تأثیر تنش خشکی در مرحله زایشی بر عملکرد و اجزاء عملکرد سه رقم …

۴-۶۳: مقایسه میانگین شاخص برداشت (HI) در سطوح مختلف خشکی (تیمارهای تنش)
۴-۶۴: مقایسه میانگین شاخص برداشت (HI) در ارقام مختلف
۴-۶۵: مقایسه اثر متقابل تنش و رقم بر میانگین شاخص برداشت(HI)
۴-۷-۸٫ اثر تنش خشکی بر میزان پرولین:
نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین سطوح مختلف تنش از لحاظ میزان پرولین برگ (شکل ۴-۶۶) تفاوت معنی دار آماری در سطح۱ درصد وجود داشت (جدول ۴-۱۱). یشترین میزان پرولین در تیمار تنش شدید (Fc25%) (44/87 میکرومول در گرم وزن تر برگ) و کمترین میزان پرولین برگ در تیمار شاهد (Fc) که به میزان ۴۴/۵۱ میکرومول در گرم وزن تر برگ بود بدست آمد. (میزان پرولین تیمارهای تنش نسبتاً شدید (Fc50%) و تیمار تنش ملایم (Fc75%) به ترتیب برابر با ۵۵/۷۷ و ۷۸/۶۱ میکرو مول در گرم وزن تر برگ بود). بیشترین میزان اختلاف در میزان پرولین در تیمارهای مختلف تنش مربوط به تنش نسبتاً شدید (Fc50%) با تنش ملایم (Fc75%) بود.
بین ارقام (شکل ۴-۶۷) نیز تفاوت معنی دار آماری در سطح ۱ درصد وجود داشت (جدول ۴-۱۱). بیشترین میزان پرولین مربوط به رقم های سن۳۳ (۴۲/۷۴ میکرومول برگرم تر برگ) و کمترین میزان مربوط به رقم بلیزر با ۸۲/۶۴ میکرومول برگرم بود (میزان پرولین رقم یوروفلور برابر با ۴۱/۶۹ میکرومول بر گرم وزن تر برگ بود).
اثر متقابل تنش و رقم بر میزان پرولین (شکل۴-۶۸) در سطح ۱درصد معنی دار بود (جدول ۴-۱۱). بیشترین میزان پرولین مربوط به رقم های سن۳۳ در تیمار تنش شدید (Fc25%) که به میزان ۶۷/۹۶ میکرومول بر گرم وزن تر برگ مشاهده شد. کمترین میزان پرولین نیز باز در رقم های سن۳۳ در تیمار شاهد مشاهده می گردد که برابر با ۲/۴۹ میکرو مول بر گرم وزن تر برگ بود. میزان اختلاف بین سطوح مختلف تنش در رقم های سن۳۳ نسبت به سایر ارقام بیشتر بود که نشان دهنده مقاومت بیشتر این رقم به خشکی می باشد. نتایج آزمایشات بابائیان و همکاران (۱۳۸۹) نشان داد که همبستگی معنی دار و منفی بین تجمع پرولین با عملکرد دانه در آفتابگردان وجود دارد. درشرایط تنش خشکی محتوای پرولین و بعضی از متابولیتهای ثانویه به طورمعنی داری افزایش می یابد ولی وزن خشک گیاه، ارتفاع بوته و شاخص سطح برگ کاهش می یابد (سوریان[۲۸۵]، ۲۰۰۹). در گیاهان انباشته شدن پرولین براثر قرار گرفتن در شرایط تنش آبی، یک پدیده شایع است (کوستا و مورل[۲۸۶]، ۱۹۹۴). نتایج تحقیقات هیر[۲۸۷] (۱۹۹۴) نشان داد که تجمع پرولین در تمام اندام های گیاهی در طی تنش خشکی افزایش می یابد، با این وجود میزان تجمع آن در برگ ها بیش از سایر اندام هاست.
جدول ۴-۱۱: نتایج تجربه واریانس میانگین مربعات

منابع تغییرات
صفت
تکرار R خشکی D خطای آزمایش (Ea) رقم (V) رقم * خشکی
(V*D)
خطای آزمایش
(Eb)
بلوک * رقم
(V*R)
ضریب تغییرات (cv)
درجه آزادی
(df)
۲ ۳ ۶ ۲ ۶ ۱۶ ۱۶ ۴۲/۳
میزان پرولین ۴۴۴/۷ ٭٭۵۵۶/۲۳۱۷ ۶۶۷/۴ ٭٭۶۹/۲۷۵ ٭٭۹۱۷/۸۵ ۶۵۳/۵