پژوهش دانشگاهی – بررسی تغییرات روند بارش سالانه، ماهانه و فصلی در دره سفید رود- قسمت …

با توجه به جدول فوق ۷۵/۳۱ درصد مساحت محدوده ی مورد مطالعه در قسمت ساحلی ۶۲/۳۰ درصد در قسمت جلگه ای و کوهپایه ای و ۱۲/۱۷ درصد در قسمت کوهستانی نسبتاً مرتفع و ۵۲/۲۰ درصد در قسمت کوهستانی بسیار مرتفع می باشد نمودار شماره مساحت طبقات ارتفاعی محدوده مورد مطالعه را نشان می دهد.
 
نقشه ۳-۳ نقشه توپوگرافی
دلتای سفیدرود
دلتای سفیدرود بزرگترین دلتای ایرانی دریای خزر می باشد که بر سطح رسوبهای دریایی خزر گسترده شده است. وسعت آن تقریباً ۱۷۰۰ کیلومتر مربع است. قسمت اعظم آبرفتهای این دلتا مربوط به دوران چهارم جدید (هولوسن) می باشد. نحوه گسترش آبرفتهای آن نقش تعیین کننده ای در پیدایش جلگه گیلان دارد. از رسوبهای ساحلی، دلتایی و رودخانه ای تشکیل شده و قدیمی ترین رسوب های آن احتمالاً مربوط به اواخر دوران چهارم قدیم است. به تدریج با پسروی دریا بر وسعت این دلتا افزوده شده است. همانند سایر دلتاها به کرات مسیر جریان آب در اثنای طغیان های دوره ای تغییر می نموده و آثار این تغییرات هنوز بر سطح دلتا به صورت شیارهای متعدد قابل شناسایی است. با مطالعه عکس های هوایی سال ۱۹۵۵ و نقشه زمین شناسی ۲۵۰٫ ۰۰۰ :۱ قزوین – رشت، در می یابیم که سفیدرود در زمان های نه چندان دور شش بار تغییر مسیر داده که حاصل این جابجایی پهنای قابل توجه دلتا از تالاب انزلی تا شمال چمخاله می باشد.
با توجه به اهمیت و نسبت آثار بازمانده رسوبی از این تغییرات، احتمالاً قدیمی ترین مسیر جریان سفیدرود، بعد از خروج از کوهستان، مستقیماً به سمت خشکبیجار هدایت می شده و به دریا ریخته است. در چهار کیلومتری شمال خشکبیجار، دو قطعه پادگانه مجاور آبرفتی می تواند شاهدی از این مسیر اولیه باشد. هنوز در شمال و جنوب خشکبیجار آثار مسیلهای قدیمی به جای مانده اند.
مسیر دوم سفیدرود احتمالاً به سمت تالاب انزلی و یا مشرق آن بوده است. آثار رسوب رودخانه ای بازمانده از این جریان، بیش از مسیر اولیه می باشد. قطعاتی از رسوب های قدیمی بین خمام و رشت می تواند به عنوان شواهدی از آن مورد توجه باشد. اصولاً در تمام موارد، سطح رسوب های باقیمانده رودخانه ای مرتفع تر از سطح دلتای کنونی می باشد.
در مرحله سوم، سفیدرود از کوچصفهان به سمت دلتای جدید کنونی جریان داشته است. دو نوار آبرفتی نامنظم و برجسته و نسبتاً موازی در جهت شمال شرقی و در طول بیش از ۱۰ کیلومتر آثار پادگانه های سفیدرود در این مرحله می باشند که جاده کنونی کوچصفهان- عبدالله آباد، در طول چندین کیلومتر از داخل آن می گذرد.
در مرحله چهارم، مسیر اصلی سفیدرود، در جنوب کوچصفهان به سمت مشرق منحرف شده و مسیرهای قبلی به صورت متروک در آمده اند. قبل از رسیدن به حوضه سیاهکل مجدداً به سمت شمال شرق منحرف می شده و با عبور از مجاورت لسکوکلایه به دریا می پیوسته است. به دلیل جوان بودن این تغییر مسیر، گسترش رسوب های آبرفتی در امتداد آن از مراحل قبلی بیشتر است.
در پنجمین مرحله، جریان شرقی سفیدرود، مستقیماً از شمال لاهیجان گذشته و در شمال لنگرود با انحراف به سمت شمال به سمت دریا هدایت می شده است. پیشرفتگی جلگه گیلان در مشرق دستک حاصل ته نشست رسوب های رودخانه ای در همین زمان می باشد. احتمالاً این پیشرفتگی در گذشته بیش از زمان کنونی بوده است. زیرا پس از اینکه سفیدرود مجدداً مسیر خود را تغییر داده. میزان پسروی دلتا بر اثر فرسایش امواج در ناحیه دستک طی ۳۰ سال گذشته، حدود ۲۰۰ متر برآورده شده است.
دستک در ۱۵ کیلومتری غرب «کیاشهر» قرار دارد. در طول ۶ کیلومتر از اراضی ساحلی دریا در این ناحیه از دیرباز دریای خزر به طور مستمر در حال پیشروی است. هر سال چندمین ده هکتار اراضی مزروعی و مسکونی این ناحیه طعمه دریا می شود. اندازه گیری های دقیقی از میزان پیشرفت دریا در دست نیست ولی بنابه‎اظهار معمرین محلی طی ۲۰ سال، ۳ مسجد با پیشروی دریا از بین رفته است. میزان پیشروی دریا که در سال ۱۳۶۱ وسیله شرکت سهامی آب منطقه ای گیلان کنترل شد ۳۵ متر بوده است. (اصلاح عربانی، ۱۳۸۰، ص ۹۵)
 
نقشه ۳-۴ دلتای سفیدرود

یک مطلب دیگر:
منابع مقالات علمی : تأثیر عوامل محیطی (خاک و توپوگرافی) بر پراکنش جوامع گیاهی منطقه حفاظت شده ...

۳-۳- اقلیم منطقه

دما (درجه حرارت):
دما کمیتی است که سردی و گرمی نسبی یک جسم را بیان می نماید. دما در بررسی های اقلیم زراعی و کشاورزی از عناصر بسیار مهم محسوب می گردد تا جایی که می توان گفت پراکنش گونه های گیاهی و حتی حیوانی برروی کره زمین با توجه به دو عامل حرارت و میزان آب قابل دسترس صورت پذیرفته است.
عوامل حرارتی تابع عرض جغرافیایی، ارتفاع از سطح دریا، توزیع خشکی و دریا، ناهمواری زمین، جریان اقیانوسی و شیوه حرکتی سیستم ها و توده های هوا می باشند. انرژی خورشید در سیستم زیستی– اتمسفر باعث پیدایش پدیده دما می گردد که در دوره زمانی کوتاه تغییرات شبانه روزی دما را باعث می شود و در یک مقیاس آماری بلند به تغییرات اقلیمی می انجامد.
در مطالعات حاضر از اطلاعات ایستگاههای سینوپتیک، کلیماتولوژی و تبخیر سنجی در بررسی رژیم حرارتی استان استفاده بعمل آمده است .
جدول (۳-۲) درجه حرارت متوسط ماهانه برخی از ایستگاههای موجود در منطقه را نشان می دهد.
جدول ۳-۲ متوسط درجه حرارت ماهانه ایستگاه هواشناسی برحسب سانتیگراد

ماه
نام ایستگاه
مهر آبان آذر دی بهمن اسفند فروردین اردیبهشت خرداد تیر مرداد شهریور سالانه
رشت ۹/۱۸ ۴/۱۴ ۲/۱۰ ۳/۷