تحلیل تأثیر ابعاد مسوؤلیت اجتماعی بر پیشبرد اهداف سازمانی درستاد سازمان بهزیستی کشور- قسمت …

ارتقای خلاقیت و نوآوری در سازمان
ارتقای سطح تحقیق و توسعه در سازمان
تقویت حضور افراد تحت پوشش در برنامه های فرهنگی، علمی، ورزشی و هنری
گسترش پوشش جغرافیایی ارائه خدمات
۲-۶-پیشینه پژوهش
۲-۶-۱ مطالعات داخلی
در حالی که در رابطه با تکلیف اجتماعی شرکتها مطالعات فراوانی انجام شده است ولی متاسفانه در رابطه با ایران به استناد مرکز مطالعات و تحقیقات ایران تا کنون مطالعات جدی و در سطح پایان نامه با موضوع مسوؤلیت اجتماعی خیلی کم و انگشت شمار صورت گرفته است. لذا در بررسی های صورت گرفته توسط پژوهشگر موردی مشابه که ارتباط مستقیم در رابطه با موضوع این پژوهش داشته باشد به دست نیامد و در ذیل نمونه هایی که تا حدودی نزدیک به موضوع این پژوهش می باشند آورده می شود.
خوش طینت نیک نیت(۱۳۷۴)، در تحقیقی نظری با عنوان حسابداری مسوؤلیت اجتماعی، نتیجه گرفت که حسابداری های اجتماعی می تواند پاسخی به مشکلات اجتماعی موجود باشد. در این حسابداری با در نظر گرفتن نتایج تصمیمات همانند اثرات اقتصادی آن ها، دامنه حسابداری سنتی گسترش می یابد و از این طریق می توان به منافع متعددی در زمینه سود، منابع انسانی، منافع عمومی و محیطی و منافعی ناشی از تولید یا انجام خدمات دست یافت .
موسوی‌نژاد(۱۳۷۶) در پژوهشی با عنوان ” مطالعه و تعیین تعاریف مفاهیم، اهداف و استانداردهای خدمات سازمان بهزیستی کشور” نشان داده است که سازمان بهزیستی در سه حوزه توانبخشی ، اجتماعی و پیشگیری فعالیت می کند و ضمن ارایه تاریخچه، تعریف مفاهیم خاص و وضع موجود به تعیین استانداردها در خدمات این سازمان که شامل ۱۳ فعالیت (مهدکودک، کودکان و نوجوانان، شبانه‌روزیها، خانواده‌های بی‌سرپرست، آموزشهای فنی و حرفه‌ای، زنان ویژه، اعتیاد، معلولین جسمی-حرکتی، معلولین ذهنی، نابینایان، ناشنوایان، سالمندان و پیشگیری) و همچنین استاندارهای فضا و ساختمان، وسایل و ابزار و نیروی انسانی براساس شرایط جغرافیایی، فرهنگی و مذهبی ایران پرداخته است.
امیدوار(۱۳۸۴)، در تحقیقی به بررسی سیاستگذاری حکومت در ترویج مسوؤلیت اجتماعی شرکت ها در ایران پرداخته است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که در این زمینه، نمی توان متکی به یک نوع سیاستگذاری بود؛ بلکه باید مجموعه ای از سیاست های تشویقی، تنبیهی، توانمندسازی، نظارتی، متقاعدسازی و انگیزشی را به کار گرفت. او ۱۰۱ پرسشنامه برای مدیران ۱۰۱ شرکت برتر کشور ارسال کرد که ۳۷ شرکت به این پرسشنامه پاسخ دادند. پاسخ ها نشان داد که ۷۵% از مدیران پاسخ دهنده با تدوین قوانین و مقررات در خصوص CSR موفق هستند؛ ۹۲% از مدیران نقش حکومت و سیاست های حکومت در ترویج CSR را بسیار مهم ارزیابی کردندو ۵۶% مهمترین نهاد در ترویج CSR را حکومت دانستند.
امیدوار(۱۳۸۵)، در مقاله ای نظری با عنوان “تعاریف مسوؤلیت اجتماعی شرکت ها”، به تعریف CSR از دیدگاه صاحب نظران مختلف پرداخت. همچنین در مقاله ای دیگر، مفهوم شناسی مسوؤلیت اجتماعی شرکت ها را مورد بحث قرار داد. به عقیده او ایران سال ها از اجرای کامل CSR مدرن در شرکت ها به دور است؛ بعلاوه در کنار شکل سنتی CSR، مثل ایجاد صندوق های خیریه برای مستمندان یا ساخت مدرسه و مسجد، وجود CSR به عنوان یک رویه مدرن نیز ضروری است.
امینی (۱۳۸۶)، نیزدر مقاله ای نظری به بررسی مسوؤلیت های اجتماعی بنگاهها و مدیران پرداخت. او عقاید گوناگون متفکران غربی در خصوص مسوؤلیت اجتماعی مدیران و بنگاه ها را بیان کرد و با بررسی نگرش های مختلف به این نتیجه رسیدکه میزان روآوری مدیران و بنگاه های انگلوساکسونی به پذیرش CSR کمتر از کشورهای غیر انگلوساکسونی نظیر چین، ژاپن و آلمان است.
منصوری (۱۳۸۸) در پژوهشی با عنوان ” بررسی ارتباط متقابل مسوؤلیت اجتماعی شرکت و عملکرد مالی” نشان داده است که ارتباط معنی داری میان مسوؤلیت اجتماعی شرکت و عملکرد مالی شرکتها وجود دارد و مسوؤلیت اجتماعی شرکت در این تحقیق به ترتیب اولویت با چهار بعد مسوؤلیت اقتصادی، قانونی، اخلاقی و نوع¬دوستانه مشخص شده و تاثیر عوامل موجود نیز بر عملکرد مالی شرکت که با دو متغیر نرخ بازده حقوق صاحبان سهام و ارزش بازار به ارزش دفتری مشخص گردیده، مورد بررسی قرار گرفته است.
طبقیان (۱۳۸۹)، در پژوهشی با عنوان ” مسوؤلیت اجتماعی شرکت و کاهش فقر” نشان داده است مسوؤلیت اجتماعی شرکت می توانند نقش تاثیرگذاری در کاهش فقر در جامعه داشته باشند و همچنین به بررسی شاخص های عملکرد اجتماعی و نقش انگیزه در بکارگیری آن ها پرداخته است .
احمدی (۱۳۹۰)، در پژوهشی با عنوان ” سیر تکوینی پاسخگویی اجتماعی سازمانی و ارائه مدلی برای بسط مفهومی آن در سازمانهای دولتی” به بررسی و شناسایی شاخصها، مولفه ها و ابعاد مفهوم پاسخگویی اجتماعی متناسب با سازمانهای ایرانی پرداخته است که در این پژوهش نشان داده است این موضوع می تواند منجر به مدلی برای ارزیابی میزان پاسخگویی اجتماعی در سازمانهای دولتی ایرانی گردد.
۲-۶-۲ مطالعات خارجی
مون [۱۲۹](۲۰۰۴) در پژوهشی با عنوان ” داوطلبی کارکنان ، سرمایه اجتماعی و شهروندی شرکت ” به ضرورت توجه صاحبان صنایع و بنگاههای اقتصادی به مسوؤلیت اجتماعی و شهروندی شرکت پرداخته است .و نشان داده است که توجه به این مسئله باعث انتفاع شرکتها ، بنگاههای اقتصادی و جامعه می شود.
موسری[۱۳۰] (۲۰۰۴) در پژوهشی با عنوان ” مسوؤلیت اجتماعی شرکتها :بررسی روندها ، تحولات و نگرش ” به بررسی مسوؤلیت اجتماعی شرکتها و تاثیر ان برای شرکتها با نگرش سرمایه گذاری در این امر پرداخته است .همچنین در این پژوهش به صورت کامل تحولات و نگرشهای مختلف در زمینه مسئولیت اجتماعی شرکت مورد بررسی قرار گرفته است.
آرلی[۱۳۱](۲۰۰۶)، در تحقیقی نظری با عنوان پیشینه ها و نتایج نوآوری های مسوؤلیت اجتماعی شرکت در رابطه با کاهش فقر، به دنبال ایجاد چارچوبی بودکه از طریق آن بتوان به گونه ای منظم و موثر به کاهش فقر دست یافت. او چنین نتیجه گرفت که این پیشینه ها قبل از تصمیم گیری مدیرت، به میزان زیادی بر نتایج اثر دارد. از این رو لازم است، این موضوع شناسایی گردد که تصمیم درونی یا فشار بیرونی و یا ترکیب آن ها منجر به اتخاذ راهبرد csr برای کاهش فقر شده است.
برامر، ویلیامز و زینکن [۱۳۲](۲۰۰۶)، در تحقیقی به بررسی نقش مذهب در گرایش به مسوؤلیت اجتماعی پرداختند تا بررسی کنند که آیا افراد مذهبی نسبت به افراد غیر مذهبی گرایش متفاوتی به مسوؤلیت اجتماعی دارند و آیا گرایشات بین افراد یا مذاهب مختلف متفاوت است. آن ها نتیجه گرفتند که مذهب می تواند نقش مهمی در شکل گیری درک افراد در خصوص csr داشته باشد. پژوهشگران با بررسی یک نمونه ۱۷۰۰۰ تایی در بین ۲۰ کشور و نظرسنجی از آن ها در خصوص ۳۵ جنبه مختلف نقش و رفتار شرکت ها، در یافتند که افراد مذهبی انتظارات بیشتری از شرکت ها در خصوص مسوؤلیت های اجتماعی دارند و تفاوت هایی در گرایش به مسوؤلیت اجتماعی در بین مذاهب مختلف وجود دارد. مثلا مسلمانان از csr برای انجام فعالیت های خیریه و کاهش فقر حمایت می کنند اما بودایی ها به دلیل اعتقادات خود، از جمله این که فقر نتیجه کردار بد انسان در این زندگی و یا در گذشته است، چندان از این فعالیت ها حمایت نمی کنند.
موسری [۱۳۳](۲۰۰۶) در پژوهشی که به سفارش بنیاد خیریه کمک توسط دانشکده کسب و کار دانشگاه ناتینگهام با عنوان ” سرمایه گذاری اجتماعی شرکتها ” انجام شد ،به تجزیه و تحلیل طرح های اجرا شده در جامعه توسط شرکتها در حیطه مسوؤلیت اجتماعی شرکتها پرداخته است و در این پژوهش ۳۰ شرکت برتر و فعال در این زمینه مورد تجزیه و تحلیل و بررسی قرار گرفته است.
مالتز، رینگولد وتامپسون [۱۳۴](۲۰۰۷)، تحقیقی نظری با عنوان ارزیابی و حداکثر کردن نوآوری اجتماعی شرکت انجام دادند.آن ها اظهار داشتند که نقطه شروع برای انتخاب، طراحی، اجرا و درک اثر نوآوری های اجتماعی شرکت، ارزیابی صحیح دلیل سرمایه گذاری شرکت است. ضمن این که مدیریت باید از میزان منافعی آگاه باشد، که به تبع سرمایه گذاری برای شرکت و جامعه ایجاد می شود. علاوه بر این، باید با بررسی دقیق ماهیت، اهداف و اثرات نوآوری های اجتماعی، از انجام سرمایه گذاری هایی خودداری گردد که سودآوری یا منافع اندکی برای جامعه دارد.
وب و همکاران [۱۳۵](۲۰۰۷)، به بررسی گزارشگری و افشای مسوؤلیت اجتماعی شرکت بین شرکت های آمریکایی پرداختند. آن ها اطلاعات ۵۰ شرکت آمریکایی را در طول سال ۲۰۰۴ مورد بررسی قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که گزارشگری مسوؤلیت اجتماعی در بین شرکت های نمونه، نامتعارف نیست. آن ها مشاهده کردند که رایج ترین افشاهای انجام شده مربوط به روابط اجتماعی، بهداشت و ایمنی و منابع انسانی است. به طور کلی، حجم، نوع اطلاعات و میزان تمرکز بر افشاهای csr، توسط شرکت های نمونه، مطابق با انتظاراتی بود که قوانین و بازارها از شرکت ها دارند. یکی دیگر از نتایج تحقیق این بود که در صورت قانونمند شدن گزارش و افشای csr، ثبات رویه و قابلیت مقایسه ایجاد می شود. همچنین قابلیت اتکای این افشاها می تواند از طریق حسابرسی توسط یک شخص ثالث، افزایش یابد.
دم[۱۳۶](۲۰۰۸)، به بررسی اثرات مسوؤلیت اجتماعی شرکت بر عملکرد مالی پرداخت. او با انجام تحقیقاتی به این نتیجه رسید که رابطه ای قوی بین مسوؤلیت اجتماعی شرکت و عملکرد مالی وجود دارد و مشارکت در csr منجر به حداکثر شدن ارزش شرکت می شود. به علاوه دم مشاهده کرد که بخش قابل توجهی از رفتار سرمایه گذار تحت تاثیر مشخصات غیر مالی شرکت است. پژوهشگر همچنین به بررسی اثر رفتار مسوؤلانه اجتماعی شرکت برسه شاخص مالی ارزش بازار به ارزش دفتری[۱۳۷]، بازده دارائی[۱۳۸] و بازده بازار سهام[۱۳۹] پرداخت. او با بررسی ۶۸ تحقیق مختلف که در این زمینه انجام شده بود، نتیجه گرفت که نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری و نیز بازده درائی، رابطه مثبی با مسوؤلیت اجتماعی شرکت دارد. اما رابطه بازده بازار سهام و مسوؤلیت اجتماعی شرکت تا حدودی مبهم است.
داتا و دورگاموهان[۱۴۰](۲۰۰۸)، به بررسی راهبرد اجتماعی شرکت در هند پرداختند.آن ها ۲۶ شرکت را که در صنایع مختلف از جمله صنایع فلزی، شیمیایی، کود، کالاهای مصرفی پردوام، خدمات و فناوری اطلاعات فعال بودند، از طریق سایت های اینترنتی شان مورد بررسی قرار دادند.در این تحقیق موضوعات مورد بررسی به ۵ طبقه توسعه روستایی، مسائل بهداشتی، آموزشی، محیطی و موضوعات اجتماعی تقسیم شد تا نوآوری های آن ها در زمینه csr مورد تحلیل قرار گیرد.حدود ۶۶% شرکت های عضو جامعه در زمینه مسائل آموزشی، ۶۳% در زمینه مسائل بهداشتی و اجتماعی، ۵۵% در زمینه توسعه روستایی و ۴۸% در زمینه مسائل محیطی فعال بودند. به علاوه آن ها این موضوع را مورد تاکید قرار دادند که برای موفقیت اجرای csr، باید آن ها را در فرآیند تصمیم گیری وارد و از مدیران تصمیم گیر حمایت کرد. نتایج بیانگر آن است که نوآوری های csr باید بخشی از راهبرد تجاری کلی شرکت را تشکیل دهد و شرکت ها به طور جدی آن را اجرا کنند. زیرا csr تبدیل به یک محرک رشد تجاری می شود که در موفقیت شرکت در سال های آتی بسیار موثر است.
وبر[۱۴۱](۲۰۰۸)، تحقیقی نظری انجام داد و در آن بررسی کرد که چگونه شرکت می تواند اثر تجاری فعالیت های csr را اندازه گیری کند. او نتیجه گرفت که در ارزیابی اثر csr ، باید ۴ مرحله طی شود:
ارزیابی اثرات کیفی csr.
توسعه و اندازه گیری شاخص های عملکرد کلیدی [۱۴۲]که عبارتند از: ارزش نام تجاری، جلب وحفظ مشتری، شهرت، میزان جاذبه کارفرما و ایجاد انگیزه در کارکنان و حفظ آن ها.
ارزیابی ارزش افزوده csr به لحاظ مالی.
اولویت بندی مزایای csr به منظور تصمیم گیری و تعیین راهبرد شرکت.
لین، یانگ و لیو[۱۴۳](۲۰۰۹)، به بررسی اثر مسوؤلیت اجتماعی شرکت بر عملکرد مالی در تایوان پرداختند. آن ها بین سال های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴، ۱۰۰۰ شرکت تایوانی را که از لحاظ درآمد فروش برتر و دارای مخارج تخقیق و توسعه و نیز مخارجی در زمینه مسائل خیریه بودند، مورد بررسی قرار دادند. پژوهشگران برای سنجش عملکرد مالی شرکت از شاخص بازده دارایی استفاده کردن، و بر مبنای اظهارات نظری و شواهد تجربی به این نتیجه رسیدند که رابطه مثبتی بین مسوؤلیت اجتماعی و عملکرد مالی وجود دارد. البته آن ها دریافتند که مسوؤلیت اجتماعی در کوتاه مدت اثر مثبت قابل توجهی بر عملکرد مالی ندارد اما این اثر در بلند مدت قابل ملاحظه است.
شارما [۱۴۴](۲۰۰۹) در پژوهشی با عنوان ” مسوؤلیت اجتماعی شرکت : نقش کلیدی مدیریت منابع انسانی” به بررسی رابطه بین مسوؤلیت اجتماعی و مدیریت منابع انسانی می پردازد.درواقع برای کشف تعامل حرفه ای مدیریت منابع انسانی در انجام مسوؤلیت اجتماعی تلاش کرده است. و نقش رهبری را در مدیریت منابع انسانی در تشویق فعالیت های مسوؤلیت اجتماعی شرکت ها در تمام سطوح را نشان می دهد .و ترکیب این دو باعث تقویت رفتار مطلوب و ایجاد سهم عمده ای در موفقیت بلند مدت در سازمان ها خواهد شد.
لیندگرین[۱۴۵](۲۰۱۰)، در پژوهشی با عنوان” به حداکثر رساندن بازده کسب وکاربا مسوؤلیت اجتماعی شرکتها: نقش ارتباطات مسوؤلیت اجتماعی شرکتها” به بررسی این موضوع می پردازد که فعالیت و درگیر شدن در مسوؤلیت اجتماعی نمی تواند به تنهایی باعث نگرش مطلوب ذینفعان و حمایت بهتر آنها شود(به طور مثال:خرید، اشتغال، سرمایه گذاری در شرکت) بلکه در دراز مدت باعث ایجاد تصویر مطلوب و بزرگی از شرکت، تقویت روابط ذینفعان و افزایش رفتارهای حمایتی سهامداران می شود. درنتیجه به ارائه یک چارچوب مفهومی از ارتباطات مسوؤلیت اجتماعی شرکتها، تجزیه و تحلیل محتوی پیام و کانال های ارتباطی به شرکت و ذینفعان خاص به عنوان عوامل موثر پرداخته است.
لتوریوز[۱۴۶](۲۰۱۱)، در پژوهشی با عنوان” هم ترازی بین مسوؤلیت اجتماعی و استراتژی کسب وکار” به بررسی تأثیر مسوؤلیت اجتماعی و استراتژی کسب و کار و هم ترازی آنها در بین ۲۴۵ بنگاه کوچک و متوسط در اسپانیا پرداخته است. این پژوهش نشان داده است که به طور قابل توجهی تراز پاسخگویی اجتماعی با استراتژی کسب وکار در ارتباط است و باعث ایجاد ارزش می شود.
۲-۷ خلاصه مطالب فصل
در این فصل از پژوهش با توجه به موضوع پژوهش که عبارتست از تحلیل تاثیر ابعاد مسوؤلیت اجتماعی بر پیشبرد اهداف سازمان بهزیستی کشور،با بررسی و مطالعه کتب، مقالات، پایان نامه ها و سایت های علمی و اطلاعاتی مرتبط با موضوع ابتدا به تشریح مسوؤلیت اجتماعی و تعاریف و مفاهیم آن و سیر تکوین و مبانی فلسفی آن، همچنین بررسی نقش دولتهاو بخش خصوصی در اجرا و ترویج مسوؤلیت اجتماعی درایران و سایر کشورها پرداخته شد. سپس تاریخچه و اهداف سازمان بهزیستی به عنوان سازمان منتخب در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت و در انتهای فصل به مطالعات مرتبط در این زمینه در داخل کشور عزیزمان ایران و سایر کشورها اشاره شده است.
فصل سوم
روش پژوهش
۳-۱ مقدمه :
برخی را عقیده بر این است که علم همان روش است. در هر حال می توان به خوبی پذیرفت که هیچ علمی فاقد روش نیست و دست آوردهای هر پژوهش علمی به همان نسبت حائز اهمیت وارزش است که با روش های درست اخذ شده باشند (ساورخانی، ۱۳۸۲). از رهگذر پژوهش و تجربه است که نا آزموده در بوته آزمایش قرار می گیرد و در ژرفای تاریک نا آگاهی، بارقه روشن اکتشاف و آگاهی تلألو می یابد. در نهایت باید اذعان نمود دستیابی به هدف های علم یا شناخت علمی میسر نخواهد شد مگر زمانی که با روش شناسی درست صورت پذیرد. به عبارت دیگر پژوهش از حیث روش است که اعتبار می یابد نه موضوع پژوهش (خاکی، ۱۳۸۸). در این فصل به بررسی روش پژوهش، جامعه آماری، روش نمونه گیری، روش گردآوری اطلاعات، ابزار گردآوری اطلاعات، متغیر ها، روایی و پایایی پرسشنامه، روش های تجزیه و تحلیل داده ها و فرضیه های پژوهش پرداخته می شود.
۳-۲متغیرها، مدل مفهومی و الگوی پژوهش
تمام مطالعات تحقیقی بر یک چارچوب مفهومی استوار است که متغیرهای مورد نظر و روابط میان آنها را مشخص می کند(ادواردزوهمکاران[۱۴۷]،۲۰۰۰). این چارچوب مفهومی با عناوین دیگری همچون چارچوب نظری(خاکی، ۱۳۷۸ص ۳) و ابزار تحلیلی، مدل مفهومی یا همان نقشه ذهنی[۱۴۸] (دانشکده مدیریت ماستریخت،۲۰۰۱) شناخته می شود. هر مدل مفهومی به عنوان نقطه شروع و مبنایی جهت انجام مطالعات و پژوهش ها است به گونه ای که متغیرهای مورد نظر پژوهش و روابط میان آنها را مشخص می کند( ادواردز و همکاران[۱۴۹]،۲۰۰۰).
متغییرهای پژوهش حاضر که تأثیر ابعاد مسوؤلیت اجتماعی بر اهداف سازمانی را مورد بررسی قرار می دهد بر مبنای بررسی رابطه علی و از فرضیه ها استنباط شده است. در متغیر مستقل به “مسوؤلیت اجتماعی” به عنوان عامل اثر گذار در فرضیه پژوهش و متغیر پیش بین اشاره شده است و “اهداف سازمانی” به عنوان متغیر ملاک می باشد.
همچنین در این پژوهش از مدل کارول استفاده می شود، پروفسور کارول [۱۵۰] زمینه های مختلفی از مسوؤلیت اجتماعی را به منظور ارایه یک مدل با هم ترکیب کرد و مسوؤلیت های اجتماعی هر بنگاه را در چهار بعد مطرح می کندکه عبارتند از: مسوؤلیت اقتصادی، قانونی، اخلاقی و عمومی و ملی( بشر دوستانه). لذا پژوهشگر با استفاده از این مدل به بررسی ابعاد چهار گانه مسوؤلیت اجتماعی و تاثیر آنها بر اهداف سازمان بهزیستی کشور می پردازد.
بدین ترتیب با استفاده از مدل کارت امتیازی متوازن در ارزیابی عملکرد و اهداف سازمانی در پژوهش حاضر بر اساس چهارشاخص که عبارتند از: مالی، ارباب رجوع (گروههای هدف)، فرایندهای داخلی و رشدو یادگیری عمل شده و در نتیجه همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام مورد بررسی قرار می گیرد.(شکل ۳-۱)

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است