سامانه پژوهشی – بررسی تغییرات روند بارش سالانه، ماهانه و فصلی در دره سفید رود- قسمت …

۴/۱۷

۱۹

پارودبار

۳/۲۸۷

۱/۱۰۱

۲/۳۵


نمودار ۵-۱ میانگین بارندگی های سالانه ایستگاههای دره سفیدرود

۵-۱-۱-۲-تحلیل بارندگی ماهیانه

بررسی توزیع زمانی بارندگی در ماههای مختلف سال رژیم بارندگی هر منطقه را مشخص می سازد، بارش ماهانه ایستگاههای واقع در محدوده طرح از دو رژیم مختلف جلگه ای و کوهستانی تبعیت می کند. جدول شماره (۵-۲) نشان می دهد که در کلیه ماههای سال در دره سفیدرود بارندگی اتفاق می افتد و در حقیقت ماه خشک وجود ندارد.
در اکثر ایستگاههای فوق حداکثر ماهیانه بارندگی در ماه مهر (اکتبر) و یا آبان (نوامبر) دیده می شود و پس از آن روند کاهش میزان بارندگی ماهیانه آغاز شده و بطور معمول در تیرماه (ژوئیه) و پس از آن در خرداد (ژوئن) کمترین مقدار بارندگی ماهیانه مشاهده می گردد .
در جدول شماره (۵-۲) توزیع ماهانه پارامترهای بارندگی ایستگاههای هواشناسی محدوده مورد مطالعه ارائه شده است. در کلیه ایستگاهها بیش از ۶۰ درصد بارندگی سالیانه در فاصله مهر تا اسفند نازل می شود. همچنین شیب افزایش بارندگی ماهیانه در آخرین ماه تابستان نشانه ای از ورود سیستمهای باران زا به منطقه بوده که بدنبال آن ریزشهای جوی تابستانه (شهریورماه) با حجم بالایی آغاز می گردد.
بر اساس جدول شماره (۵-۲) میزان بارش ماهانه ایستگاه رشت با ۸/۱۸۳ میلیمتر در مهر ماه ۴/۱۷۶ میلی‎متر در آبان و ۳/۱۵۲ میلی متر در آذرماه نشان می دهد که حداکثر مقدار بارش این ایستگاه به عنوان نماینده ایستگاههای ساحلی در پاییز اتفاق می افتد. و از اوایل دیماه با ۴/۱۲۴ میلی متر تا خردادماه با ۹/۴۰ میلی‎متر، پیوسته و به تدریج از مقدار بارش کاسته می شود و مجددا با نزدیک شدن به فصل پاییز افزایش پیدا می‎کند. آمار این ایستگاه و نیز ایستگاه لاهیجان بیانگر این واقعیت است که حتی در خشکترین ماه سال که معمولا در خرداد و تیرماه اتفاق می افتد میزان بارش چشمگیر بوده و معادل و یا بیشتر از بارش پرآبترین ماه برخی ایستگاههای واقع در ایران مرکزی است.
مقدار بارش ماهانه ایستگاه لاهیجان در مهرماه ۵/۱۸۸، آبان ماه ۱۶۲، آذر ماه ۱۵۳، دی ماه ۵/۱۰۴، بهمن ماه ۵/۱۰۵، اسفند ۲/۱۰۷، فروردین ۹/۷۷، اردیبهشت ۶۴، خرداد ۸/۴۰، تیر ۵/۵۹، مرداد ۵/۶۲ و شهریور ماه ۵/۱۳۸ میلی متر است.
رژیم بارندگی ماهانه ایستگاههای واقع در ارتفاعات از رژیم بارندگی ایستگاههای ساحلی تا حدودی متفاوت است. بارندگی این ایستگاهها نشان می دهد که مقدار بارش حداکثر ماهانه در ماههای زمستان اتفاق می‎افتد و بارش بهاره در اهمیت دوم قرار می گیرد. در واقع این ایستگاهها به واسطه تاثیر توپوگرافی و نیز دوری از ساحل از رژیم بارندگی خزری دور شده و از رژیم بارندگی با حداکثر زمستانه و بهاره تبعیت می‎کنند. ایستگاه پارودبار با ارتفاع ۲۰۶از سطح دریا از بارش ماهانه ۱۴ میلیمتر در مهر ماه، ۲۵ میلی متر در آبان ماه، ۹/۳۴ میلی متر در آذر، ۹/۳۱ میلیمتر در دی ماه، ۶/۳۰ میلیمتر در بهمن، ۵/۴۴ میلیمتر در اسفند، ۴۵ میلیمتر در فروردین، ۴۴ میلیمتر در اردیبهشت، ۹ میلیمتر در خرداد، ۶/۱ میلیمتر در تیر ماه، ۹/۳ میلیمتر در مرداد، و ۸/۱ میلیمتر در شهریور ماه برخوردار است . ایستگاههای لوشان، گیلوان، سد سفیدرود و رودبار نیز از رژیم بارندگی با حداکثر بارش در زمستان و بهار بهره مند هستند. ایستگاههای مذکور علاوه بر رژیم بارندگی از نظر مقدار بارندگی نیز با ایستگاههای ساحلی متفاوت هستند. مثلا ایستگاههای لوشان و گیلوان به لحاظ قرارگیری در دره های بادپناه و بدور از سیستم های خزری از میزان بارش بسیار پایینی برخوردار هستند که اصلا با ایستگاههای ناحیه خزری قابل مقایسه نیستند.
نمودارهای شماره (۵-۲ تا ۵-۱۳) بارندگی ماهانه ایستگاهها ی ساحلی منطقه را نشان می دهد. با توجه به نمودار مشاهده می گردد که توزیع بارندگی کلیه ایستگاههای ساحلی منطقه از یک نظام مشابه پیروی می‎نماید. در کلیه این ایستگاهها حداکثر بارش در مهر ماه و حداقل آن در ماه تیر و یا خرداد و بیشینه دوم بارندگی در اسفند ماه رخ می دهد . همانگونه که نمودارها نشان می دهد از اوایل مرداد ماه به تدریج در کلیه این ایستگاهها افزایش بارش قابل مشاهده است. و در ماههای شهریور تا آذر مقدار باران همچنان بالا بوده و مقدار آن بیش از ۱۰۰ میلی متر در ماه می باشد. اما ملاحظه می شود که به تدریج از آذر ماه به بعد مقدار بارش نسبت به فصل پاییز کاسته می گردد تا در خرداد و تیر ماه به حداقل خود می رسد. در این نمودار همچنین پیداست که در تمامی ایستگاهها مقدار بارش در ماه اسفند مجددا یک افزایش محسوسی را نسبت به ماههای دی و بهمن از خود نشان می دهد.
توزیع بارش ماهانه در ایستگاههای واقع در ارتفاعات و دامنه های کوهستانی منطقه بر اساس نمودار های شماره نسبت به ایستگاههای ساحلی متفاوت تر بوده و بیانگر این واقعیت می باشد که این نقاط علاوه بر سیستم خزری از سیستمهای دیگر نیز بهره می گیرد. دراین ایستگاهها حداکثر بارش در ماههای دی، بهمن، اسفند، فروردین، و اردیبهشت اتفاق می افتد که با توجه به محل ایستگاه، ارتفاع و وضعیت دامنه دره (شرقی غربی و شمالی جنوبی بودن آن ) مقدار حداکثر بارش در یکی از ماههای فوق رخ می دهد. در این رژیم از اواخر اردیبهشت ماه از مقدار بارش ماهانه به طرز چشم گیر و قابل ملاحظه ای کاسته شده و در ماههای مرداد و شهریور به حداقل میزان خود می رسد. همانگونه که از جدول شماره (۵-۳) پیدا است مقدار حداقل بارش مرداد ماه ایستگاههای پارودبار، رودبار، و گیلوان به ترتیب ۶/۳، ۹/۲، ۱/۱، میلیمتر قرار دارد در مقابل حداکثر مقدار بارش آنها به ترتیب ۹/۴۴، ۹/۵۶، ۲۷ میلیمتر قرار دارد که اولی در فروردین، دومی در دیماه و آخری نیز در اسفند ماه اتفاق می افتد. لازم به ذکر است که به لحاظ کافی نبودن تعداد ایستگاههای بارانسنجی موجود در ارتفاعات و نیز تاثیر عوامل مختلف جغرافیایی (شیب و جهت دامنه و نحوه قرارگیری دالانها در برابر توده های هوا ) روند بارش ماهانه این ایستگاهها تا حدودی با یکدیگر متفاوت بوده و همانند ایستگاههای ساحلی رژیم منظمی را نشان نمی دهد.

یک مطلب دیگر:
معرفت شناسی از دیدگاه ابن عربی- قسمت ۳

ردیف نام ایستگاه مهر آبان آذر دی بهمن اسفند فروردین اردیبهشت خرداد تیر مرداد شهریور سالانه
۱