بررسی مقایسه ای ارزش تشخیصی CT KUBو IVP در بیماران مبتلا به …

نکاتی که جهت آمادگی بیمار حائز اهمیت است شامل:
۱٫عاری شدن مواد دفعی و گاز از روده ها که در اغلب سرویسهای رادیولژی با خوردن مسهل روغنی مانند روغن کرچک بمقدار ۴۰ گرم عصر روز قبل از آزمایش استفاده می شود ، بعضی از مراکز رادیولوژی ، دو تا سه روز قبل از آزمایش بیمار را تحت رژیم غذایی کم حجم با خوردن مسهل ملایم مانند قرص بیزاکودیل روزی دو تا سه عدد قرار می دهند و سپس از نیمه شب قبل از روز آزمایش بیمار ناشتا می ماند . در مورد بیمارانی که مسهل روغنی عصر روز قبل از آزمایش میل می کنند ، باید به این نکته تأکید شود که بیمار تا قبل از خواب فعالیت قابل توجه داشته تا مسهل اثر مثبت بگذارد . در مواردی که بیمار قادر به خوردن مسهل از راه دهان نباشد ،‌ از شیاف بیزاکردیل و در نزد بیماران بستری در بیمارستان تنقیه آب و روغن زیتون استفاده می شود . اطفال و بیمارانی که همیشه اسهال دارند ، نیازی به خوردن مسهل ندارند .
۲٫منع استفاده از مایعات بمدت چند ساعت قبل از آزمایش در بیمارانی که عملکرد فیزیولوژیکی کلیه های آنها طبیعی است و در نتیجه باعث افزایش غلظت ماده حاجب در ادرار و مهیا ساختن تصویر ایده آل از سیستم پیلوکالیس ها می شود . ولی برای بیمارانی که مبتلا به نارسائی کلیوی و قلبی ، دیابت ، بالا بودن میزان اسید اوریک و میلوما مغز استخوان هستند و در اطفال و نوزادان که محدود کردن مایعات باعث به هم خوردن بالانس الکترولیتها می شود ، بهیچ وجه توصیه نمی شود . در آزمون پیلوگرافی رتروگراد چند ساعت قبل از آزمایش بیمار باید کاملاً هیدراته باشد .
۳٫بیمارانی که سابقه حساسیت نسبت به بعضی از غذاها ( ماهی میوه ها و بعضی داروها مانند پنی سیلین) دارند ، تجویز داروی ضد حساسیت مانند آمپول هیدروکورتیزون قبل از تزریق ماده حاجب ضروری است و از داروهای حاجب با فشار اسمزی پائین و غیر آنیونی مانند امنیپاک برای آنها استفاده میشود.
۴٫تهیه نسخته به منظور تهیه کردن مواد حاجب ، سرنگ ، اسکالپ وین ، داروی ضد حساسیت و مسهل و تشریح آزمایش برای آگاهی و همراهی بیمار روز قبل از پرتونگاری تجویز می شود
۵٫اطمینان از عدم بارداری خانم ها در تمام آزمونهای رادیولژی ضروری است
۶٫نصب حائل پائی و شانه ای تخت رادیولوژی و مهیا بودن داروهای اورژانس و اکسیژن الزامی است. .
آزمون IVU شرح دهنده عملکرد و ساختار سیستم ادراری می باشد. عملکرد کلیه ها با تونایی کلیه ها در فیلتر کردن ماده حاجب ازخون به ادرار بیان می شود. ساختار آناتومیکی سیستم ادراری معمولاً در پی تزریق ماده حاجب دیده می شود.
* اندیکاسیون های آزمون IVU :
۱- ارزیابی توده های شکمی،‌ کیست های کلیه و تومورهای کلیه
۲- بررسی سنگ ادراری،‌ سنگ آهکی،‌ سنگ کلیه،‌ سنگ در مجاری ادراری
۳- Phyelonephritis : وجود عفونت در مجرای فوقانی ادراری که می تواند حاد یا مزمن باشد.
۴- Hydrouephrosis : اتساع شکمی در اثر سیستم پیلویکالیس
۵- ارزیابی اثرات ضربه
۶- ارزیابی عملکرد، محل،‌ اندازه و شکل کلیه ها و حالبها
۷- Renal hyper tension
کنترااندیکاسیونهای آزمون بستگی دارد به :
توانایی کلیه های بیمار در فیلتر کردن ماده حاجب از خون
تاریخچه حساسیت بیمار
در این دسته از بیماران می توان آ‍زمون را با ماده حاجب غیر یونی انجام داد.
بیمارانی که در گروه ریسک فاکتورهای ذیل قرار می گیرند به شدت کاندید هستند تا آزمون IVU را با ماده حاجب غیر یونی انجام دهند و یا اینکه توسط روش دیگری مورد بررسی قرار گیرند. این ریسک فاکتورها عبارتند از : آسم، سابقه آلرژی نسبت به ماده کنتراست،‌ circulatory disease ،‌ بیماری دریچه قلب ( cardiovascular disease ) ، ارزیابی سطح کراتینین ، دیابت Diabetes mellitus، multiple myeloma
نحوه انجام آ‍زمون و تصویربرداری
بیمار باید قبل از آزمون،‌ مثانه اش را تخلیه کند و گان مخصوص بپوشد ( لباس رادیولوسنتی که هیچ تصویری برروی کلیشه ایجاد نکند ). خالی کردن مثانه به منظور جلوگیری از رقیق شدن ماده حاجب می باشد. تاریخچه بیماری، حساسیت بیمار به دارو و آ‍زمایش خون بیمار باید بررسی گردد. هر گونه نشانه ای از بالا بودن اوره و کراتینین، نشاندهنده وجود اختلال عملکرددر کلیه ها می باشد و قبل از شروع آزمون باید با پزشک مشورت کرد.
سپس آ‍زمون طبق مراحل ذیل شروع می گردد :
– بیمار بر روی تخت رادیوگرافی دراز می کشد به نحوی که خط midsagital بدن منطبق با خط میانی تخت باشد.
– تکیه گاهی ( support ) بر زیر زانوی بیمار گذاشته می شود تا با کاهش یافتن قوس کمر، بیمار در وضعیت بهتر و راحت تری قرار بگیرد.
– در مواردی که سر بیمار  بسیار پائین است و این احتمال وجود دارد که سیستم پیلوکالیس دیر پر شود،‌ تکیه گاهی ( support ) در زیر شانه های بیمار گذاشته می شود.
– قبل از تزریق ماده حاجب، عکس ساده شکم ( K.U.B ) از بیمار گرفته می شود. این کلیشه جهت بررسی Position بیمار،‌ شرایط اکسپوز و میزان آمادگی شکمی بیمار می باشد.
– ماده حاجب در ورید چین قدامی تزریق می گردد، بنابراین وسایل مورد نیاز برای تزریق (‌ مانند تورنیکه، اسکالپ وین، پنبه الکل ،‌ چسب و … ) را بر روی تخت رادیوگرافی نزدیک آرنج انتخاب شده گذاشته می شود.
– مقدار ماده حاجب مورد نیاز برای بیماران جوان با وزن متوسط در حدود ۳۰ تا ۱۰۰ میلی لیتر می باشد. مقدار ماده حاجب با توجه به وزن و سن بیمار تعیین می گردد.
– مدت زمان دیده شدن ماده حاجب در کلیه ها به سرعت تزریق و وضعیت hydration بیمار بستگی دارد و در حالت طبیعی بین ۲ تا ۸ دقیقه بعد از تزریق،‌ دیده می شود و پرتونگاری ازکلیه ها در وضعیت AP با فیلم cm30*24 ( عرضی ) با تمرکز اشعه به زیر زائده خنجری جناغ در فاصله زمانی ۱۰ تا ۱۴ ثانیه پس از تزریق ( فاصله زمان گردش خون از ساعد تا کلیه ها ) انجام می شود و تصویر پارانشیم کلیوی به وضوح رویت می شود.
ماده حاجب ابتدا در نفرونها دیده می شود،‌ این مرحله را فاز نفروگرام می نامند. در حالیکه ماده حاجب از کلیه ها فیلتر می شود می توان آن را در سیستم پیلوکالیس کلیه ها دید. دیده شدن این فاز، ۱۵ تا ۲۰ دقیقه طول می کشد، البته این زمان در بین بیماران مختلف،‌ متفاوت می باشد.
نمای روتین در IVU، نمای (supine ) AP می باشد و ۳۰ ثانیه بعد از تزریق اولین کلیشه با فیلم cm 24*30 از کلیه ها تهیه می شود، در این کلیشه فاز نفروگرام دیده می شود.
در برخی از بیماران علاوه بر نمای AP از نماهای دیگر جهت بهتر نمایان شدن سیستم ادراری و جهت افتراق دادن آناتومی نرمال از شرایط پاتولوژیکی،‌استفاده می شود.
در بررسی های مثانه، کلیشه ای تحت عنوان پورتروگرام تخلیه تهیه می شود. بدین منظور بیمار به دستشویی فرستاده می شود و کلیشه ای بعد از خالی کردن مثانه تهیه میشود ( P.V.C ). این کلیشه جهت بررسی باقیمانده ادرار ( residu )، نمایان شدن تومورهای کوچک و بررسی بزرگی پروستات تهیه می گردد.
پس از اینکه تمامی عکسبرداری های مورد نیاز انجام شد،‌ بیمار می تواند بخش رادیولوژی را ترک نماید. ماده کنتراست در خون بیمار باقی می ماند و توسط کلیه ها فیلتر خواهد شد. بعضی از پزشکان توصیه می کنند بیمار تا چند روز بعد از آزمون مایعات بیشتری بنوشد تا ماده حاجب از خون خارج گردد. پرتونگاری از حفره لگن جهت تخلیه مثانه ( PVC ) با فیلم ۲۴*۱۸ یا ۳۰*۲۴ سانتی متر در وضعیت AP با چرخش تیوب ۱۵ درجه بطرف پا، با تمرکز اشعه cm 5 بالاتر از سمفیز پوپیس به منظور مطالعه باقیمانده ادراری ،‌ تومورهای مثانه و دیورتیکول مجرای ادراری در خانمها صورت می گیرد.
نمای AP   ) Anterior Posterior )
کاست۴۳*۳۵
بیمار بر روی تخت رادیوگرافی بصورت supine ( طاقباز ) دراز می کشد وکلیشه آمادگی بیمار ( scout ) تهیه می گردد. ممکن است یک کلیشه ایستاده از شکم جهت بررسی مکان و وضعیت کلیه ها و میزان اپاسیفیه مثانه تهیه شود. هم چنین بمنظور بهتر نمایان شدن انتهای حالبها و ناحیه vesico ureteral ، تخت به حالت ترند لنبورگ قرار گرفته و کلیشه AP از شکم بیمار تهیه می شود.
وضعیت بیمار
بیمار در وسط تخت دراز می کشد به نحوی که خط میانی بدن ( mid sagital ) بر خط وسط تخت منطبق باشد. بازوهای بیمار به نحوی در کنار برش قرار می گیرد که بر روی کلیشه ، سایه ایجاد نکند. برای راحتی بیمار،‌ تکیه گاهی ( support ) بر زیر زانوهایش قرار می گیرد و مرکز اشعه در حد ایلیاک ( Iliac Crests ) سانتر می شود. اگر بیمار بسیار بلندتر باشد،‌ دو سری اکسپوز انجام میشود : ۱- کاست inch 13*17 برای عکسبرداری از کلیه ها و حالبها   ۲- کاست cm30*24 برای عکسبرداری از مثانه که در ان نما تمرکز اشعه ۲ تا ۳ اینچ ( cm 5-7 ) بالاتر از لبه فوقانی سمفیزپوبیس می باشد. بیمار باید در هنگام اکسپوز نفس خود را حبس نماید.
در کلیشه AP استاندارد؛ کلیه ها ، حالبها و مثانه بطور کامل دیده می شود. در بیماران هیدرونفروز که حالبها دیرتر پر می شوند از نمای( PA prone ) استفاده می گردد ، زیرا در نمای فوق حالبها و سیستم پیلوکالیس بهتر پر می شود.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.