مطالعه تنوع ژنتیکی ۲۹ ژنوتیپ مختلف برنج بر اساس صفات گیاهچه ای و …

۹

۷۲/۷۸

۶۵/۳

۰۹/۱

۱۰

۶۸/۸۱

۹۶/۲

۰۶/۱

۱۱

۴۰/۸۴

۷۱/۲

۰۱/۱

۱۲

پراکنش دو بعدی، ژنوتیپهای مورد بررسی را بر اساس دو مؤلفه اول در سه گروه قرار داد (شکل ۴-۷). گروه اول ژنوتیپهای نسبتا متحمل که بزرگترین گروه را تشکیل میدهند. گروه دوم ژنوتیپهای متحمل که شامل ژنوتیپهای غریب و شاهپسند بود و گروه سوم ژنوتیپهای حساس را نشان میدهد. این گروهبندی با گروهبندی ژنوتیپها بر اساس صفات مورفوفیزیولوژیک مطابقت داشت.
 
شکل (۴-۷) پراکنش دو بعدی ژنوتیپهای مختلف برنج بر اساس دو مؤلفه اول حاصل از نشانگرهای مولکولی
 

۴-۲-۵- مقایسه اطلاعات حاصل از تجزیه خوشهای صفات مورفوفیزیولوژیکی با دادههای مولکولی

تجزیه خوشهای بر اساس صفات مورفوفیزیولوژیک ژنوتیپهای مورد بررسی را در ۳ گروه اصلی قرار داد. گروه اول شامل ژنوتیپهای متحمل شاهپسند، غریب،IR74099-3R-2-2 و IR67075-2B-2-2 میباشد. گروه دوم شامل ژنوتیپهای حساس خزر، سپیدرود، IR50، IR28، IR74095-AC40، و IR65195-3B-19-1-1 بود و گروه سوم نیز شامل ژنوتیپهایی بود که واکنش حدواسطی به تنش شوری داشتند. اکثر ژنوتیپهای مورد بررسی در دو روش گروهبندی، در یک گروه قرار گرفتند. مثلا ژنوتیپهای حساس سپیدرود، خزر، IR50، IR28، IR74095-AC40، و IR65195-3B-19-1-1 در هر دو روش کمی و مولکولی در یک گروه در کنار هم واقع شدند. در روش مولکولی ژنوتیپهای متحمل و نسبتا متحمل در یک گروه قرار گرفتند. تجزیه خوشهای دادههای مولکولی نتوانست دو گروه متحمل و نسبتا متحمل را از هم متمایز کند. از آنجا که در روش مولکولی تعداد جایگاههای ریزماهوارهای انتخابی نسبت به تعداد جایگاههای ریزماهواره شناخته شده در ژنوم برنج (۲۲۴۳ جایگاه ریزماهوارهای) کم بوده است و نمیتواند کل ژنوم برنج را پوشش دهد و تنها قسمت کوچکی از ژنوم را در بر میگیرد. بنابراین انتظار میرود با افزایش تعداد نشانگرها بتوان این دو گروه را نیز از هم تفکیک نمود. بهر حال دادههای ریزماهواره به میزان زیادی توانایی تکمیل دادههای محاسبه شده از صفات کمی را دارند. بهترین نتیجه از آنالیز تنوع ژنتیکی ژنوتیپها زمانی حاصل میشود که اطلاعات صفات مورفولوژیکی با دادههای مولکولی مقایسه شوند و روابط بین ژنوتیپها در این صورت بهتر مقایسه میشوند (کومار و همکاران، ۲۰۰۳). ابوذری (۱۳۸۱) اقدام به گروهبندی ارقام با دادههای حاصل از الکتروفورز پروتئینهای ذخیرهای و گروهبندی بر اساس دادههای صفات مورفولوژیک کرد و بر مکمل بودن این دو روش تاکید کرد. ربیعی (۱۳۷۵) با استفاده از روش SDS-PAGE اقدام به گروهبندی ژنوتیپهای برنج نمود و در مقایسه با گروهبندی بر اساس صفات مورفوفیزیولوژیکی، بر مکمل بودن این دو روش تاکید کرد.

۴-۳- نتیجهگیری کلی

۴-۳-۱- جمعبندی نتایج حاصل از روشهای مورفوفیزیولوژیکی و مولکولی

۱- تفاوت معنیدار بین ژنوتیپها بیانگر وجود تنوع ژنتیکی برای صفات ارزیابی شده در مرحله گیاهچهای در شرایط شوری در ژنوتیپهای مورد بررسی است.
۲- واکنش متفاوت ژنوتیپهای مورد بررسی نسبت به شدت تنش موجب شد که اثر متقابل ژنوتیپ×شوری نیز برای کلیه صفات مورد بررسی معنیدار گردد. با افزایش تنش شوری در ۸ دسیزیمنس برمتر طول ریشه، طول اندام هوایی، وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی، زیستتوده، سطح برگ و کلروفیل کاهش پیدا کرد، در حالی که نسبت سدیم به پتاسیم افزایش نشان داد.
۳- امتیاز ژنوتیپ در شوری ۸ دسیزیمنس بر متر توانست ژنوتیپهای حساس و متحمل را تفکیک نماید.
۴- بررسی ژنوتیپها در مرحله گیاهچهای نشان داد که ژنوتیپهای غریب، شاهپسند، IR67075-2B-2-2، IR65-185-3B-8-3-2 و IR65192-4B-6-1، IR63311-B-6-2-1-3، IR74099-3R-2-2 با داشتن امتیاز پایین، زیستتوده، وزن خشک اندام هوایی و ریشه و طول اندام هوایی بالا در تنش شوری ۸ دسیزیمنس برمتر، متحمل هستند. در حالی که ژنوتیپهای خزر، سپیدرود، IR50، IR28، IR74095-AC40، و IR65195-3B-19-1-1 حساس بودند.
۵- مقایسه میانگینها برای نسبت سدیم به پتاسیم نشان داد ژنوتیپهایی که در امتیازبندی، واکنشی بین متحمل و نسبتا متحمل داشتند نسبت سدیم به پتاسیم پایینی داشتند. تنوع بین ژنوتیپهای مورد بررسی برای طول ریشه، وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی و زیستتوده در شرایط بدون تنش بیشتر از شرایط تنش بود، در حالی که برای نسبت سدیم به پتاسیم تنوع در شرایط تنش بیشتر بود.
۶- همبستگی بالا و معنیداری در هر دو سطح شور و شاهد بین طول اندام هوایی، وزن خشک ریشه و اندام هوایی با زیستتوده وجود داشت. همبستگی بالا و معنیدار بین زیستتوده و نسبت سدیم به پتاسیم در شوری ۸ دسیزیمنس برمتر (**۶۲۰/۰-) نشان داد ژنوتیپهای متحملی که از زیستتوده بالایی برخوردار هستند، نسبت سدیم به پتاسیم کمتری دارند.
۷- تفاوت بین ژنوتیپها از نظر شاخص تحمل به شوری (STI) و شاخص حساسیت به تنش (SSI) برای همه صفات در شوری ۸ دسیزیمنس برمتر معنیدار بود. شاخصهای تحمل و حساسیت برای نسبت سدیم به پتاسیم در شوری ۸ دسیزیمنس برمتر، ژنوتیپهای حساس و متحمل را به وضوح از هم متمایز ساختند.
۸- همبستگی بین میانگین صفات مختلف گیاهچهای در ژنوتیپها در شوری ۸ دسیزیمنس بر متر با شاخصهای تحمل (TOL) و تحمل به تنش (STI) برای همه صفات مورد بررسی معنیدار و بالاتر از ۵/۰ بود.
۹- تجزیه خوشهای بر اساس صفات گیاهچهای در شوری ۸ دسیزیمنس برمتر، ژنوتیپهای مورد بررسی را در سه گروه (متحمل، نسبتا متحمل و حساس) قرار داد. گروه اول ژنوتیپهای غریب، شاهپسند، IR67075-2B-2-2 و IR74099-3R-2-2 متحمل به شوری و گروه دوم ژنوتیپهای خزر، سپیدرود، IR50، IR28، IR74095-AC40 و IR65195-3B-19-1-1 حساس به شوری بودند. گروه سوم ۱۹ ژنوتیپ را شامل شد که از نظر صفات مورد بررسی حدواسط دو گروه مذکور بودند.
۱۰- با استفاده از ۳۰ جفت آغازگر اختصاصی در مجموع ۱۰۶ آلل مشاهده شد که تعداد آللهای مشاهده شده در جایگاههای مختلف از ۲ آلل در جایگاه (RM340) تا ۶ آلل در جایگاه (RM7426) متغیر بودند. میانگین تعداد آللهای مشاهده شده ۵۳/۳ بود.
۱۱- در این مطالعه نشان داده شد که از میان جایگاههای ریزماهوارهای مورد استفاده، میتوان یک سری نشانگر با قدرت تمایز بالا مانند نشانگرهای (RM416،RM478 ، RM5430، RM5473، RM7426، RM184 و RM1337) را برای مطالعات بعدی معرفی کرد. برخی از این نشانگرها که بیشترین مقدار PIC را دارند نیز شامل نشانگرهای RM7426، RM1337، RM478 و RM5430 میشوند.
۱۲- محاسبه فراوانی آللی در هر جایگاه و همچنین میزان هتروزیگوسیتی نشان داد که میانگین هتروزیگوسیتی مشاهده شده در ژنوتیپهای مختلف در حدود ۰۱۷/۰ میباشد.
۱۳- با توجه به تعداد آللهای مشاهده شده و مؤثر در ژنوتیپهای مورد مطالعه، استنباط میگردد که چندشکلی و کارایی آغازگرهای مورد بررسی خوب بوده و میتوان از این آغازگرها در مطالعات بعدی استفاده نمود.

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.