فایل دانشگاهی – بررسی نقش پلیس در پیشگیری از جرم- قسمت ۱۲

۴) باید بر تمام موقعیت ها و شرایط زندگی فرد اثر بگذارد.
تعریف پیشگیری از جرم از نظر اکبلوم[۶۳] عبارت است از : کاهش خطر وقوع وشدت بالقوه جرم و بی نظمی از طریق مداخله در علل آن.
به نظر المر اچ، جانسون[۶۴]پیشگیری از جرم بر چهار پدیده مبتنی است:

  1. اینکه عمل زشت، ناهنجار و تقبیح شده ای(جرم) در شرف وقوع باشد؛
  2. اینکه چنین کاری توسط ادراک و حواس انسان قابل پیش بینی باشد؛
  3. اینکه بیشتر اقدامات پیشگیرانه خارج از مرزهای سیستم عدالت کیفری است؛
  4. اینکه مداخلات قبل از وقوع عمل مجرمانه انجام شود.

این تعریف از دو جهت مفید است :
نخست اینکه پیشگیری از جرم را وابسته به مشارکت جامعه می داند و امتیاز دوم این تعریف آن است که جنبۀ پیش کنشی اقدامات پیشگیری را پررنگ می کند.۲
گفتار اول : معنی لغوی پیشگیری
در فرهنگ معین، پیشگیری۳ در لغت به معنای جلوگیری، دفع، منع سرایت مرض از پیش، تقدم به حفظ، صیانت، حفظ صحت، جلو مرض گرفتن» آمده است. ۴
این واژه در فرهنگ لغت انگلیسی «رندم هوس» مانع شدن از اینکه چیزی رخ دهد، معنا گردیده است. ۵ و در زبان عربی کلمه « الوقایه » تداعی کننده آن است .
واژه پیشگیری در فرهنگ دهخدا به معنی رفع، جلوگیری کردن، مانع شدن و پیش بینی کردن آمده است. لیکن پیشگیری از جرم، عبارت ازکنترل اعمال مجرمانه است و دراعمال مجرمانه، اصلاح و بازداشتن مجرم، حفاظت از بزه دیده و جامعه مد نظراست. ۶
از نظر ریشه شناسی، کلمه پیشگیری دارای دو بعد است: ۱- به معنی «پیش دستی کردن، پیشی گرفتن و به جلوی چیزی رفتن» ۲- به معنی «آگاه کردن ، خبر چیزی را دادن و هشدار دادن» است.
اما در جرم شناسی پیشگیرانه ، پیشگیری در معنی نخست آن مورد استفاده قرار می گیرد، یعنی با استفاده از فنون مختلف از وقوع بزهکاری جلوگیری کردن است و هدف از آن، به جلوی جرم رفتن و پیشی گرفتن از بزهکاری است.طبق بند ۵اصل ۱۵۶قانون اساسی یکی از وظایف قوه قضائیه «اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم…» است.
گفتار دوم : مفهوم اصطلاحی و جرم شناسی پیشگیری
در استنباط مفهوم اصطلاحی پیشگیری و مصداق های آن دو جهت گیری کلی دیده می شود. برخی از جرم شناسان مفهوم وسیعی برای پیشگیری قائل شده و گروهی دیگر پیشگیری را در مفهوم محدود و مضیق به کار می برند.هر یک از این دو را به طور مختصر توضیح می دهیم :
مطابق مفهوم موسع ، انجام هر اقدامی که علیه جرم بوده و آن را کاهش دهد ، پیشگیری محسوب می شود. براساس این برداشت انواع تدابیر کیفری و غیر کیفری چه مربوط به قبل و چه مربوط به بعد از وقوع جرم ، پیشگیری محسوب می شوند. به همین دلیل در این تعبیر ، حتی تعقیب و دستگیری بزهکاران ، اعمال مجازات یا تعلیق اجرای آن ، الزام آنان به جبران خسارت مجنی علیه و فردی کردن مجازات توسط قاضی نیز ، پیشگیری به شمار می آیند. لذا این مفهوم طیف وسیعی از اقدامات کیفری و غیر کیفری را در بر می گیرد.[۶۵]
اما در مفهوم مضیق ؛ پیشگیری به مجموعه وسایل و ابزارهایی اطلاق می شود که دولت برای مهار بهتر
بزهکاری از طریق حذف یا محدود کردن عوامل جرم زا یا از طریق اعمال مدیریت مناسب نسبت به عوامل
محیط فیزیکی و محیط اجتماعی موجد فرصت های جرم ، مورد استفاده قرار می دهد.[۶۶]
به عبارتی دیگر دراین رویکرد پیشگیری از کیفر جدا شده است وصرفا ناظر به تدابیر و اقدامات غیر قهرآمیز است.علاوه بر آنچه گفته شد ، اصطلاح پیشگیری از جرم از دو واژه پیشگیری و جرم تشکیل شده است.
جرم تعریف شناخته شده و معروفی دارد که بر هر فعل یا ترک فعلی که قانون برای آن مجازات یا اقدامات تأمینی،تنبیهی و تربیتی در نظر گرفته باشد اطلاق می شود.
در گذشته از این واژه بیشتر معنای پیشگیری کیفری برداشت می شده که مجموعه ای ازمجازات واقدامات
تأمینی می باشد به گونه ای که در جوامع گذشته از انواع مجازات ها برای مقابله با جرائم و ایجاد رعب و وحشت در بزهکاران استفاده می شده است ،درحالی که امرزه پیشگیری معنای جدیدی یافته وشامل کلیه تدابیری واقدامات غیرکیفری است که مانع شکل گیری جرم و بزه در صحنه اندیشه بزهکار وساحت جامعه می شود.
توجه به آموزه های دینی در خصوص پیشگیری از جرم از اهمیت بالایی برای نظام قضایی ما که مبتنی بر احکام اسلامی است برخوردار می باشد. بی تردید اقدامات پیشگیرانه از وقوع جرم و بزهکاری و انحراف و گمراهی از اصول قضایی اسلامی و سیاست های جنایی اسلام ، محسوب می شود.این اقدامات پیشگیرانه مجموعه ای از اقدامات و فعالیت های سازنده تربیتی ، آموزشی ، اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی و سیاسی را در بر می گیرد.
هدف پیشگیری از جرم ،کاهش احتمال وقوع جرم در آینده است . پیشگیری از جرم به مجموعه اقداماتی گفته می شودکه برای جلوگیری ازفعل و انفعال زیان آور و محتمل برای فرد یا گروه و یا هر دو به عمل می آید مثل پیشگیری از حوادث کار ، پیشگیری از جرائم جوانان و پیشگیری از حوادث در جاده ها و غیره.
پیشگیری از وقوع جرم از جهت خط مشی و از جهت علمی و عملی به سنت های فرهنگی ،سیاسی وفکری جامعه بستگی دارد.
به طور کلی پیشگیری به عنوان یکی از سیاست ها و اقدامات اساسی در حوزه کنترل و نظارت اجتماعی محسوب می شود . این سیاست ها به کلیه اقدامات و راهکارهای مستقیم و غیر مستقیم بازدارنده از وقوع جرم وانحراف و کژ رفتاری معطوف می باشد و لذا از این جهت یک سیاست پیشینی است که در برابر انواع مجازات ها و اقدامات تأمینی و تربیتی که سیاست پسینی است قرار می گیرد و از آن کارآمدتر و مؤثرتر و از نظر هزینه اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی نیز به صرفه تر است.
در مجموعه سیاست های پیشگیری باید سه مرحله را در پیشگیری از جرم مورد توجه قرار داد:
۱ـ مرحله اول(پیش از وقوع جرم) : در این مرحله باید به اصل فراگیری سلامت اجتماعی توجه نمودو
کلیه اقدامات و برنامه ها را بر اساس آن سازماندهی کرد.
برخوردار ساختن آحاد جامعه از نیازهای اساسی زندگی (امنیت اجتماعی) و استمرار آن در شرایط بحرانی ، پیش بینی چارچوب قانونی نامناسب با تدابیر و اقدامات پیشگیرانه ، وضع قوانین حمایتی کودکان ، خانواده ها ، توجه ویژه به نقش پیشگیرانه آموزش و پرورش رسمی ، مدارس و مراکز آموزش عالی در قالب عناوین ، محتوا و برنامه های آموزشی ، تربیتی و پرورشی ، ایجاد هماهنگی بین نهادهای خانه ، مدارس ، اجتماع ، رسانه ها و… در زمینه برنامه های پیشگیرانه از جمله اقدامات اساسی است که در مرحله پیش از وقوع جرم
باید در جهت ایجاد سلامت اجتماعی انجام گیرد.
۲ـ مرحله دوم (وقوع جرم) : در این مرحله سیاست های پیشگیری شکل خاصی به خود می گیرد . در این مرحله پدیده جرم و بزهکاری از منظر پیشگیری به طور جدی مورد بررسی و مطالعه قرار می گیرد .علل و
عوامل شکل گیری و گسترش آن شناسایی می شوند ، انواع جرائم ، میزان شیوع و گستردگی آن،گسترش
جغرافیایی جرم و نقشه جهانی آن ترسیم می شود وامکانات نهادهای فعال همانند پلیس و نیروی انتظامی، دادگاهها و نهادهای قضایی ، مؤسسات مشاوره و مددکاری افزایش داده می شود.
۳- مرحله سوم(مرحله پس از وقوع جرم) : در این مرحله تأکید بر کشف ، تعقیب و مجازات و تنبیه مجرمان و بزهکاران است . آن چنانکه در کتب حقوق جزا مورد اشاره قرار گرفته است ، نظام های حقوقی اهدافی را برای مجازات مجرمین و بزهکاران در نظر گرفته اند که یکی از آنها را اصلاح مجرمین می دانند.مجازات و تنبیه باید نقش درمان کننده برای کجروان داشته باشد و در اصلاح و بازگشت او به جامعه مؤثر باشد.
بی تردید در این زمینه مجازات ها و بخصوص مجازات زندان نیاز به مطالعه و بازنگری در تمام ابعاد دارد و لازم است در کلیه مراحل ورود مجرم و بزهکار به زندان،سیاست ها،اقدامات و برنامه ها مورد توجه و عمل قرار گیرد.
رعایت اصول اجرای مجازات ها و توجه به کرامت،عزت و جایگاه انسانی محکومان و خودداری از تحقیر و تخریب شخصیت آنان،بکارگیری انواع روش ها و راهکارهای بازپروری،مشاوره درمانی،گروه درمانی،تقویت مراکز اصلاح و تربیت ،تقویت امکانات و تجهیزات زندانها، بکارگیری نیروهای انسانی تربیت گرا در کادرهای مختلف زندان،اجرای برنامه های آزادی مشروط و آماده سازی فرد برای از سرگیری زندگی اجتماعی،برنامه های نظارت پس از خروج از زندان،حمایت مادی و معنوی از افراد آزاد شده و… از جمله اقدامات برنامه های حمایتی است که در راستای پیشگیری از جرم در این مرحله ارزیابی می شود.

یک مطلب دیگر:
بررسی تاثیر شیوه های حاکمیت شرکتی برمدیریت سرمایه درگردش شرکتهای پذیرفته شده دربورس ...

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است