جستجوی مقالات فارسی – مطالعه تنوع ژنتیکی ۲۹ ژنوتیپ مختلف برنج بر اساس صفات گیاهچه ای و آزمایشات مولکولی، آزمایشی …

۵۲۸/۰-**

سطح برگ

۱۰۸/۰- ns

۵۵۱/۰-**

۳۳۶/۰ ns

نسبت سدیم به پتاسیم

۸۲۹/۰-**

۷۴۴/۰**

۰۵۶/۰- ns

ns ،*، **: به ترتیب غیرمعنی‎دار و معنی‎دار در سطح احتمال ۵ و ۱ درصد

۴-۱-۳- تجزیه به مؤلفههای اصلی[۷۲]بر اساس دادههای مورفوفیزیولوژیک

تجزیه به مؤلفههای اصلی همراه با تجزیه خوشهای، یکی دیگر از تکنیکهای چندمتغیره است که دارای کاربرد زیادی در تجزیه تنوع ژنتیکی است. تجزیه به مولفههای اصلی به عنوان روشی برای کاستن حجم دادهها به منظور روشن ساختن روابط بین دو یا چند متغیر و توجیه تغییرات کل دادههای اصلی و اولیه به وسیله تعداد محدودی از متغیرهای جدید مستقل به نام مؤلفههای اصلی میباشد (نجفی و همکاران، ۱۳۸۲). نتایج حاصل از تجزیه به مؤلفههای اصلی دادههای کمی نشان داد که مؤلفه اصلی اول تقریبا ۷۰ درصد از تغییرات کل دادهها را توجیه نمود. همچنین نتایج نشان داد که صفت طول اندام هوایی بیشترین سهم و کلروفیل کمترین سهم را در توجیه تغییرات کل دادهها توسط مؤلفه اول به خود اختصاص دادند. در مورد صفات کمی در بیشتر مواقع دو یا سه مؤلفه اول بیشترین مقدار تغییرات مربوط به دادههای اولیه (حدود ۸۰-۷۵ درصد) را توجیه میکنند (تامسون، ۱۹۹۸).

۴-۱-۴- تجزیه خوشهای

به منظور تعیین قرابت ژنوتیپهای مورد بررسی و گروهبندی آنها بر اساس صفات مهم زراعی، تجزیه خوشهای ژنوتیپها با استفاده از روشUPGMA صورت گرفت. بر اساس این روش صفات گیاهچهای در شوری ۸ دسیزیمنس برمتر، ۲۹ ژنوتیپ مورد بررسی را در ۳ گروه اصلی قرار داد (جدول ۴-۱۱). گروهبندی ژنوتیپها به روش میانگین (UPGMA) با استفاده از فاصله اقلیدسی و رسم نمودارهای دندروگرام در نرمافزار SPSS صورت گرفت. از آمارههای F کاذب، T2 کاذب و CCC[73] برای یافتن تعداد گروهها در محیط SAS استفاده شد. سیطارم و همکاران (۲۰۰۹) ۳۰ ژنوتیپ برنج را بر اساس خصوصیات مورفولوژیکی با استفاده از روش UPGMA در فاصله اقلیدسی ۴۹/۳ به ۴ گروه (حساس، بسیار حساس، متحمل و نسبتا متحمل) تقسیم نمودند. کسب اطلاعات بیشتر در خصوص مواد ژنتیکی مورد مطالعه به موفقیت در روشهای گزینش کمک مؤثری مینماید. در این راستا بررسی تنوع ژنتیکی و گروهبندی ژنوتیپها بر اساس اندازهگیری تعداد زیادی از صفات کمی گیاه مورد نظر، میتواند ترکیب خاصی از متغیرها را در اختیار بهنژادگر بگذارد. شناخت هر چه بیشتر صفات، به ویژه صفات کمی میتواند بهنژادگر را در انتخاب رقم مطلوب راهنمایی نماید و از احتمال تصادفی بودن نتایج مثبت، کاسته و بر قطعیت و هدفدار بودن برنامههای اصلاحی بیفزاید.

گروه ۱ گروه ۲ گروه ۳
خزر، سپیدرود، IR28،IR50 ،
IR74095-AC40، IR65195-3B-19-1-1
غریب، شاهپسند، IR74099-3R-2-2 IR67075-2B-2-2 IR74099-3R-2-3 ، IR74095-AC-30، IR74099-3R-5-3
IR74095-AC32 ، IR54447-3B-10-2، IR74095-AC37
IR74095-AC38 ، IR65-185-3B-8-3-2، IR63311-B-6-2-1-3 IR65192-3B-1-1-3 ، IR59418-7B-19-2، IR59418-7B-20-1 IR59418-7B-27-3 ، IR67075-2B-5-2، IR67075-2B-15-1 IR65192-3B-14-1-1 ، IR65192-4B-3-2، IR65192-4B-6-1، IR65192-4B-4-2

جدول ۴-۱۱- تعداد ژنوتیپهای موجود در هر گروه
نتایج تجزیهخوشهای و نوع واکنش ژنوتیپها در جدول (۴-۱۲) آورده شده است. ژنوتیپهایی که همراه با ژنوتیپ متحمل غریب در یک گروه قرار گرفتند، گروه متحمل نامیده شدند که این ژنوتیپها شامل ژنوتیپهای شاهپسند، غریب IR74099-3R-2-2و IR67075-2B-2-2 میباشند. ژنوتیپهایی که همراه با ژنوتیپهای حساس IR28 و خزر دستهبندی شدند، گروه حساس نامیده شدند که شامل سپیدرود، خزر، IR50، IR28، IR74095-AC40، و IR65195-3B-19-1-1 میباشند. گروه سوم نیز شامل ژنوتیپهایی بود که واکنش حدواسطی به تنش شوری داشتند. در کلیه حالات مورد بررسی، در گروه اول (ژنوتیپهای حساس) دارای امتیاز رقم و نسبت سدیم به پتاسیم بالا و وزن خشک ریشه و اندام هوایی، زیستتوده و طول اندام هوایی پایینتری بودند و گروه حساس نامگذاری شدند. گروه دوم (ژنوتیپهای متحمل) دارای امتیاز و نسبت سدیم به پتاسیم پایینتری بودند. از طرف دیگر میانگین وزن خشک ریشه و اندام هوایی، زیستتوده و طول اندام هوایی در این گروه بالاتر بود و در نتیجه واکنش بهتری نسبت به تنش شوری داشتند و ژنوتیپهای متحمل نامیده شدند. در گروه سوم که ۱۹ ژنوتیپ قرار دارد از نظر صفات مورد بررسی حدواسط دو گروه مذکور بودند و واکنش متعادل را نشان دادند. همچنین با استفاده از نتایج هر دو نوع گروهبندی (امتیاز رقم و تجزیه خوشهای) رقم خزر به عنوان حساسترین رقم و غریب به عنوان متحملترین رقم مشخص شد (جدول ۴-۱۲). دندروگرام ۲۹ ژنوتیپ برنج با استفاده از ماتریس شباهت (یا عدم شباهت) فاصله اقلیدسی بر اساس همه صفات مورد بررسی در شرایط گلخانه در شکل (۴-۳) آمده است.
جدول۴- ۱۲- گروهبندی ژنوتیپها بر اساس نتایج تجزیه خوشهای و امتیازدهی مطابق روش

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.