سیره پیامبرو اهل بیت (علیهم السلام) درآموزش قرآن- قسمت ۴

قاری قرآن باید بداند که در مقام خدای تعالی نشسته و به نیابت از متکلم عزوجل کلام او را می خواند. وی باید بداند و احساس کند که خداست که از گلوی او تکلم می کند و او خود نیز مستمعی است که به این قرائت گوش فرا می دهد.
به همین جهت که امام کاظم (ع) هنگام تلاوت قرآن از خوف خدا متاثر می شدند و مانند کسی بودند که گویی کسی را مخاطب قرار داده است. آری آن حضرت این مقام را شناخته بودند و خشیت و خوف این مقام وجود آن حضرت را فرا می گرفت و در مقام متکلم عزوجل قلب و جان خود را مخاطب قرار می دادند و از سوی خدای تعالی آیات را بر قلب خود می خواندند. عن الحفص[۵۵]:
“ما رایت احداً اشدّ خوفاٌ علی نفسه من موسی بن جعفر (ع) .. فاذا قرأ فکانه یخاطب انساناٌ”.[۵۶]
حفص می گوید هیچ کس را ندیدم که مانند موسی بن جعفر (ع) خوف الهی داشته باشد.. او هنگامی که قرآن می خواند به گونه می خواند که گویی انسانی را مخاطب قرار داده است.
اگر در روایات می خوانیم که پیامبر اکرم (ص) از همه نیکوتر می خواندند ویا حضرت سجاد (ع) “احسن الناس صوتاً بالقرآن” [۵۷]بوده اند، به این معنا نیست که در قرائت ایشان آهنگ و موسیقی و تحریر و ترجیع و تطریب بوده، بلکه چون ایشان خاشع ترین افراد بودند و در هنگام تلاوت کلام الهی که ذاتا زیبا و جذاب است، لبریز از خشیت الهی می شدند، شنوندگان را چنان لذتی می چشاند که بهترین صوتها را در قرآن، صدای ایشان دانسته اند.

نتیجه گیری

انچه ازاین مبحث مورد توجه ونظربودرسیدن به این مهم است که تلاوت ساده بایددرجامعه رایج شودوهرکسی درهرجایی بدون عسروحرج بتواند قران بخواند خواه با لهجه عربی باشدیاعجمی ساده باشدیااهنگین انچه مهم است تلاوت صحیح قران وانس باقران میباشد ولواینکه مسائل تجویدی را رعایت نکندهرچندکه فراگرفتن علم تجوید شایسته تراست لیکن ملاک صحیح وناصحیح بودن تلاوت قران نیست.
چندنمونه فرم زیر که مربوط به مسابقات حفظ وقرائت قران می باشد به خوبی بیانگر این مطلب است که مجریان امورقرانی تا چه اندازه برمسائل تجویدی اهتمام جدی دارند.

فصل سوم

بررسی جایگاه ترجمه قرآن درسیره

مقدمه

مساله ترجمه قرآن، ممکن یا ناممکن بودن آن و مشروع یا نامشروع بودن آن، از دیرباز مورد توجه و بررسی دانشمندان و فقهای اسلامی و نیز مستشرقان بوده، و نظریات و فتاوای مختلفی در این باره ارائه شده است.
انچه دراینجا مورد توجه قرار گرفته ، بررسی ترجمه قرآن با توجه به ماهیت کلام الهی و تاکید بر جنبه “کلام الله” بودن قرآن می باشد. در این بحث، سعی بر آن است که ابتدا، گزارشی از اقوال مختلف پیرامون تعریف ترجمه و اقسام آن و نظریات و دلایل موافقان و مخالفان ترجمه قرآن، ارائه شودآنگاه، این مساله را با توجه به ماهیت کلام الهی قرآن و “تنزیل من رب العالمین” بودن آن بررسی نموده و سرانجام، جایگاه اصلی ترجمه قرآن تبیین شود.

ترجمه در لغت

برخی از لغت شناسان، ریشه “ترجمه” را عربی دانسته و آن را مشتق از “ترجم” یا “رجم” [۵۸] یا “ترجمان” می دانند و برخی دیگر آن را برگرفته از یک ریشه غیر عربی مانند “ترزبان” یا “ترزفان” فارسی[۵۹]و یا “ترگمانا” [۶۰]ی سریانی، یا “ترگوم” [۶۱]ویا “ترگومین” [۶۲]آرامی[۶۳] ویا “رجم” کلدانی[۶۴]، انگاشته اند.

ترجمه دراصطلاح

کلمه “ترجمه”، در معانی گوناگونی بکار رفته، از جمله: شرح حال بزرگان، مقدمه کتاب، تبلیغ و رساندن کلام، رمز و معما، تفسیر و شرح کلام به زبان اصلی، تفسیر و تقریر به زبان دیگر، بیان کلمات با الگوها و اسوه های انسانی و .. امامعروف ترین معنای ترجمه عبارت از:
نقل و برگردان مفهومی از زبانی به زبان دیگر.[۶۵]
که البته این معنا، همان معنای رایج و اصطلاح نزد عرف عمومی می باشد.
آنچه در این بحث مد نظر بوده و کارساز می باشد، همان معنای عرفی ترجمه است ، که عبارت از:
تبیین مفهوم کلام در یک زبان به زبانی دیگر، به شرط آنکه همه معنای و مقاصد آن، استیفاء گردد. [۶۶]
ترجمه عرفی، در یک تقسیم به دو نوع “حرفی” (تحت اللفظی) و “تفسیر” تقسیم می شود که هر دوی آنها در این بحث مد نظر می باشند. در ترجمه حرفی یا تحت اللفظی، مترجم سعی می کند تا در ازای هر کدام از کلمات و عبارات، معادل ها و مترادف هاای در زبان دیگر، پیدا کند.
اما در ترجمه تفسیری، آنچه مهم، است ارائه تصویری زیبا و دقیق از معانی و اغراض کلام در یک زبان دیگر می باشد، اگر چه برای هر لفظی، معادل و مترادفی، قرار داده نشوند. گاهی از ترجمه حرفی، با عنوان “لفظی” و از ترجمه تفسیری، با عنوان “معنوی” (معنایی) نیز یاد می شود.[۶۷]

تعریف “ترجمه قرآن”

با توجه به معنای لغوی و اصطلاحی ترجمه، خود به خود تعریف ” ترجمه قرآن” نیز مشخص
می شود. ترجمه قرآن، عبارت از:
برگرداندن الفاظ قرآن به زبان های غیر عربی به منظور رساندن معانی و مقاصد و پیامدهای آن به مردم (و احیانا به منظور جایگزینی اصل قران و خواندن ترجمه آن به جای متن اصلی).
با توجه به این تعریف، ادله موافقان و مخالفان ترجمه قرآن را به اختصار بیان می کنیم:

آراء و نظرات موافقان:

دراینجا به بیان چندنظریه درباب ترجمه پذیری قران ونقدوبرسی انهاازدیدگاه علامه زرقانی میپردازیم
۱- قرآن، کتاب هدایت برای همه جهانیان و اسلام یک دین جهان شمول است ، از این سوی، همه مردم آشنا به زبان عربی نیستند، و تعلم آن نیز برای همگان میسور نیست. از این رو، تنها راه تبلیغ معانی و مقاصد و پیامدهای قرآن به همه جهانیان، ترجمه می باشد.
۲- برخی، ترجمه را نوعی تفسیر می دانند، چرا که هر دو موجب روشن شدن الفاظ قرآنمی شوند و از آنجا که تفسیر نزد همه علما جایز می باشد، ترجمه آن نیز بلا اشکال و بلکه ضروری خواهد بود.علامه زرقانی درپاسخ به این نظریه ومخالفت باان سه اشکال واردکرده ومیگوید:
الف- ترجمه در واقع جایگزین متن اصلی و بی نیاز از آن می باشد بر خلاف تفسیر
ب- استطرداد در ترجمه جایز نیست اما در تفسیر بسیار متداول است.
پ- ترجمه عرفا مدعی وفاداری به تمام معانی و مقاصد اصل است اما تفسیر، چنین ادعایی ندارد، بلکه تا حد امکان پاره از مفاهیم قرآن را توضیح می دهد.
ت- ترجمه از نظر عرف، متضمن تمام معانی و مقاصد برگردان شده می باشد اما تفسیر این چنین نیست.[۶۸]
۳- برخی از موافقان ترجمه قرآن به این روایت مشهور استناد کرده که:
“اهل فارس از سلمان فارسی خواستند تا سوره حمد را برای آنها به فارسی ترجمه کند. سلمان “بسم الله الرحمن الرحیم” را چنین ترجمه کرد: “به نام یزدان بخشاینده” و اهل فارس نیز تا مدت ها همین ترجمه را در نماز می خواندند تا موقعی که زبان آنها به خواندن نماز به عربی عادت کرد. سلمان این ترجمه را به پیامبر اسلام نیز نشان داد”.[۶۹]

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.