شرایط آب و هوایی

محافظت از اشیاء در فضاهای نمایش
سرمایه گذاری که از اشیاء موزه تشکیل می شود، در صورتی برای بازدید کنندگان مفید و ارزشمند است که به گونه
ای مستمر و خلاق به نمایش در آید و معماری برای رسیدن به این خلاقیت می بایست بر تضاد مابین امر محافظت اشیاء و ارایه آنها فائق آید. با توجه به پیچیدگی شرایط حفاظت از اشیاء در فضاهای نمایش و ضرورت ایجاد محیطی مناسب برای بازدیدکنندگان لازم است تا به شرایط جوی حاکم بر ساختمان موزه (ماکرو) و همچنین شرایط جوی داخل موزه (میکرو) که بر اشیاء نمایشی و بازدیدکنندگان موثر است، به شرح زیر توجه شود:
الف. پوست خارجی بنای موزه باید کل اندرون آنرا در مقابل گرما، سرما، رطـوبت و غیـره محـافظت کنـد. زیـرا آب وهوای خارج موزه را نمی توان با شرایط مصنوعی که برای انسان ها و اشیاء ایجاد می شود، هماهنگ نمود.
ب. شـرایط آب و هوایی مورد نیاز انسانی و اشیاء با یکدیگر سازگار نیستند و معمولاً شرایط فیزیکی کـه مجموعه هـا در آنها به نمایش در می آیند بر سلامت فیزیولوژیکی بازدیدکننده (و بالعکـس) تاثیـر منفـی می گـذارد. از اینـ رو تفکیک شرایط آب و هوایی بین تماشگر و شیء که معمولاً به وسیله یک حائل شیشه ای است، ضــروری است.
ج .در صورتی که بین شرایط جوی خارج موزه و شرایط جوی مورد نیاز منطقه نمایش اشیاء تفاوت زیادی نباشد، تنهالازم است که فضای حرکت بازدید کننده در موزه جهت آسایش وی دارای تهویه مطبوع باشد.
د .زمانی که شرایط جوی خارج از موزه با شرایط جوی مورد نیاز اشیـاء و تماشگـران مشـابه بـاشد، مـی تـوان یک
طراحی آزاد رادر نظر گرفت که از بسیاری از قید و بندها اجتناب می کند و امکان تماس مستقیم بین تماشگـران و اشیاء
رافراهم می سازد. در این شرایط محدودیت های پیش بینـی شـده نمـایشگاه مربـوط به تامـین امنیت اشیاء موزه است.
رعایت هر کدام از شرایط فوق در معماری موزه، مستلزم ارایه راه حل های کاملاً متفاوتی است از جمله این راه حل ها به موارد زیر می توان اشاره نمود :
الف. نمایش اشیاء در بخشهای مختلف که از تجهیزات تکنیکی خاص محتویات هر بخش برخوردار هستند. در این راه حل یکی از مشکلات حاصل، لزوم استفاده از همان قسمت ها برای اهداف کم و بیش مشابه و حفظ ترکیب مجموعه ها به شیوه ای نسبتاً ثابت است که از انعطاف پذیری فضای نمایش می کاهد.
ب .نمایش اشیاء در داخل ویترین ها یا اتاقک هایی–با تهویه مخصوص – که در داخل فضـایی بزرگتـر قـرار گرفته اند. ویترین هادر داخل اینگونه فضاها یا دارای موقعیتی آزاد هستند و یا اینکه به صورت ویتـرین هـای دیـواری طویل می باشند که به وسیله حائل های شیشه ای که تا سقف می رسند از فضـای اصلـی جدا شـده اند و دارای تهویه مطبوع جداگانه می باشند.ویترین های نوع دوم به دلیل برخورداری از حجم بیشتر،جریان هوا در داخل آنها بهتر است و کنترل هوای داخل(میکرو) نیز در آنها – از طریق داکت سقفی و غیره – آسانتر است.
4-1-2-2-4-2-نور
نور از جمله عوامل موثر بر پوسیدگی اشیا موزه است که بیشتر بر مواد آلی (کاغذ، پارچه، چرم و تابلوهای نقاشی) تاثیر می گذارد. مکانیسم پوسیدگی از طریق نور، هنوز به خوبی شناخته نشده است. می توان چنین در نظر گرفت که همه انواع نور، چه مرئی و چه غیر مرئی، طبیعی یا مصنوعی، موجب پوسیدگی و فرسایش اشیاء می شوند. جسمی که نور به آن می تابد و نسبت به نور حساس است، دیر یا زود می پوسد و نهایتاً از بین می رود. این روند به نسبت مدت و شدت قرار گرفتن در معرض نور، نوع تشعشع و نوع شی ممکن است سال ها یا قرن ها به طول بکشد. به تجربه ثابت شده که بعضی از مواد بیش از سایرین نسبت به نور حساس هستند. ترکیب فیزیکی و شیمیایی این اشیاء و همین طور ماده رنگی آنها به میزان حساسیت آنها به نور موثر است.
به طور کلی نورپردازی نامناسب بر اشیا سبب ایجاد مشکلات زیر می شود:
الف . خسارت ناشی از قرار گرفتـن در معـرض مستقیـم اشعـه ها که می تواند بر حسب شدت، مدت، طول موج (مثلاً اشعه ماورا بنفش) و شرایط آب و هوایی متفاوت باشد.
ب . زیان های ناشی ازتاثیرات نورپردازی بر آب وهوا (مثلا افزایش دمای اتـاق هـا) خـورشید و منـابع نورمصنوعی،
علاوه برنور مرئی، مقدار مشخصی اشعه های غیر مرئی (ماوراء بنفـش و مـادون قـرمز) نیـز سـاطـع می کنند. نور ماوراءبنفش (که طول موج آن کوتاهتر است) عمدتاً به دلیل تاثیر واکنـش های طیـفی–شیمیـایـی خطرناک است و نور مادون قرمز (با طول موج بلندتر) حرارت زا است. شدت نورمستقیم خورشید، برحسب شرایـط ده ها یا حتی صدها بار بیشتر از انواع رایج نورهای مصـنوعی اسـت. نـور غیـرمستقیـم خورشیـد حتـی شدیدتر ازنورافکن است. به نحوی که نور روز معمولی ممکـن است از 000/100 لـوکس تجاوز کنـد. اشعه ماوراء بنفش نورخورشیـد نسبت به منابع مصنوعی بیشتر و به مراتب خطرناکتر است.مقایسه چراغ فلورسنت (منبع سرد) و لامپ گداخته (منبع گرم) افشان نشان می دهد که چراغ فلورسنت بیش از لامپ گداخته نور ماوراء بنفش ساطع می کند.
نور روز همچنین از نظر شدت، جهت و طول موج نیز بسیار متفاوت است و تنظیم آن به دلیل وابستگی اش به آب و هوا دشوار است. مشکل نور روز از شکل فضای موزه جدایی ناپذیر است و به همین دلیل استفاده از نور روز سبب موفقیت ها و شکست های بسیار در معماری موزه است.
هماهنگی فضا و منبع نور در درجه اول اهمیت قرار دارد. برای مثال یک اتاق بسیار مرتفع با یک روزنه نسبتاً کوچک دربالای آن را به خوبی می توان با نور منعکس شده
بر روی دیوار ها روشن نمود، ضمن آنکه ارتفاع اتاق جریان طبیعی هوا را تسهیل می کند.برای کنترل تابش نور، چگونگی انتشار و ایجاد سایه نیز از وسایل ثابت و متنوعی می توان استفاده نمود. از لایه های جاذب نور مانند موانع نیمه شفاف و شیشه مات و لایه های شفاف (شیشه طبیعی و مصنوعی) می توان برای فیلتره کردن نور و پراکنده کردن آن استفاده نمود. این لایه ها اشعه های زیان بار را تنها تا حدودی کاهش می دهند. موانع کدر مانند سایبان های کرکره ای یا شبکه شبکه می باید خارج از قاب شیشه ای قرار گیرند. شکل آنها در درجه اول به مدار خورشید – و یا به عبارت دیگر به عرض جغرافیایی– و درجه دوم به جهت قرار گرفتن آنها بستگی دارد. در صورتی که این گونه سایبان ها قابل تنظیم نباشد، از بین بردن تاثیرات مزاحم سایه روشن ناشی از تغییر موقعیت خورشید دشوار می شود و متعاقباً بر ارایه اشیا و نمایش آن نیز لطمه می زند. وسایل قابل تنظیم بیش از همه با تغییر پذیری نور طبیعی تناسب دارند و امتیاز عمده آنها این است که در نور کم می توان روزنه ها را باز گذاشت و تمام نورها موجود را به داخل هدایت کرد و در عین حال می توان آنها را حسب زاویه تابش نور تنظیم نمود.
به نقش این روزنه ها می توان بشرح زیر اشاره نمود:
الف. محافظت در مقابل نور خورشید

                                                    .