تضاد دین و عرفان در دیوان حافظ- قسمت ۲۴

نکته حائز اهمیّت دیگری که در این رساله به آن رسیدم، علت اطمینان بیش از حدّ حافظ به گفته ها و نظرات خویش بود. حافظ گاه پا را فراتر نهاده و فتواهایی هم صادر می کند که دلیل اصلی آن « عشق » است. حافظ به اصل، نهایت و سرچشمه بندگی رسیده است و چون قدرت تمیز و تشخیص درستی یافته است، بی پروا شده و زبان به اعتراض می گشاید. در بندگی وسواس یافته و هر نوع عملکردی را مفید و مؤثّر نمی داند. از نظر حافظ انسانی می تواند ادعای ایمان واقعی و ناب داشته باشد که به بالاترین درجه بندگی یعنی « عشق » رسیده باشد.
۵ـ۱٫ پیشنهادات
برای شناخت دقیق و عمیق حافظ و افکارش، تأمّل و تعمّق در ابیات دیوانش راهگشاست. برای رسیدن به این مهم، سرنخ حافظ شناسی، بررسی تضادها است. ضد و نقیض گویی حافظ بی دلیل نیست. چرا از شرابخوار بد می گوید و سپس از شراب تعریف می کند؟ چرا بهشت نمی خواهد و سپس به خاطر بهشت با زاهد به نزاع و لج و لجبازی می پردازد؟ چرا از ریا متنفّر است و سپس به خواننده القا میکند که ریا می کند؟ برای شناخت همه جانبه و درست حافظ، باید به سخنان ضد و نقیض و دو پهلو و چند پهلوی حافظ، دقیق شد. باید به عمق شعرش نگریست و فریاد او را از پس قرن ها شنید که من ایمان را و عشق را آزموده ام و چشیده ام و تجربه کرده ام و اکنون قدرت تمیزی یافته ام که می توانم خوب را از بد به درستی تشخیص دهم و حقیقت و کذب را از هم جدا نمایم. حرف حافظ، ناگفته های بسیاری است که هر کس توان درک آن را ندارد. حافظ به حقیقت دست یافته است و سطحی نگری در مورد او، ما را به جایی نمی رساند.
فصل ششم
منابع و مآخذ
فصل ششم
منابع و مآخذ

 

جهت دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

 

 

  1. قرآن مجید. ترجمه مرحوم استاد الهی قمشه ای، (۱۳۷۱). انتشارات شهاب نو.

 

۲- آشوری، داریوش،( ۱۳۷۷). هستی شناسی حافظ. تهران. نشر مرکز.
۳- ،(۱۳۷۹). عرفان و رندی در شعر حافظ، انتشارات مرکز.
۴- اِل برگر، پیتر، (۱۳۸۰). افول سکولاریزم، ترجمه افشار امیری، تهران. انتشارات مؤسسه پنگان، چاپ اوّل.
۵- امیر ضیایی، ایرج، (۱۳۷۷)« نقد و بررسی هستی شناسی حافظ». مجله کیهان فرهنگی، شماره ۱۴۸٫
۶- پورجوادی، نصرالله،(۱۳۶۷) « رندی حافظ »، نشر دانش، شماره ۴۹٫
۷- ، (۱۳۷۹).« تصوّف و تشیّع »، مجله هفت آسمان، شماره ۸٫
۸- پورنامدادیان، تقی،( ۱۳۸۲). گمشده لب دریا، تهران. انتشارات سخن.
۹- تقوی، محمد،(۱۳۷۷). « بحثی در نسبت تجربه های دینی، عرفانی و هنری ». نشریه علمی-پژوهشی گوهر گویا، شماره ۵٫
۱۰- جوادی آملی، عبدالله،( ۱۳۸۷). دین شناسی، انتشارات اسرا، چاپ پنجم.
۱۱- چمران، مصطفی، (۱۳۹۰). انسان و خدا، تهران: انتشارات نوربخش.
۱۲- خرّمشاهی، بهاء الدین،( ۱۳۶۷) چارده روایت، تهران: کتاب پرواز.
۱۳- ،( ۱۳۶۸). ذهن و زبان حافظ، تهران: نشر البرز، چاپ چهارم.
۱۴- ،( ۱۳۷۱). حافظ نامه، جلد ۱ و ۲، انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش، چاپ چهارم.
۱۵- ، (۱۳۷۲). « فرار حافظ از تصوّف و پناه او به عرفان »، مجله هنر، شماره ۲۳٫
۱۶- دادبه، اصغر ، (۱۳۸۳). « پیر ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت »، ماهنامه حافظ، شماره ۱۰۰٫
۱۷- درگاهی، محمود،( ۱۳۸۲). حافظ و الهیات رندی. تهران: انتشارات قصیده سرا.
۱۸- ، (۱۳۸۵). « عرفان یا الهیات رندی »، مجله حافظ، شماره ۳۱٫
۱۹- دیوان حافظ،( ۱۳۸۶). جهانگیر منصور، نشر دوران، چاپ چهل و هفتم.
۲۰- رجائی، احمدعلی،( ۱۳۴۰). فرهنگ اشعار حافظ ( شرح مصطلحات صوفیه )، تهران: زوار.
۲۱- رحیمیان، سعید،( ۱۳۸۸). مبانی عرفان نظری، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی
( سمت ). چاپ سوم.
۲۲- رودگر، محمدجواد،( ۱۳۸۹). عرفان ( چلچراغ حکمت ). دفتر شانزدهم، تهران: کانون اندیشه جوان.
۲۳- رهبری، بهمن،(۱۳۸۳) « اندیشه دینی حافظ، نقد و نظر »، مجله حافظ، تهران: شماره۹٫
۲۴- ریاحی، محمدامین، (۱۳۶۸). گلگشت در شعر و اندیشه حافظ، تهران: انتشارات علمی، چاپ اول.
۲۵- زرین کوب، عبدالحسین،(۱۳۶۳). سیری در شعر فارسی، تهران: انتشارات نوین، چاپ اول.
۲۶- ،( ۱۳۶۶). از کوچه رندان، تهران: انتشارات امیرکبیر.
۲۷- ،( ۱۳۶۸). نقشی برآب، انتشارات معین، چاپ اول.
۲۸- ،( ۱۳۷۶). جستجو در تصوّف، تهران: انتشارات امیرکبیر.
۲۹- ،( ۱۳۸۹). پله پله تا ملاقات خدا، تهران: انتشارات علمی، چاپ سی ام.
۳۰- سبزعلی پور، جهاندوست،( ۱۳۸۹). « فهمی از رندهای حافظ ( نگاهی دیگر به ایهام در شعر حافظ ) » مجله بوستان ادب، شماره ۶٫
۳۱- سراج طوسی، ابونصر،( ۱۳۸۲). اللمع فی التصوّف، ترجمه مهدی مجتبی، تهران: اساطیر.
۳۲- شریفی، احمدحسین،( ۱۳۸۷). عرفان حقیقی و عرفان های کاذب، تهران: نشر صهبای یقین.
۳۳- شریفی، محمدنادر،( ۱۳۸۷).« زندگی پارادوکسی حافظ»، کتاب ماه ادبیات. شماره ۱۸٫
۳۴- طوسی، خواجه نصیرالدین،( ۱۳۳۹). اخلاق محتشمی، تحقیق محمدتقی دانش پژوه، انتشارات دانشگاه تهران.
۳۵- عطار نیشابوری ، فرید الدین،( ۱۳۶۰). تصحیح محمد استعلامی،تذکره الاولیا، تهران: زوار، چاپ سوم.
۳۶- علوی، سیدحمید رضا،( ۱۳۸۲). « مبانی معرفت شناسی حافظ، مجله علمی پژوهشی دانشگاه اصفهان، دوره دوم، شماره ۳۴ و ۳۵٫
۳۷- علی محمد، ابوالفضل،(۱۳۸۵). « پیر گلرنگ حافظ کیست؟ »، مجله حافظ، شماره ۲۸٫
۳۸- غنی، قاسم،( ۱۳۷۵). « بحث در: آثار و افکار و احوال حافظ»، جلد ۱ و ۲، انتشارات زوار.چاپ هفتم.
۳۹- قربانی، رحیم،( ۱۳۸۴). « حافظ و الهام پذیری از معارف توحیدی حضرت علی (ع) »، فصل شناسی شیعه شناسی، سال سوم، شماره ۱۱٫
۴۰- قشیری، ابوالقاسم،( ۱۳۸۸). رساله قشیریه ترجمه حسن بن احمدعثمانی، انتشارات زوار، چاپ دوم.
۴۱- قصیری، محمود،( ۱۳۵۷). رسائل قصیری، تحقیق آشتیانی، تهران: انجمن حکمت و فلسفه.
۴۲- قمی، شیخ عباس،( ۱۳۷۹). مفاتیح الجنان، ترجمه الهی قمشه ای، انتشارات مطبوع دینی، قم. چاپ اسوه، قم، چاپ چهارم.
۴۳- کلیات سعدی،( ۱۳۶۳). تهران: امیرکبیر.
۴۴- محمدی ری شهری، محمد،( ۱۳۸۵). کیمیای محبت، قم: موسسه فرهنگی دارالحدیث، چاپ بیستم.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*