فارسی باستان

* گاوِ (دوم): خانه بیست و یکم ماه. از 26 درجه و 40 دقیقه قوس تا 10 درجه جدی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات و ریشه شناسی: (رک. Gāw²)
§§§
Dōl [dwl | N~]
(اسامی بروج)
* دول: یازدهمین برج فلکی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات: نام این برج به عربی «دلو»، به لاتین «Aquarius»، و نشانۀ اختصاری آن «♒» می‌باشد. این برج فلکی، به صورت انسانی تصور شده است که در حال ریختن آب از یک دلو به سمت پایین است. صورت فلکی دلو برج یازدهم از دایرهالبروج است و مابین صورتهای جدی و حوت قرار دارد. در نجوم سنتی، ورود خورشید به این برج، برابر با آغاز ماه بهمن است. این برج در زبان سانسکریت kumbhá «کوزه، آبدان» (مونیرویلیامز، 1960: 293) نامیده می‌شود.
ریشه شناسی: پژوهشگران در مورد ریشه شناسی این واژه نظری ندارند: فارسی میانه: Dōl (مکنزی، 1373: 65؛ بهار، 1345: 391)؛ فارسی نو در متون ترفانی: dalū [dlw] (دوبلوا، 2006: 103)؛ فارسی نو: دول = صورت فلکی آبکش، آبریز؛ معادل انگلیسی: Water-carrier، Aquarius از لاتین؛ معادل عربی: دلو، ساکب‌الماء.
§§§
Dō-pahikar [dwptkl | M dō-pahikar | N du-paikar]
(اسامی بروج)
* دوپیکر: سومین برج فلکی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات: نام این برج به عربی «توأمان» به معنی «دوقلوها»، به لاتین «Gemini»، و نشانۀ اختصاری آن «♊» می‌باشد. این صورت فلکی در منطقهالبروج و میان دو صورت گاو (ثور) و خرچنگ (سرطان) قرار دارد. ورود خورشید به این برج در نجوم سنتی برابر است با آغاز ماه سوم از سال شمسی مطابق خرداد. ترجمه لاتین این برج یعنی Gemini به صورت دو کودک برهنه تصور شده‌ است که در کنار یکدیگرند و آنرا به شکل «مرد قائم» نیز تصویر کرده‌اند. برج دوپیکر در نجوم سنتی خانه سوم است و خداوند این خانه سیاره تیر (عطارد) است (خانه دیگرِ سیارۀ تیر، برج سنبله است).
ریشه شناسی: این واژه مرکب است از: dō «دو» + pahikar «پیکر»؛ هند و ایرانی آغازین: *dua- «دو»+ *pratiHka- «تصویر» (لوبوتسکی، 2009: 40، 85)؛ سانسکریت: dvá- «دو» (مونیرویلیامز، 1960: 504)+ pratikṛtay- (بارتولومه، 1904: 828)؛ فارسی باستان: *duvi- «دو» در duvitīya- «دوم» (کنت، 1953: 192) + patikara- «پیکره» (کنت، 1953: 195؛ بارتولومه، 1904: 828)؛ فارسی میانه: dōpaykar (بهار، 1345: 383)؛ dōpahikar (مکنزی، 1373: 65؛ دورکین-مایسترارنست، 2004: 145)؛ فارسی میانۀ ترفانی: dō-pahikar (بویس، 1977: 37)؛ فارسی نو: دوپیکر؛ انگلیسی: two + picture ؛ معادل انگلیسی: Gemini ؛ معادل عربی: جوزاء، «گوسپند سیاه است که میان او سپید باشد» (دهخدا).
§§§
Drafšag [Paz. drafša | MP *dlpšk’ | Av. drafša- | P drfš, N ~]
(منازل قمر)
* درفشک. به معنی «پرچمک، عَلَمَک»: خانه نوزدهم ماه. از ابتدای نیمسب تا 13 درجه و 20 دقیقه همان برج

                                                    .