تأثیر تنش خشکی در مرحله زایشی بر عملکرد و اجزاء عملکرد سه رقم آفتابگردان- قسمت …

۴-۴۵: مقایسه میانگین عملکرد دانه در سطوح مختلف خشکی (تیمارهای تنش)
۴-۴۶: مقایسه میانگین عملکرد دانه در ارقام مختلف
۴-۴۷: مقایسه اثر متقابل تنش و رقم بر میانگین عملکرد دانه
۴-۷-۲٫ اثر تنش خشکی بر تعداد دانه در طبق:
نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشانی داد که بین سطوح خشکی (تیمارهای تنش) (شکل ۴-۴۸) تفاوت معنی داری در سطح ۱ درصد وجود داشت (جدول ۴-۳). بطوریکه بیشترین تعداد دانه در طبق در تیمار شاهد به تعداد ۹/۹۲۲ عدد، و کمترین تعداد دانه در تیمار تنش شدید (Fc25%) به تعداد ۵۰۲ عدد مشاهده گردید. (تعداد دانه در طبق در تیمارهای تنش ملایم (Fc75%) و تنش نسبتاً شدید (Fc50%) به ترتیب برابر با ۷۷۲ عدد و۶۱۰ عدد بود).
با بررسی تعدا دانه در طبق در ارقام مختلف (شکل ۴-۴۹) نیز مشخص گردید که بین ارقام نیز تفاوت معنی داری در سطح ۱ درصد وجود دارد (جدول ۴-۳) بطوریکه بیشترین تعداد دانه در طبق مربوط به رقم های سن۳۳ با ۸۴۹ عدد و کمترین تعداد دانه در طبق مربوط به رقم بلیزر با ۹۱/۵۴۴ عدد در طبق بود (تعداد دانه در طبق رقم یوروفلور برابر با۵/۷۱۶ بود).
اثر متقابل تنش و رقم بر تعداد دانه در طبق (شکل ۴-۵۰) نیز سطح ۱درصد معنی دار گردید (جدول ۴-۳). بطوریکه ارقام به همان ترتیب تیمارهای تنش تحت تاثیر قرار گرفتند. بیشترین تعداد دانه در طبق مربوط به رقم های سن۳۳ در تیمار شاهد (Fc) به تعداد ۳/۱۰۵۷عدد بود و کمترین تعداد دانه نیز در رقم بلیزر در تیمار تنش شدید (Fc25%) به تعداد ۶/۳۳۰ عدد مشاهده گردید. عکس العمل ارقام در تیمارهای مختلف تنش به نحوی بود که رقم های سن۳۳ در تمام تیمارهای تنش از ارقام یوروفلور و بلیزر تعداد دانه در طبق بیشتری داشت. تعداد دانه در طبق رقم یوروفلور نیز در تمام تیمارهای تنش بیشتر از رقم بلیزر بود. بیشترین تاثیر تنش خشکی بر تعداد دانه در رقم در تیمار تنش نسبتاً شدید (Fc50%) در رقم بلیزر مشاهده شد که کاهشی ۳۶ درصد را نشان داد. اعمال تنش خشکی و قطع آبیاری در زمان گلدهی باعث کاهش گرده افشانی و تلقیح، شده و هم چنین به علت اثرات آن بر روی اعضای زایشی با افزایش تعداد دانه های پوک در طبق همراه است و باعث کاهش تعداد دانه در طبق می شود این نتایج با تحقیقات مندهام[۲۵۹] و همکاران (۱۹۸۴)، حسن زاده و همکاران (۱۳۸۵)، سینگ و ساکسنا[۲۶۰] (۱۹۹۱) و کوکس و جولیف[۲۶۱] (۱۹۹۱)، مطابقت دارد آنان نیز کاهش تعداد دانه در طبق را در اثر خشکی گزارش کردند. نتایج مطالعات سوبرامانین و ماهسواری[۲۶۲] (۱۹۹۱) نشان می دهد که وقوع تنش خشکی در مرحله قبل از گلدهی، تعداد گل و در نتیجه تعداد دانه در طبق را کاهش می دهد، آلسی[۲۶۳] و همکاران (۲۰۰۰) در آفتابگردان و شاهین (۱۳۸۶) در ذرت و جعفری حقیقی (۱۳۸۷) در غلات نیز عنوان کرده بودند در بین اجزاء عملکرد، تعداد دانه بیشترین و مثبت ترین تاثیر را بر روی افزایش عملکرد دارد.
جدول ۴-۳: نتایج تجربه واریانس میانگین مربعات

منابع تغییرات
صفت
تکرار R خشکی B خطای آزمایش (Ea) رقم (V) رقم * خشکی
(V*B)
خطای آزمایش
(Eb)
بلوک * رقم
(V*R)
ضریب تغییرات (cv)
درجه آزادی
(df)
۲ ۳ ۶ ۲ ۶ ۱۶ ۱۶ ۹۲/۱
تعداد دانه در طبق ٭۵/۶۰۵ ٭٭۷/۳۱۵۷۳۱ ۸۸/۱۱۰ ٭٭۲۷۹۷۳ ٭٭۳/۳۸۳۸ ۲۲/۱۸۳