مقاله علمی با منبع : بررسی نحوه گذران اوقات فراغت دانش آموزان دوره دبیرستان شهرستان ورامین- قسمت …

وضعیت حرفه ای معلم
همانطور که ملاحظه می شود اولین و مهمترین عامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی جو فضای حاکم بر خانواده است و نه توان و بضاعت اقتصادی آن . آنچه امروز در نزد مردم به عنوان مهمترین عامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی فرزندان شهرت دارد ، امکان اقتصادی خانواده برای تأمین تسهیلات مورد نیاز برای تحصیل مطلوب تر می باشد . اما در پژوهش فوق فضای فرهنگی که شامل نگرش اولیا به نحوۀ زندگی ، چگونگی تحصیل فرزندان ، علاقه مندی آنان به پیشرفت تحصیلی ، چگونگی گذران اوقات فراغت و نحوۀ استفاده از این اوقات به نفع غنی سازی فرهنگی و از جمله میزان مطالعۀ کتابهای غیر درسی ، توجه والدین به برنامه تربیتی فرزندان و… می باشد ، به عنوان عامل مؤثر و اولیۀ مرتبط با پیشرفت تحصیلی فرزندان معرفی گردیده است . در همان پژوهش از دبیران دورۀ راهنمایی سوال شده است که چه عواملی شیوۀ تدریس و تلاش بیشتر آنان را برای توفیق دانش آموزان تحت تأثیر قرار می دهد و آنان پاسخ داده اند : پدران و مادرانی که اولاً به موفقیت تحصیلی فرزندانشان علاقه مند می باشند و ثانیاً برای اطلاع از میزان توفیق و مشکلات آنها به ملاقات ما می آیند . ( عصاره ،۱۳۷۷،۳۶)
بنابراین حتی نحوۀ تدریس و میزان تلاش دبیران ، از نوع نحوۀ نگارش خانواده ها نسبت به وضعیت تحصیلی فرزندانشان تأثیرپذیر است . آموزشهای تقویتی به عنوان ملاک و شاخص بعدی مؤثر در پیشرفت مورد شناسایی قرار گرفته است و این امر نیز مفهوم و معنای روشنی دارد . چنانچه والدین و خانواده ها با معلمین و دبیران فرزندان خود در ارتباط باشند ، می توانند به نقاط ضعف و قوت آموزشی و تحصیلی فرزندان واقف شوند و با راهنمایی مربیان گرامی نسبت به تأمین آموزشهای تقویتی مورد نیاز همت گمارند . در حقیقت آموزشهای تقویتی مورد نیاز ، دانش آموز را نسبت به کاستی های درسی و تحصیلی تقویت می کند مشکلات آموزشی آنان را در موارد مربوط کاهش می دهد و دانش آموزان به رشد و پیشرفت قابل قبول نائل می شوند ، مشروط بر آن که چنین آموزش هایی اولاً با راهنمایی مربیان در موارد مورد نیاز باشد و ثانیاً از روی برنامه و با خبرگی کامل توسط افراد آشنا به فنون تدریس و یادگیری انجام پذیرد .
شاخص سوم ، انجام تکالیف درسی و کار در خانه است امروزاز انجام تکالیف در خانه به عنوان یک عامل تکمیل کننده و تقویت کنندۀ کار در مدرسه یاد می شود و چنانچه این امر که مکمل یادگیری در مدرسه و تمرین در خصوص آموزشهای مدرسه ای و هم چنین انتقال و تعمیم مواد آموزشی فرا گرفته شده به جامعه و دنیای عملی است که دانش آموز با آن سروکار دارد ، به خوبی انجام پذیرد ، قادر است یادگیری را تکمیل و پیشرفت تحصیلی را مطلوب نماید . انجام تکالیف که با نظر دبیران و معلمان انجام می پذیرد قصد دارد کارایی و توانایی دانش آموزان را در مواد و متونی که در آموزشگاه فرا گرفته اند با کار عملی توسط آنان مورد ارزیابی قرار دهد . بنابراین اولاً تکالیف باید توسط خود دانش آموزان انجام پذیرد تا میزان توانایی و کارآیی آنان روشن شود و چنانچه نقطۀ ضعف و کاستی خاصی در آن مادۀ درسی دارند ، مرتفع گردد ، ثانیاً معلمین باید تکالیف را با دقت مورد بررسی قرار دهند و دانش آموزان بدانند که تکالیفشان مورد بررسی قرار می گیرد تا تلاش و تکاپوی لازم را به انجام رسانند . بعضی از خانواده ها با دلسوزی و کمک به فرزندان ، تکالیف فرزندان را خود انجام می دهند که این امر هم خود اتکایی و استقلال فرزندان را مخدوش می نماید و هم اجازه نمی دهد وضعیت تحصیلی و کاستی های مربوط به فرزندان روشن شود . از سوی دیگر دبیران و معلمان در بررسی تکالیف دانش آموزان ( که می تواند به علت محدود بودن وقت کلاس به صورت تصادفی و هر بار در مورد تکالیف عده ای از دانش آموزان انجام پذیرد ) انتظار نداشته باشند که همۀ تکالیف به خوبی صددرصد بر طبق نظر آنها انجام شده باشد و با برخوردی تشویق کننده نسبت به انجام تکالیف و به نوعی مطلوب نقاط مشکل دار تکالیف را روشن و دانش آموز را به عنایت برای رفع آن مشکلات تشویق نمایند . یادآوری این نکته ضروری است که نحوۀ برخورد دبیران و معلمان با تکالیف دانش آموزان نقش بسیار مؤثری در انجام تکالیف توسط خود دانش آموزان ، خوداتکایی و استقلال آنان در نتیجه پیشرفت تحصیلی آنها خواهد داشت ( عصاره ، ۱۳۷۶، ۱۴۸ـ۱۴۹ )
خانواده ها هم باید با اطلاع از وضعیت تحصیلی فرزند خود و آگاهی از چگونگی کمک به او که در سایۀ همکاری و هماهنگی با مربیان انجام خواهد گرفت ، بستر و فضای لازم را برای انجام تکالیف فراهم کنند و به جای دخالت و یا انجام تکالیف فرزند ، فقط نظارت و مساعدت لازم را برای انجام کار توسط خود او به عمل آورند. یادآوری این نکته ضرورت دارد که اولاً فرزندان ما باید از برنامه ای معین برای کار تحصیلی در خانه برخوردار باشند که براساس آن انجام وظیفه کنند و ثانیاً نباید بیش از دو تا سه ساعت برای فرزندان دبستانی و راهنمایی و بیش از چهار ساعت برای فرزندان دبیرستانی انتظار کار و انجام تکالیف درسی از آن داشته باشیم و حتماً باید به برنامه اوقات فراغت نیز توجه لازم را مبذول کنیم همانطوری که در شاخص سوم ملاحظه می شود ، علاوه برانجام تکالیف درسی ، کار خانه هم بر پیشرفت تحصیلی و ذهنی فرزندان ما تأثیر دارد این امر از آنجا ناشی می شود که کار در منزل برای فرزندان ، نوعی گذران اوقات فراغت به شمار می آید و معمولاً از انجام کار ، به خصوص اگر مورد علاقه آنان باشد ، لذت می برند چنانکه می دانیم اوقات فراغت و گذراندن صحیح آن توسط فرزندان باعث خلاقیت ، سرور و نشاط آنان می شود . توصیه می شود برای سپردن کارها به فرزندان ، هم اموری از خانه و تهیه لوازمی از بیرون و هم انجام کارهایی مانند مطالعه کتاب های غیر درسی ، دیدن برنامه های مفید و علمی تلویزیون ، یادگیری زبان های بیگانه و … مورد توجه قرار گیرد .
عامل چهارمی که در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تأثیر می گذارد وضعیت حرفه ای معلم است . نقش معلم از دیر باز در تعلیم و تربیت مورد توجه و بعنوان اصلی ترین عامل تربیت مورد تأکید قرار گرفته است امروز هم علی رغم پیشرفت ها و تحولات همه جانبه رسانه ها و تجهیزات آموزشی با وجود آنکه در برنامه ریزی های درسی تا حدودی معلم محوری جای خود را به برنامه محوری و یا دانش آموز محوری داده است نه تنها از نقش مؤثر معلم در یادگیری و پیشرفت تحصیلی کاسته نشده ، بلکه به عنوان یکی از عوامل اصلی و مؤثر در یادگیری و پیشرفت تحصیلی در تمام نظام های تطبیقی آموزش و پرورش قلمداد می گردد . در نظام های موفق آموزش و پرورش در جهان امروز ، مهمترین ابزار توفیق وجود معلمان و دبیرانی است که به لحاظ حرفه ای از شرایط مطلوبی برخوردارند . وضعیت حرفه ای معلم به میزان علم و تخصص ، تجربه ، علاقه و پایبندی به تلاش های حرفه ای و شغلی او مربوط می گردد . تحقیق انجام شده نشان داده است که دبیران موفق یعنی دبیرانی که دانش آموزان آنان با دانش آموزان دیگر به لحاظ پیشرفت تحصیلی تفاوت معنا داری داشته اند ، از نظر حرفه ای ، علمی و تخصصی نسبت به سایر همکاران خود از درجه تحصیلی بالاتری برخوردار بوده اند ( مدرک کارشناسی در مقایسه با مدرک کاردانی و دیپلم ) ، سن شان از چهل سال به بالا بوده است ، حدود بیست سال تجربه کاری داشته اند ، به کار خود علاقه مند و با اصول روانشناسی یادگیری و حسن ارتباط با دانش آموزان خود آشنا بوده اند . البته موارد بالا به این معنی نیست که اگر معلمی تجربه زیر بیست سال داشت یا سن اش کمتر از چهل سال بود ، یا درجه تحصیلی او لیسانس نبود نمی تواند معلم مؤفقی باشد ، بلکه مفهوم آن است که معلمی یا دبیرانی که شاخص های حرفه ای بالاتری دارند و در کار تدریس خود موفق ترند و دانش آموزان آنها در مقایسه با سایر دانش آموزان مشابه که معلمان آنان چنین ویژگی هایی را ندارند ، از پیشرفت بیشتری در امور تحصیلی برخوردارند .( دونالد جاکر[۳۳]و دیگران ، ۱۳۷۶ ص ۳۱۶ ـ ۳۲۴ )
۲ـ۸ نقش تربیت بدنی واهمیت آموزش آن
 
حقایق اجتماعی نشان می‌دهد یکی از عوامل مهم بزهکاری در نوجوانان خالی بودن اوقات فراغت آنهاست، در این ایام زمینه های بروز رفتارهای ناهنجار، اعتیاد دیگر انواع انجام جرایم شکل می‌گیرد. کمال مطلوب در آن است که تمام وسایل مادی، معنوی و فضای سالم جهت بهره‌جویی عمومی در جهت حذف زمینه های فقر اقتصادی، فرهنگی و تربیتی آماده گردد، تا انگیزه‌های لازم در میان طبقات مختلف جامعه پرورش یابد.
جهت پر کردن اوقات فراغت؛ نوجوانان را نباید با اصرار به کلاس خاصی فرستاد، که مورد نظر پدر و مادر است، بلکه می‌توان از خودشان پرسید که چه چیزی خستگی شان را برطرف می‌کند و آنها را به سمت کارهای مورد علاقه‌شان سوق داد. اوقات فراغت به نظر بعضی از والدین و حتی مسئولان چیز زایدی‏‎‎است.‎ باید بدانیم اگر برای اوقات فراغت نوجوانان هدف‌ نداشته باشیم، بطورحتم این اوقات زاید به نظر می‌رسد و والدین روزشماری می‌کنند که تابستان هرچه زودتر‎‎به پایان برسد.
برنامه‌ریزی اوقات فراغت نمی‌تواند چیزی مستقل و بی‌ارتباط با سایر اوقات باشد، بلکه باید در کنار برنامه کلان زندگی، مفید، راهگشا و زمینه‌ساز باشد. در غیر این صورت خواه ناخواه بخش هایی از عمر پر ارزش انسان در وادی پوچی و بی‌ثمری از بین می‌رود و صرف کارهای بیهوده می‌گردد.‏
یکی از روشهایی که می‌تواند اوقات فراغت نوجوانان و جوانان را زیر پوشش قرار داده و بسیاری از ضعفها و کمبودهای جسمانی و روانی را رفع و درمان کند، ورزش و تفریحات سالم است. تربیت بدنی و ورزش گذشته از جبران ضعفها و حفظ تندرستی افراد، آنان را برای زندگی، تلاش و اهداف مشترک آماده می‌سازد. استفاده از بازی در اوقات فراغت فرصتی را برای پیشرفت فرد فراهم مینماید.
تندرستی یکی از مهم‌ترین نعمتهاست که می‌تواند در موفقیت انسان عامل مهمی باشد. خانواده و یا در واحد بزرگتر جامعه تنها زمانی قادر خواهد بود راه ترقی و تکامل را طی کند که متشکل از افرادی سالم، باارزش و پاک باشد. عوامل مختلفی در حفظ، بقاء و یا از بین رفتن تندرستی دخالت دارند و تربیت بدنی عامل بسیار مهم و ارزنده‌ای است که می‌تواند به عنوان یک وسیله آموزش عملی و واقعی مفهوم و اعتقاد به تندرستی را در افراد ایجاد نماید.‏
ورزش باعث یادگیری مهارت‌های رفتاری می‌شود، با چنین تعبیری از ورزش به عنوان فرآیند عملی کمک‌کننده، که پیوسته با تربیت همراه است، مربیان ورزش باید نوجوانان و جوانان را تشویق کنند تا به فعالیت در یک رشته ورزشی بپردازند. مربی علاوه بر آموزش بازی و انواع مهارت های ورزشی به نوجوانان، باید فعالیتهای ورزشی را برای آنها لذت بخش کند، زیرا لذت‌ بودن از ورزش موجب می‌شود که نوجوانان، بیشتر به آن روآورده و انگیزهی استمرار فعالیتهای ورزشی ایجاد می‌شود.
هنگام اجرای فعالیتهای ورزشی، نوجوانان با ورزشهای گروهی آشنا میشوند تا در موقعیتهای مختلف بتوانند از آن استفاده کنند. آشنایی کودکان و نوجوانان به مقررات ورزشی و اجرای آن در بازیها ضروری است، لازم است فرصت استقلال فکری و تصمیم‌گیری به کودکان داده شود تا در چنین فعالیتهای مهمی شرکت کنند و اِعمال مدیریت و همکاری با دیگران را بطور عملی تمرین کنند.
‏ نوجوان باید خود را بشناسد، او می‌تواند از طریق تجارب صحیح ورزشی به قدرت ذهنی و جسمی خود پی ببرد. در امر تربیت، نه تنها شناخت نوجوان از دیدگاه مربی مهم است بلکه «خویشتن‌شناسی» نوجوان از نظر خود و در ارتباط با دیگران اهمیت خاصی دارد. خود‌شناسی موجب می‌شود کودک بتواند به موفقیت خود در اجتماع و ارتباط با دیگران، بیشتر پی برده و دریابد دیگران او را چگونه ارزیابی می‌کنند، درنتیجه نسبت به حدود توانایی، استعدادها، قدرت ذهنی و جسمی خود شناخت صحیح‌تری پیدا می‌کند؛ به عبارت دیگر، در شناخت خود به واقعیت نزدیکتر می‌گردد و این خودشناسی عامل مهمی در امر یادگیری است.
وقتی نوجوان احساس کند او را دوست دارند، به او احترام می‌گذارند، مورد قبول اطرافیان و نزدیکان است و موفقیتهایش بر شکستها فزونی دارد، در راه استقرار و پی ریزی خودشناسی مفید و مطلوب قرار گرفته است. هیچ چیز به اندازهی احساس موفقیت، موجبات پیشرفت کودک را فراهم نمی‌آورد و موجب خودشناسی مطلوب او نمی‌شود.
تربیت‌بدنی فرصتهای زیادی برای کودک فراهم می‌سازد تا او بتواند خود را نشان دهد، در انجام کارها توفیق یابد، حس ابتکار در او تقویت شود و در محدودهی تواناییهای ذهنی، جسمی، عاطفی و اجتماعی خود تجاربی به دست آورد. نوجوانان و جوانان از طریق فعالیتهای ورزشی در برابر افکار منفی و  بدبینیها مقاوم خواهند شد.
از آنجا که سراسر زندگی مبارزه و مسابقه است، انجام مسابقه و گنجاندن آن در برنامههای ورزشی نوجوانان، نباید نادیده گرفته شود. مسابقه با همسالان اگر بر مبنای صحیحی برنامهریزی شده باشد از جنبهی تربیت و پرورش، مهم و مفید است. نوجوانان به طور طبیعی میل دارند خود را با دیگران مقایسه کنند و نه تنها از آنان باز نمانند بلکه از دیگر همسالان خود پیشی بگیرند.
این برتری باید در مسیر تربیتی قرار گیرد تا از رقابت‌های نادرست، مخرب و مضر جلوگیری به عمل آید. کامیابی هر نوجوان باید با توجه به تواناییهای خود او سنجیده شود نه نسبت به دیگران. در مسابقات ورزشی، آنان باید بدون توقع پیروزی، بیشترین سعی خود را بهکار گیرند. این امر باعث می‌شود، کودکان در صورت شکست، چندان مأیوس نشوند.
تمرینهای منظم و فعالیتهای بدنی (در هر رشته ورزشی) به نوجوانان کمک می‌کند تا استخوانها، عضلات و مفاصل سالمی داشته باشند؛ وزن بدنشان متناسب باشد و نیز عملکرد قلب و ریه شان نیز کامل باشد. این امر در پیشگیری از اضطراب و افسردگی هم کمک می‌کند.‏
بازیها و سایر انواع فعالیت ‌های بدنی به نوجوانان این فرصت را می‌دهد که خودباوری و اتکاء به نفس داشته باشند و لذت موفقیت و مشارکت و اتحاد جمعی را احساس کنند. این اثرات مثبت همچنین به کاهش خطرات ایجاد شده به وسیله روش‌های زندگی پر استرس و بی‌تحرکی که در نوجوانان امروزی بسیار شایع است کمک می‌کند.
ورزش همچنین میتواند باعث هنجارسازیهای اجتماعی مثل: پرهیز از سیگار، مواد مخدر و رفتارهای خشونت‌بار گردد، و نوجوانانی که فعالیت بدنی بیشتری دارند نتایج تحصیلی بالاتری نیز کسب کرده‌اند. ناگفته نماند بازیهای گروهی باعث تعامل اجتماعی مثبت می‌شود.
الگوهای فعالیت بدنی که در دوران نوجوانی و بلوغ کسب می‌شوند بیشتر در طول زندگی هر فرد باقی می‌مانند ازاینرو باعث فراهم آمدن پایه‌ای فعال و سالم در زندگی می‌شوند؛ برعکس، بی‌تحرک، تغذیه نامناسب که امکان دارد در دوران نوجوانی به وجود بیایند در بزرگسالی نیز معمولاً ادامه مییابند. تربیت بدنی و ورزش راه گریختن از ناتوانی و تنبلی و در نتیجه کسب شادمانی است.‏
برنامه فعالیت‌های ورزشی، باید با در نظر گرفتن استعدادهای ذهنی، جسمی و نیازهای تربیتی نوجوانان، انتخاب شود تا بیشترین تأثیر را در پی داشته باشد. برنامه تدوینی ورزش باید دارای ویژگی های زیر باشد:
متناسب با رشد، نمو و آمادگی جسمانی نوجوان باشد.
همه‌جانبه و وسیع باشد و مهارت‌های لازم را در نوجوان ایجاد کند.
با توجه به اختلافات فردی و استعدادهای متفاوت نوجوانان تنظیم شود، به طوری که نوجوانان ماهر، متوسط، ضعیف و حتی عقب مانده را در برگیرد.‏
اوقات فراغت نوجوانان را در برگیرد تا چنین فرصتهایی را به بیهودگی نگذرانند.‏
متنوع و متناسب با نیازها، خصوصیات، قدرت و طبیعت نوجوانان تدوین شود و حرکتهای پایه و اصلی، همراه با آهنگ، شیرین کاریها، بازیهای گروهی و مسابقات ورزشی را شامل شود.‏
معنویت، صفات انسانی و ارزشهای تربیتی را در افراد تقویت کند.‏
متناسب با کارایی بدن و همراه با ایجاد مهارت های لازم در افراد باشد.
ضامن پیشرفت تدریجی و قدم به قدم کودکان باشد، چرا که موفقیت و پیشرفت عامل اساسی تداوم زندگی است.‏
برنامه آموزش بهداشت و تربیت بدنی باید در کنار هم تدریس شوند زیرا آموزش بهداشت ورزشی در برنامه های آموزشی اهمیت ویژه‌ای دارد.
۲ـ۹ اهداف درس تربیت بدنی در دوره متوسطه
الف- حیطه شناختی:
۱- آگاهی از نقش تربیت بدنی دردستیابی فرد به کمالات اخلاقی و انسانی و ایجاد تعادل میان ابعاد وجودی او؛
۲-آگاهی از عوامل تشکیل دهنده آمادگی جسمانی و سلامتی، روش های حفظ و تقویت و ابزار سنجش آن؛
۳- آگاهی از نحوه اجرای مهارت های پیشرفته: حداقل یک رشته ورزشی انفرادی و یک رشته گروهی؛
۴- آگاهی از برخی اصول حرکتی و بیومکانیکی مؤثر در مهارت های ورزشی؛
۵-آشنایی با تاکتیک های اساسی: حداقل یک رشته انفرادی و گروهی، قوانین و مقررات حاکم بر آن؛
۶-آگاهی از اصول اساسی بهداشت، تغذیه و کنترل وزن و بکارگیری فعالیت های ورزشی در جهت بهبود آن ها؛
۷-آشنایی نسبت به آسیب های ورزشی رایج و بکارگیری اصول کمک های اولیه و نکات ایمنی در ورزش؛
۸-آشنایی نسبت به تغییرات فیزیولوژی، جسمانی و احساس ناشی از بلوغ؛
۹-آگاهی از نقش تربیت بدنی در غنی سازی اوقات فراغت؛
۱۰-دانش نسبت به نقش فیزیولوژی، ورزش و تأثیر آن بر دستگاه های مختلف بدن

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است