دانلود پایان نامه

بسیار بر محیط داشته و این پیشفرض را که سازمانها رفتار و عملکردی عقلایی و منطقی دارند، شدیداً مورد تردید قرار دادهاند. سازمانها هدف اصلی خود را که بقاست، دنبال میکنند و سایر اهداف که در فلسفهی سازمان منطقی به نظر میرسند، مانند کارآیی و بهرهوری، در این میان جنبهی ثانویه پیدا میکند. بنابراین، رفتار عقلایی و منطقی در سازمانها که در گونهی قبل مدنظر بود، جای خود را به نوعی رفتار اجتماعی- سیاسی میدهد. در چنین فضایی، تصمیمگیری عقلایی کاربرد چندانی ندارد. مسئلهی قدرت و استفاده از آن در سازمان نیز در نظریههای گونهی چهارم جایگاه ویژهای داشته، پیچیدگیهای آن مورد کنکاش قرار گرفته است (اسکات، 1374).

2-4-11- نوعشناسی کمیته امداد امام خمینی (ره)
کمیته امداد امام خمینی (ره) در شش زمینه متفاوت فعالیت دارد و بدین ترتیب میتوان آن را زیرگروه سازمانهای دولتی- رفاهی، امدادی، احیایی و بازسازنده، خدماترسانی، روشنگرانه، توسعه انسانی و خیریه قرار داد. در عین حال این نهاد مجموعه فعالیتهای ذکر شده را به صورت توام انجام میدهد و از این نظر حداقل در خاورمیانه منحصر به فرد است.

شکل ‏2-2: جایگاه امداد در سازمانهای غیردولتی، (ماخذ: لطفاللهزاده، 1390: 216).
کمیته امداد را میتوان در مجموعه سازمانهای غیردولتی خدمتگرا و نیز جز سازمانهای ظرفیتساز قرار داد، زیرا خدمات این نهاد در زمینهی رسیدگی به طبقات مختلف جامعه و ارائهی خدمات متعدد و متنوع بر کسی پوشیده نیست و نیازی به استدلال و ذکر دلیل ندارد. در عین حال امداد با شدت کمتری به مسئلهی ظرفیتسازی توجه دارد. مسئلهی اصلی در ظرفیتسازی ارتقای تواناییهای مددجو برای بهرهگیری بهتر از امکانات و قطع وابستگی از نظام یارانه مستقیم است. پرداخت وام بدون بهره یا با بهره کم، ارائه آموزشهای فنی و حرفهای، کاریابی برای افراد آموزش دیده، اجرای طرحهای عمرانی و موارد مشابه تنها بخشی از فعالیتهای امداد در زمینه ایجاد ظرفیتهای جدید برای توسعه است.

شکل ‏2-3: نقش سازمانی کمیته امداد (ماخذ: لطفاللهزاده، 1390: 217).

2-4-12- اهمیت موضوع توانمندسازی در کمیته امداد امام خمینی (ره)
کمیته امداد امام خمینی (ره)، یک نهاد انقلابی و مردمی است که دارای شخصیت مستقل و استقلال مالی و استخدامی بوده و تحت نظارت ولی فقیه و طبق اساسنامه خود اداره میشود. این نهاد با هدف یاری کردن و خوداتکایی محرومان و مستضعفان با صدور حکم حضرت امام خمینی (ره) به صورت رسمی برای مدت نامحدود و فقط 22 روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی در تاریخ 14 اسفند 1357 تاسیس شد و در طول برنامههای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور همواره به عنوان بزرگترین نهاد حمایتی کشور مطرح بوده و بیش از 75 درصد گروههای تحت پوشش برنامههای حمایتی دولت را تحت پوشش خدمات خود قرار داده است. در افق چشمانداز 20 ساله این نهاد، توسعه شبکه ارتباطی و حمایتی مردمی و کارآمد برای انجام کارهای عمیق، ماندگار، زودبازده و اثربخش میان اقشار آسیبپذیر جامعه و همچنین پیشتازی در احیا و ترویج سنتهای حسنه اسلامی و تقویت همبستگیهای اجتماعی و حفظ همگرایی مردم با نظام اسلامی و تامین اصل اصالت و رضایت اجتماعی به عنوان ویژگیهای اصلی قید شده است (معاونت برنامهریزی و امور مجلس کمیته امداد امام خمینی (ره)، 1387: 13 و 16). توانمندسازی مددجویان و محرومین، از جمله اهداف و برنامههایی است که این نهاد برای انجام کارهای عمیق و ماندگار، طی سالهای اخیر، به درستی به آن توجه ویژه کرده است.

2-4-13- جایگاه کمیته امداد در توانمندسازی مددجویان تحت پوشش این نهاد
توانمندسازی با نگاه جدید یعنی توانمند نمودن افراد تحت پوشش جهت خروج از چرخه فقر، از وظایف ذاتی کمیته امداد میباشد. چه آنکه این وظیفه در اسناد بالادستی این نهاد تصریح شده است.
در ماده دو اساسنامه کمیته امداد این گونه آمده است:
هدف از تشکیل کمیته امداد امام (ره) ارائهی خدمات حمایتی، معیشتی و فرهنگی برای نیازمندان و محرومان داخل و خارج از کشور به منظور تامین خوداتکایی، تقویت و رشد ایمانی با حفظ کرامت انسانی میباشد.
همچنین در ماده شش این اساسنامه بند “ج” وظایف امداد اینگونه آمده است:
فراهم آوردن امکانات لازم به منظور خوداتکا نمودن افراد و خانوادههای تحت پوشش و سایر نیازمندان از طریق ایجاد اشتغال، اعطای وام، آموزشهای فنی و حرفهای و ارائهی خدمات لازم در حد امکان.
علاوه بر این، در سند چشمانداز کمیته امداد نیز اینگونه آمده است:
صیانت از تحکیم نهاد خانواده و احیای عزت و کرامت فردی، خانوادگی و ملی و توانمندسازی محرومین و زدودن فقر با تاکید بر مناعت طبع و خوداتکایی.
در این فراز از چشمانداز، عبارت توانمندسازی و خوداتکایی در افق چشمانداز این نهاد قرار داده شده است.
مدل زیر بیانگر جایگاه کمیته امداد در توانمندسازی افراد نیازمند باشد.

مطلب مرتبط :   ارتباطات رسمی و غیر رسمی

شکل ‏2-4: نقش سازمانی کمیته امداد (ماخذ: میرشکار و همکاران، 1390: 372).
مدل بالا بیانگر آن است که توانمندسازی سبب خروج افراد تحت پوشش از فقر مولد میشود. در قدم بعدی افراد تحت تکفل از چرخه فقر خارج میشوند. خروج از چرخه فقر به دنبال خود، ورود به عرصه تولید را که برای کشور ایجاد ارزش افزوده میکند در بر خواهد داشت.

2-4-14- توانمندسازی مددجویان
موضوع توانمندسازی چند سالی است که به عنوان یک مفهوم وارد فعالیتهای توسعهای شده و تغییرات بیشماری را در زمینههای ساختاری به وجود آورده است به طوری که این تغییرات زمینههای اجتماعی، عملیاتی و نیز ارزیابی کنشها و عملکردهای مردم را در اجرای طرحها متاثر ساخته و آنها را در بر گرفته است.
امروزه بدون حضور مردم (مشارکت) اجرای طرحهای توسعهای با مشکل و حتی با شکست مواجه خواهد شد؛ زیرا مردم استفادهکنندگان نهایی طرحها و یا گردانندگان آن خواهند بود (لطفاللهزاده، 1390: 226).

2-4-15- عوامل موثر بر توانمندسازی خانوادههای تحت حمایت کمیته امداد
– مشخص بودن اهداف، مسئولیتها و اختیارات
– غنیسازی مشاغل و ارتقای شغلی؛ کارکنان باید به منظور به روز بودن اطلاعات فنی، تخصصی و افزایش محتوی شغلی اقدام کنند .(Scarpello, 2006: 78)
– روحیات و تعلق سازمانی، به منظور برآورده کردن این عامل باید به کارکنان احترام گذارد و در جهت رفع مشکلات شخصی آنها یاری و کمک کرد. برای ابداع، نوآوری و خلاقیت در کارکنان باید زمینههای مناسب فراهم شود و کمیته امداد اطمینان حاصل کند که خانوادهها تمایل به انجام اموری که به آنها واگذار شده است، را دارند.
– اعتماد، صمیمیت، و صداقت؛ کمیته امداد باید فضای مثبت و روابط کاری دوستانه را بین خانوادهها ایجاد کند و اعتماد بین خانوادهها را افزایش دهد.
– تشخیص و قدردانی؛ کمیته امداد باید از خانوادهها متناسب با شایستگی آنها قدردانی به عمل آورد.
– مشارکت و کار گروهی، مشارکت دادن خانوادهها در ارائه پیشنهاد جهت بهتر انجام شدن امور و کنترل امور انجام شده توسط خودشان میتواند به عنوان عامل مشارکت و کار گروهی در افزایش توانمندسازی خانوادههای تحت حمایت تاثیرگذار باشد.
– ارتباطات؛ شامل برقراری ارتباط و دسترسی آسان خانوادهها به مدیران و سرپرستان، شفافیت و روشن بودن ارتباطات کاری خانوادهها با مدیران و سرپرستان و اطلاع خانوادهها از امور جاری کمیته امداد در ارتباط با حوزه کاری خود و… است.
– محیط کاری؛ از جمله عوامل موثر که کمابیش در سازمانها بر روی آن تاکید میشود، محیط کاری است. اهمیت به ایمنی و سلامت خانوادهها در محیط کار، ایجاد موقعیتهای مناسب جهت کاهش فشار و تنشهای موجود در محیط کار میتواند از جمله موارد مرتبط با محیط کار باشد.
– بهینهسازی فرآیندها و روشهای کاری؛ شفاف و مشخص بودن گردش کار و اطلاعات، مستندسازی روشهای کاری و بازنگری دورهای و اصلاح روشهای کاری و سادهسازی امور از عوامل موثر در برآورده شدن بهینهسازی فرآیندها و روشهای کاری است.
– اطلاعات، دانش و مهارت شغلی، جهت تامین این عامل وجود امکانات برای توسعه مهارتهای شغلی در خانوادهها، وجود زمینههای آموزش موثر و کارا و داشتن اطلاعات فنی و تخصصی در ارتباط با مشاغل میتواند مفید باشد (شاهحسینی، 1390: 130-129).

2-5- جمعبندی
فقر یکی از مشخصههای نسبتا غالب جوامع روستایی است که در بسیاری موارد درک منشأ، عوامل و ابعاد آن بسیار دشوار است. به دلیل عدم کارآیی ارتباطی یا کانالهای ارتباطی مناسب، خانوادههای فقیر، “دورافتاده”، باقی مانده و قادر به تغییر شرایط خود نیستند.
بعد از جنگ جهانی دوم گرایش حاکم در نظریات توسعه، به طور کلی، متوجه مقابله با فقر و بهبود شرایط زندگی مردم بود و جوامع انسانی به منظور دستیابی به توسعه پایدار، توانمندسازی و ظرفیتسازی را به عنوان کانون و پارادایم جدید مورد توجه قرار دادند.
تحقیق حاضر، از میان دیدگاههای مطرح شده در حوزهی فقر، چشمانداز فرهنگی را برای مطالعهی فقر برگزیده است. اهمیت اتخاذ چشمانداز فرهنگی از آن جهت است که نگاهی به مطالعات انجام شده در این حوزه نشان میدهد که محققان عمدتاً با دیدگاههای کمّیگرایانه و اثباتی به مطالعهی فقر پرداخته و شاید بتوان نادیده گرفتن نقش فرهنگ و عاملیت افراد را از نقاط ضعف اساسی این مطالعات دانست.
مطرح شدن دیدگاههای نظری در رابطه با کارآفرینی به دلیل رابطهی کارآفرینی با توانمندسازی اقتصادی خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد میباشد؛ لذا از میان رویکردهای مرتبط با کارآفرینی، به دیدگاه اقتصادی کارآفرینی به این دلیل که مرتبط با توانمندسازی اقتصادی خانوارهای تحت پوشش است تاکید بیشتری شده است.
دیدگاههای نظری مشارکت و توانمندسازی ارتباط متقابلی را با هم نشان میدهند، به همین دلیل در بخش مبانی نظری به آنها پرداخته شد. از بین نظریات مشارکت، دیدگاه جامعهشناختی مشارکت و از میان رویکردهای توانمندسازی، رویکرد انگیزشی به دلیل اینکه فرآیندهای اجتماعی- اقتصادی، نهادهای خانوادگی، نظام تعلیم و تربیت و منزلتهای اجتماعی را به صورت توام مورد بررسی قرار میدهد و خود تصمیمگیری، خودباوری خودکارآمدی، را عامل تعیینکننده میزان مشارکت و توانمندسازی اجتماعی افراد میدانند، بیشتر مورد توجه این تحقیق میباشد.
با توجه به این مسئله که تحقیق حاضر، خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد را مورد بررسی و تحلیل قرار میدهد، رویکرهای سازمانی نیز در این پژوهش مورد مطالعه قرار گرفتهاند و رویکردهای سیستمی برای ارزیابی عملکرد سازمان برگزیده شده است. انتخاب رویکرد سیستمی سازمان از آن رو است که سازمان را همچون سیستمی با متغیرهای وابسته به محیط توصیف میکند. سازمانی چون کمیتهی امداد را نمیتوان مانند جزیرهای جدا از دیگر سازمانها یا مؤلفهها و متغیرهای
محیطی در نظر گرفت؛ همانگونه که تعامل میان اجزای درونی این سازمانها نیز حائز اهمیت فراوان است.
بنابراین این پژوهش با بهرهگیری از نظریات چشمانداز فرهنگی فقر، کارآفرینی در اقتصاد روستایی، مشارکت اجتماعی و توانمندسازی انگیزشی و رویکردهای سیستمی سازمان به تحلیل فضایی موانع و محدودیتهای توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی تحت پوشش کمیته امداد در منطقه سیستان پرداخته است.

مطلب مرتبط :   برقراری ارتباط

3- پیشدرآمد
برای درک صحیح یک موضوع داشتن اطلاعات کافی و دقیق از منطقه لازم و ضروری است در نتیجه جهت شناسایی تحلیل فضایی موانع و محدودیت های توانمند سازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی در منطقه سیستان، ابتدا به مروری اجمالی بر ویژگیهای جغرافیای طبیعی منطقه مورد مطالعه از جمله: موقعیت، حدود و وسعت، تقسیمات سیاسی، توپوگرافی، خاکشناسی، ویژگیهای اقلیمی، خصوصیات طبیعی و در بخش دوم ویژگیهای جغرافیای انسانی و اقتصادی منطقه مورد مطالعه میپردازیم. بخش سوم این فصل شامل مواد و روش از جمله: جامعه آماری، جامعه نمونه، نحوه جمعآوری اطلاعات و شیوه تجزیه و تحلیل اطلاعات توضیح داده میشود.

3-1- معرفی اجمالی محدوده مورد مطالعه
3-1-1- موقعیت، حدود و وسعت منطقه مورد مطالعه
منطقه سیستان قسمتی از دشت بزرگی به همین نام است که بخش عمده‌ آن در خاک افغانستان واقع شده و محدوده آن در خاک ایران دقیقاً بر محدوده شهرستان‌های زابل انطباق دارد. این منطقه در محدوده جغرافیایی بین 30 درجه و 29 دقیقه عرض شمالی و 59 درجه و 55 دقیقه الی 61 درجه و 45 دقیقه طول شرقی قرار گرفته و به صورت یک پیشروی از خاک ایران در داخل خاک افغانستان نمایان میگردد. به همین سبب بیشترین طول از خطه محدوده این منطقه را بخشی از ایران و افغانستان در برمیگیرد.

شکل ‏3-1: موقعیت جغرافیایی محدوده مورد مطالعه در ایران، استان و منطقه سیستان (مأخذ: نگارنده،1393).

به طور کل، منطقه سیستان از شمال، مشرق و جنوبشرقی، با کشور افغانستان، از جنوبغرب با منطقه بلوچستان و شهرستان زاهدان و از شمالغرب با استان خراسان جنوبی و شهرستان نهبندان همجوار بوده و مساحت آن به 15197 کیلومتر مربع بالغ میگردد. منطقه سیستان دارای 5 شهرستان، 9 بخش، 18 دهستان، 848 روستا میباشد (جدول 3-1).

جدول ‏3-1: تعداد بخشها، دهستانها و آبادیهای منطقه سیستان.
شهرستان
بخش
دهستان
تعداد آبادی
هیرمند
قرقری
قرقری
42

اکبرآباد
32

مرکزی
دوست محمد
92

مارگان
78

جهان آباد
61
زهک
جزینک
جزینک
39

خمک
65

مرکزی
خواجه احمد
21

زهک
64
نیمروز
مرکزی
ادیمی
46

بزی
34

هامون صابری
قائم آباد
25

سفیدآبه
13
زابل
مرکزی
بنجار
76
هامون
مرکزی
محمدآباد
71

لوتک
42

تیمورآباد
تیمورآباد
34

کوه خواجه
13
مأخذ: تقسیمات سیاسی وزارت کشور. 1390.

3-1-2- ژئومورفولوژی
از دیدگاه زمینشناسی فروافتادگی پهناور سیستان که از خاور گسل هریرود آغاز می‌گردد، و بازماند? دریای دور? ترشیاری (250 میلیون سال پیش) که در دوره

دسته بندی : علمی

دیدگاهتان را بنویسید