دانلود پایان نامه

3-8-2-فرم‏های مرکب
فرم‏های مرکب عمدتاً به ساختمان ها ویا بخش‏های اصلی از ساختمان ها اطلاق می‏شود . فرم‏های مرکب الزاماً از تلفیق و ترکیب چند فرم ساده شکل گرفته‏اند. این فرم‏ها در طول تاریخ وتکامل معماری،در ضمن آن که در ارتباط با نحوه و تعداد بکارگیری فرم‏های ساده به تکامل رسیده‏اند هر فرم ساده نیز در فرآیند تاریخی به اشکال متکامل فرد کامل تر خود دست پیدا کرده است . بنابراین از آنجائی که هر فرم مرکب ممکن است از چند فرم ساده تشکیل شده باشد ،در نتیجه دسته‏بندی فرم‏های مرکب را با توجه به عناوین زیر انجام می‏دهیم.
3-8-2-1-تخت-منار
زیگورات نمونه‏ای از فرم مرکب است که تلفیقی از ایده تخت-منار را دربردارد. تخت اشاره به سطح وسیعی می‏کند که به صورت معمول در موقعیتی نسبتاً بالاتر از زمین طبیعی قرار دارد و منار که ایده ارتفاع را در مقیاسی فراانسانی در بردارد،در تلفیق با یکدیگر به نحوی بسار خلاقانه فرم یک زیگورات را بوجود آورند . معبد چغازنبیل همانگونه که اشاره شد نمونه بارز از تلفیق این دو فرم ساده است . تغییر شکل و تحولی که به منظور ایجاد ابعاد و مقیاس های فراانسانی ،یک صفه ساده نظیر محراب های آتش در پاسارگارد را تبدیل به برج آتش فیروزآباد،گنبد زردتشت و یا معبدچغازنبیل می‏نامید،کاملاً قابل ملاحظه و مطالعه در شناخت بهتر دگردیسی و تحول فرم ها می‏باشند.
بنای گنبد قابوس (اواخر قرن چهارم هجری) نیز تلفیقی از همین دو ایده که در اینجا به صورت طبیعی از تپه موجود
به عنوان صفه استفاده شده و منار این بنا بر روی آن قرار گرفته است. در این مورد مقبره کورش در پاسارگارد یک نمونه استثنایی و پیچیده‏تر در استفاده از عوامل فوق است .یعنی به رسم ایده مقابر پادشاهان ایرانی در دل کوه‏ها که شاهد انواع آن در دوره مادها نیز می‏باشیم،در دشت صاف پاسارگارد زیگوراتی که تلفیقی از فرم های اشاره شده می‏باشد ،برای ایجاد ارتفاع بوجود آمده و به جای آنکه‏فضاهای مورد نیاز داخل فرم زیگورات تأمین شود،این بار به‏منظور افزایش مقیاس ساختمانی در بالای آن برای مقبره کورش قرار گرفته است . در این ارتباط سطح نهایی تخت از طریق فرم زیگورات در ارتفاع بالاتری قرار گرفته که موفقیت بنای مقبره را تعیین می‏نماید .
3-8-2-2-تخت-ایوان-تالار
تلفیق ایوان و تالار ،تلفیق بسیار عمده در ایجاد فرم های مرکب می‏باشند ویژگی‏های اقلیمی،ایجاد سلسله مراتب فضایی-عملکردی،تلفیق احجام پر و خالی و بسیاری مسائل زیبایی‏شناسانه تلفیق این دو فرم ساده را بسیار مطلوب و کاملاً متداوال نموده است .یکی از ساده‏ترین تلفیق سه عنصر مذکور را می‏توان در تالار پذیرایی کورش در پاسارگارد مشاهده کرد . در این کاخ سه فرم ساده تخت،ایوان و تالار به شکلی متکامل‏تر نسبت به فرم های قبلی به کار گرفته شده‏اند،تخت فرمی است که در معماری دوره هخامنشی به عنوان یک فرم اصلی عمده در ساختمان ها استفاده شده است،در دوره‏های بعد به همان عمومیت قابل مشاهده است .دو ایوان اصلی با ابعادی کشیده و کاملاً اغراق‏آمیز در مقابل تالار و به عنوان پیش‏فضای برای تالار در بالای تخت مشاهده می‏شود . تالار در بین دو ایوان مذکور و با ستون های در ردیف های مرتب و منظم شکل یافته است . همین فرم مرکب را در تخت جمشید با اشکالی متکامل‏تر و پیچیده‏تر ملاحظه می‏کنیم. کاخ آپادانا واقع در تخت‏جمشید تلفیقی از سه ایوان،تالار،تخت و فضاهای جنبی قابل ملاحظه‏ایست که در مقابل ایوان غربی فضای تخت به صورت یک ایوان سرباز و با دید بسیار زیبا به سمت دشت قرار دارد .پله‏ها از سطح زمین معمولی که نسبت به دشت موجود خود تخت مرتفعی محسوب می‏شود،به محل تخت و تالار متصل شده و با شیوه کاملاً تکامل‏یافته و به صورت عنصری نمادین در مقابل این مجموعه مرکب قرار گرفته‏اند. ستون‏ها در این بنا به صورت تکامل‏یافته‏تری نسبت به ستون های تالار پذیرایی کورش در داخل ایوان ها و تالار شکل یافته‏اند. کلیه ایوان ها در این مجموعه به شکل فرم‏های مرکب و دارای سقف‏های مسطح می‏باشند که همانگونه که اشاره شد از ویژگی‏های ایوان در دوره هخامنشی هستند.
3-8-2-3-ایوان-چهار طاق
در اینجا به انواعی از فرم های مرکب اشاره می‏شود که از تلفیق ایوان های طاقی دوره اشکانی ،ساسانی و یا دروه‏های دیگر با چهارطاق استفاده می‏شده است. ساده‏ترین این فرم ها،کاخ معروف هترا مربوط به دوره اشکانی است، که بک ایوان طاق‏دار عظیم بخش عمده این کاخ را نشان می‏‏دهد.نمونه‏ای دیگر که شکل متکامل‏تری را ارائه می‏دارد ایوان خسرو(ایوان مدابن یا طاق کسری) شاپور 272-241 میلادی، که یک ایوان اصلی طاق دار به ابعاد حدوداً (42×25)متر فضای اصلی ومرکزی این مجموعه رابه وجود آورده ودر اطراف آن فضاهای بسته در مقیاس‏های نسبتاً کوچک‏تر و با همان شکل طاقی قرار گرفته‏اند. این ایوان که‏در مقیاس‏های نسبتاً کوچک‏تر و با همان شکل طاقی قرار گرفته‏اند.این ایوان که در مقیاس به صورت کاملاً مبالغه‏آمیزی است در ناحیه مرکزی بنا و به صورت عمقی به کار گرفته شده است که کاملاً متفاوت با نحوه به کارگیری ایوان‏ها در بناهای هخامنشی است که به صورت کشیده و در مقابل تالار اصلی استفاده می‏شده است.این شکل از استقرار ایوان بعدها در مساجد نیز به کار گرفته می‏شده است. از ساده‏ترین انواع تلفیق ایوان و چهار طاق می‏توان از کاخ دامغان منسوب به اواخر دوره ساسانی نام برد که تلفیقی زیبا و بسیار ساده از یک ایوان و چهارطاق می‏باشد. ایوان مذکور در امتداد و هم اندازه چهارطاق بوده که صرفاً از کشیدگی بیشتری به نسبت به چهارطاق برخودار است. نگه‏دارنده‏های طاق به صورت ستون‏هایی گرد از دیواره اصلی بنا جدا شده و شکل زیبایی را به وجود آورده‏اند که شکلی تکامل‏یافته‏تر و ظریف‏تر نسبت به ایوان‏های اولیه می‏باشند و ستون‏های چهارطاق نیز از دیوارهای حاشیه‏ای جدا شده و به‏شکلی زیبا گنبدی را بر روی خود قرار داده‏اند. تلفیق ایوان و چهارطاق در دوره ساسانی به اشکال پیچیده‏تر و متکامل‏تری دست می‏یابد که بسیار حائز اهمیت بوده و مبنای الهام برای استقرار و انتظام فضاهای متعدد و عناصر مرکب در پلان‏های پیچیده‏تر دوره‏های بعد می‏شود.
3-9-نتیجه گیری:
مطالعات صورت گرفته نشان دهنده آن است که مساله هویت در دوران معاصر تحت تاثیر تغییر مفهوم هویت در سه دوره پیش ازمدرن، مدرن و پس ازمدرن بوده است.در دوران پیش ازمدرن باور های دینی، شرایط اقلیمی، محدودیت های فنی و نیازهای اجتماعی نوعی معماری منسجم و هماهنگ را ایجاد کردند که به سبب انسجام شکل گرفته، به معماری باهویت مشهور شد.نوعی نظم پنهان در این معماری مشاهده می شود که موجب شده، اصل وحدت در کثرت در این آثار قابل مشاهده باشد.در این دوران هرچند بناها با یکدیگر متفاوت بودند و هیچ دو بنایی را نمی توان یافت که با دیگری هم شکل و یا همسان باشد، اما نوعی هماهنگی آلی (زیستی) در آن ها وجود داشت.نمونه های قابل توجهی از این انسجام در شهر های سنتی ایرانی خلق شده اند.بر اساس دسته بندی ارائه شده می توان این دوره را دوره انسجام در کلیت و تفاوت در جزئیات دانست.شهر های سنتی از یک کل منسجم و تک بناهای متنوع تشکیل شده بودند.در مبانی نظری معماری ایرانی از آن با نام «نظم در بی نظمی» یاد می شود، که ریشه حکمی آن به اصل وحدت در کثرت باز می گردد.
جدول ۳-۹-۱- الگوی تبیین هویت معماری بر اساس تعامل نوآوری و عنایت به گذشته؛ طبق نظریه مارسیا
مأخذ: نگارندگان
عوامل مبین وضعیت هویت نوآوری (تحول)
پایین بالا
تعهد پایین معماری زودگذر معماری تکنولوژیک
بالا معماری تقلیدی معماری با هویت پیشرفته
در دوران مدرن به انسان به عنوان یک کل با نیازهای فیزیولوژیکی نگریسته شد و از نیاز های معنوی و روحانی او .
بنابراین در عصر حاضر، گرایش به هویت جنبه ای تقلیدی یافته است.بدیهی است تقلید از معماری دوران سنتی نمی تواند شکل دهنده معماری باهویت باشد.چرا که اکتشافات دوران سنتی متفاوت از اکتشافات دوران معاصر است.در این دوران طراحی معماری به عنوان دانش و فعالیتی که در ابعاد زمان و فضا رخ می دهد می بایستی تغییر مجدد موضع دهد به این معنی که باید خواسته های بشر امروزی به درستی شناخته شود و از تمامی امکانات محیطی و صنعتی بهره برده شود، تا در آخر با توجه به مکشوفات و دستاورد ها و تعهد نسبت به تحقق آن ها در کالبد بنا بتوان به ساخت معماری با هویت پیشرفته امیدوار بود.
تحقق کالبدی این دیدگاه در حوزه عمل به شکل گیری شهر ها و آثار معماری متاثر از جریان عقل گرایی و فلسفه پوزیتیویسم (اثبات گرایی) منجر گشت و عملکردگرایی در رأس اولویت ها قرار گرفت.اندیشه های معماری سبک بین الملل منبعث از این تفکر، نوعی معماری تکنولوژیک را پیشنهاد می نمود که می توانست در سراسر دنیا به یک شکل اجرا شود.تجسم این اندیشه در ساخت و ساز های صنعتی و شهرک های ساخته شده در سراسر دنیا قابل مشاهده می باشد؛ بناهایی هم شکل که بصورت یکسان در ردیف های کاملاً منظم ساخته می شدند.مجموعه ها در کلیت خود از نظمی هندسی تبعیت م یکردند و تک بناها نیز بصورت کاملاً مشابه ساخته می شدند.از این رو می توان دوران مدرن را زمانی برای حرکت به سوی شبیه شدن و هم شکلی دانست.در واقع سبک بین الملل، دوران بی توجهی سهل انگارانه به فرهنگ ها بود و نام گذاری این سبک به سبک بین الملل، گسترش هویت اجباری و نادیده گرفتن فرهنگ های مختلف را به نمایش می گذاشت (جدول ۳-۹-۱).
پست مدرنیته با سیاست انکار و نقد مدرن متولد شد.در دوران فرامدرن کاستی های حاصل از اندیشه های مدرن بیش از پیش نمایان شد.پست مدرنیته فراروایت های فرهنگی و اجتماعی را انکار کرد و در تلاش بود که از خرده فرهنگ ها بهره گیری نماید.در این دوران نوعی اندیشه واگرا بر خلق آثار معماری حاکم شد که نتیجه آن، گرایش به کثرت گرایی، همراه با تنوع طلبی در پروژه های معماری بود.مفهوم درست و نادرست دستخوش تغییر شد و هر چیز می توانست درست یا نادرست باشد.به همین دلیل ارزش های حاکم در دوره های گذشته جای خود را به سبکهای معماری متعدد دادند.از این رو دوران فرامدرن را دوران تنوع طلبی و سبک های معماری زودگذر خواندند.در این دوران گرایش های مختلفی برای پاسخگویی به مسئله هویت شکل گرفتند اما به دلیل نداشتن اصول معین، منجر به ساخت بناهای ناهمگون و نامتجانس شدند.چرا که آثار این گروه به دو دسته تقلید از آثار گذشته و تقلید از بناهای مدرن منجر گشت، و معماری اغتشاش را شکل داد.بنابراین پست مدرن هم در عمل به دستیابی نوعی معماری با هویت پیشرفته موفق نشد.

مطلب مرتبط :   پایان نامه حقوق با موضوع : قوانین موضوعه
دسته بندی : علمی