت پاهایتان را نشویید.
۳- بی‌‌توجهی به احساس نیاز به ادرار کردن بعد از توالت رفتن: حتی اگر احساس کنند که چند قطره ادرار آمد به آن بی‌توجهی کنند.
۴- کاهش دفعات حمام و مدت زمان آن: هر دو روز یک بار حمام کردن و مدت آن برای آقایان حداکثر شش دقیقه و برای خانمها حداکثر ده دقیقه.

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.