بررسی تأثیر آموزش الکترونیکی بر ارتقاء بهره وری کارکنان جهاد کشاورزی شهرستان آمل- قسمت ۱۵

هم اکنون بیش از ۵/۴ میلیون دانشجو حداقل یکی از واحدهای خود را به صورت الکترونیکی گذرانده اند و این در حالی است که این عدد در سال ۲۰۱۶ از مرز ۱۸ میلیون نفر هم خواهد گذشت.
۷۷ درصد شرکت های آمریکا در سال ۲۰۰۷ از آموزش الکترونیکی استفاده کرده اند. (این عدد در سال ۱۹۹۵ ، ۴ درصد بوده است)
در سال ۲۰۱۱ ، ۵۱ درصد شرکت ها حداقل یک دوره آموزش الکترونیکی برای حداقل ۵۰ درصد پرسنل خود برگزار کرده اند که این مقدار در سال ۲۰۱۰ ، ۳۹ درصد بوده است.
مقایسه روش های برگزاری دوره های آموزشی مجازی (الکترونیکی)
به طور کلی دوره های آموزشی الکترونیکی (مجازی) به دو صورت برگزار می شود. در روش اول، مشابه ۳۹
دوره های آموزش حضوری، استاد و فراگیران در زمانی مشخص از طریق اینترنت در کلاس مجازی حاضر می شوند و به صورت آنلاین به بحث می پردازند. منابع آموزشی تکمیلی نیز در قالب فایل های متنی از طریق اینترنت در اختیار فراگیران قرار گیرد. در روش دوم، محتوای آموزشی در قالب فضایی تعاملی و پویا
تولید می شود و به همراه سایر منابع آموزشی تکمیلی، از طریق اینترنت و گاهی نیز به صورت ضبط شده روی دی وی دی در اختیار فراگیر قرار می گیرد تا هر فراگیر فایل های آموزشی آماده شده را در زمان دلخواه خود و به دفعات، مشاهده و مرور کند. هر یک از این دو روش مزایا و معایبی دارند که در ادامه مهم ترین آنها عنوان شده است.
مزیت ها و محدودیت های روش های برگزاری دوره های آموزشی الکترونیکی (مجازی)
پیش از بیان تفاوت های این دور روش، در نظر داشته باشیم که این گونه نیست که یک روش، برتر از دیگری باشد، بلکه متناسب با هر شرایطی یکی از این دو روش می تواند بهتر باشد و اساساً آنچه اهمیت دارد، شناخت این دو روش به منظور استفاده کارآتر از آنها در شرایط مختلف است و هدف این مقایسه، اولویت بندی روش ها بر اساس مزایا و معایب آنها نخواهد بود، بلکه صرفا به دنبال تعیین تفاوت ها و کاربردهای هر یک هستیم.
۱) ساعت حضور در کلاس ها: در روش اول، هر جلسه در ساعت مشخصی برگزار می شود و فراگیر ملزم به حضور در کلاس مجازی است. در حالی که در روش دوم، خود فراگیر زمان مشاهده مطالب هر جلسه را تعیین می کند که می تواند هر ساعت از شبانه روز باشد. بنابراین در این خصوص، روش اول شامل محدودیتی است که روش دوم فاقد آن است. اما آیا این محدودیت یک عیب به حساب می آید؟ پاسخ این است که برای فراگیرانی که به خودی خود افرادی منضبط و اهل برنامه ریزی هستند، روش دوم و برای سایر افراد، روش اول بهتر خواهد بود. در نظر داشته باشیم که انعطاف پذیری روش دوم، زمانی که مخاطب فردی منضبط است، یک حسن به حساب می آید، اما زمانی که با فراگیری پرمشغله سروکار داشته باشیم یک عیب به حساب می آید.
۲) امکان مرور مطالب: در روش اول، استاد راس ساعت مشخصی در کلاس مجازی حاضر می شود ومطالب مورد نظر خود را ارائه می کند. فراگیرانی که به هر دلیلی در یک جلسه غایب باشند، نه تنها حضور در کلاس و امکان پرسش از استاد را از دست می دهند، بلکه امکان مرور مطالب را نیز ندارند؛ در حالی که در روش دوم این امکان وجود دارد که هر فراگیر بر اساس نیاز، بارها و بارها محتوای آموزشی را ۴۰
مشاهده کند. بنابراین می توان گفت روش دوم برای افرادی که ترجیح می دهند بیش از یک بار مطالب آموزشی را مرور کنند، بهتر است. البته در روش اول نیز، چنانچه کلاس مجازی ضبط شود و در اختیار افراد قرار گیرد، امکان مرور مطالب را ایجاد خواهد کرد.
۳) امکان گفت وگو در حین ارائه مطالب: از آنجاکه روش اول به صورت کلاس مجازی آنلاین برگزار می شود، این امکان برای فراگیران وجود دارد که مشابه کلاس های حضوری از استاد سوالات خود را بپرسند و به بحث بپردازند؛ در صورتی که در روش دوم امکان طرح پرسش از طرف فراگیران در حین ارائه مطالب توسط استاد وجود ندارد و فقط در صورتی که کلاس های رفع اشکال مجازی آنلاین برای فراگیران در نظرگرفته شده باشد، می توانند در آنها شرکت کنند و پاسخ سوالات خود را دریافت کنند. بنابراین، برای برگزاری دوره هایی که آموزش مطالب آن بر اساس بحث و گفت وگو است، بهتر است از روش اول استفاده شود و برای سایر دوره هایی که پرسش و پاسخ صرفاً برای رفع ابهام فراگیران استفاده می شود، روش دوم مناسب تر است؛ چراکه با مرور محتوای آموزشی می توانند ابهام خود را رفع کنند.
۴) کارآیی دوره ها: از آنجا که در روش دوم، محتوای آموزشی به صورت فیلم تهیه می شود، کل زمان به صورت مفید و حاوی مطلب آموزشی از پیش طراحی شده است؛ در حالی که در روش اول که به صورت کلاس مجازی آنلاین برگزار می شود، مواردی مثل پرسش های فراگیران خستگی استاد در حین ارائه درس، مشکلات فنی احتمالی، موجب بیهوده سپری شدن دقایقی از هر جلسه می شود.
۵) اثربخشی دوره ها: از آنجا که در روش دوم، پیش از اجرای دوره، فیلم آموزشی تهیه و توسط استادان مختلف ارزیابی می شود، بنابراین میزان اثربخشی مطالب ارائه شده در فیلم آموزشی در سطح استاندارد حفظ خواهد شد و نگرانی در این خصوص وجود ندارد. درصورتی که اثربخشی کلاس های روش اول را حتی در صورت استفاده از استادان مجرب هم، به دلایلی که در بند ۴ عنوان شد، نمی توان کامل تضمین کرد.
بهره وری:
در سالهای آغازین هزاره سوم کشورهای جهان سعی دارند که سهم بیشتری از تجارت جهانی را به خود اختصاص دهند. برای نیل به این هدف باید بتوانند توان رقابت پذیری خود را افزایش دهند و این امر جز از طریق ارتقای بهره‌وری امکان پذیر نخواهد بود. در واقع سعی انسانها چه در فعالیتهای فردی و یا گروهی
۴۱
در راستای ارتقاء سطح زندگی، رفاه بیشتر، در طول زمان معطوف به این بوده است که حداکثر نتیجه را از حداقل تلاشها و منابع و امکانات در دسترس تحصیل کند و این اشتیاق و تمایل همان وصول به بهره وری بیشتر می‌باشد. بهره‌وری موضوعی است که از ابعاد مختلف به آن نگریسته شده و هر روز کاربرد واهمیت آن بیش از پیش روشن می شود. بهره وری موضوع مشترکی در اقتصاد و مدیریت به شمار می‌رود که هم در کتب اقتصاد و هم مدیریتی فصلی بر آن اختصاص می‌دهند.
با توجه به محدودیت منابع و نامحدود بودن نیاز های انسانی‌، افزایش جمعیت و رقابت شدید و بی‌رحمانه در اقتصاد جهانی ، بهبود بهر‌ وری نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت می‌باشد. بی گمان رشد و توسعه اقتصادی امروزه جوامع مختلف در نرخ رشد بهره وری آنها نهفته است . کوشش برای افزایش نرخ بهره‌وری ،کوشش برای زندگی و رفاه بهتر برای افراد و جامعه است. برای رسیدن به فردای بهتر باید رشد بهره‌وری را به طور مستمر دنبال نمود. در دنیای رقابت آمیز امروز کشور هایی برنده خواهند بود که بتواننددانش ، بینش و رفتار بهره وری را در مدیران و کارکنان خود ایجاد نمایند. بینشی که بتواند فکر کردن ، اندیشیدن ، آفریدن ، نوآوری و خلاقیت را در سازمانها خلق کند. با توجه به وجود مشکلات عدیده ای که اقتصاد ایران در آستانه هزاره سوم میلادی با آن روبرو است از جمله ، نرخ رشد بالای جمعیت ، اقتصاد تک محصولی ، ساختار نامتناسب نظام اقتصادی و اداری ، افزایش نرخ بی کاری ، پائین بودن میزان سرمایه گذاری و … اهمیت توجه به بهره‌وری‌، حساس و اشاعه فرهنگ بهره‌وری را بیش از پیش روشن می‌کند. توسعه بهره‌وری سازمان و جامعه به باور و احساس من وشما بستگی دارد که باید بهره‌وری را از خود و خانواده خود شروع کنیم.
نقش مهم ارتقاءبهره‌وری در نیل به اهداف مدیران و صاحبان بنگاهها ، مهندسین صنایع ،برنامه‌ریزان اقتصادی، و حتی زمامدارن سیاسی هرکشور را نمی‌توان از نظر پنهان داشت. بهره‌وری به مثابه یک ابزار بسیار مهمی است که به این قبیل از افراد کمک می‌کند تا تولید را در سطح سازمانی، ملی و حتی بین‌المللی مورد سنجش و ارزیابی قرار داده وتشخیص دهند که تا چه حد از منابع موجود به مطلوب استفاده گردیذه است. شروع استفاده از کلمه بهره‌وری در فرهنگ اقتصادی مربوط به دو قرن قبل است. در بسیاری ازنقاط جهان، بویژه در کشورهای صنعتی بهره‌وری به عنوان یک طرز فکر و فرهنگ تلقی می شود، تفکر پیشبرد و بهبود آنچه که وجود دارد. بهره‌وری ترکیبی از کارآیی واثربخشی بخشی است. زیرا اثربخشی با کسب هدف مرتبط است، و کارائی با استفاده مفید از منابع ارتباط دارد.( ابطحی،۱۳۸۰)
۴۲
به منظور کنترل تورم، رشد اقتصادی ، صرفه جوئی در استفاده از منابع کمیاب، افزایش قدرت رقابت بیش از پیش به بهره‌وری اهمیت داده می شود. بنابراین، بهره وری یکی از موضوعات بسیار مهم و اساسی و مورد نیاز جامعه ماست که در جایگاه خود قرار ندارد. اولویت بخشیدن به مؤلفه بهره وری اهتمام جمعی کل جامعه را به آینده بهتر، مطلوب تر، مفیدتر و مؤثرتر نشان می دهد. هرچه به مقوله بهره وری بیشتر پرداخته شود، نتایج بهره برداریها در هر زمینه ای بیشتر و بهتر خواهد بود و به میزانی که جامعه ای موفق شود رضایتمندی را در همه عرصه های کار و فعالیت و تلاش و سازندگی ایجاد نماید، دلیلی بر تحقق بخشی از بهره وری عمومی خواهد بود. ولی چنانچه بهره وری تخصصی با رویکردهای مناسب در جامعه محقق شود، سطح رضایت را می توان در افق بالاتری مشاهده نمود.(Sahay, 2004)
دو شیوه عمده وجود دارد که سرمایه اجتماعی بر بهره وری تاثیر می گذارد:

  1. سرمایه اجتماعی توزیع اطلاعات و دانش میان نیروی کار را ترویج می دهد و دستیابی به اهدافی که در غیاب آنها غیر قابل دسترس است را ممکن می سازد.
  2. سرمایه اجتماعی ممکن است که تلاش و انگیزه نیروی کار را تحت تاثیر قرار دهد و باعث بهبود بهره وری در نیروی کار گردد. (Sabatini, 2006)

امروزه با کمرنگ شدن مرزهای اقتصادی، رقابت در صحنه جهانی ابعاد گسترده تری یافته و تلاش برای بهبود بهره‌وری پایه اصلی این رقابت را تشکیل می‌دهد. ارتقای بهره‌وری موجب پیشرفت و توسعه گردیده و کشورهای مختلف برای اشاعه نگرش بهره‌وری و تعمیم به کارگیری فنون و روش‌های اندازه گیری و بهبود بهره‌وری سرمایه گذاری زیادی انجام می‌دهند. امروزه بهره‌وری نوعی موتور توسعه اقتصادی به حساب می‌آید و مسائل مختلف اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه مانند کاهش تورم، افزایش سطح رفاه عمومی، افزایش سطح اشتغال، توان رقابت سیاسی و اقتصادی و… تأثیرات بسزایی دارد.
تلاش برای بهبود و استفاده مؤثر و کارآمد از منابع گوناگون چون نیروی کار سرمایه، مواد، انرژی و اطلاعات، هدف تمامی مدیران سازمان‌های اقتصادی و واحدهای تولیدی صنعتی و موسسات خدماتی می‌باشد. وجود ساختار سازمانی مناسب، روش‌های اجرایی کارآمد، تجهیزات و ابزار کار سالم، فضای کار متعادل و از همه مهم‌تر نیروی انسان واجد صلاحیت و شایسته از ضروریاتی می‌باشند که برای نیل به بهره‌وری مطلوب باید مورد توجه مدیران قرار گیرد.
۴۳
مشارکت کارکنان در امور و تلاش‌های هوشیارانه و آگاهانه آنان همراه با انضباط کاری می‌تواند بر میزان بهره‌وری و تعمیر برای بهبود بهره‌وری به ویژه در یک محیط متلاطم و توأم با ناامنی تأثیر گذارد. روح فرهنگ بهبود بهره‌وری باید در کالبد سازمان دمیده شود که در آن میان نیروی انسانی هسته مرکزی را تشکیل می‌دهد.
یکی از مهم‌ترین اهداف در هر سازمان، ارتقاء سطح بهره‌وری آن است و با توجه به این‌که انسان در ایجاد بهره‌وری نقشی محوری دارد درخواست‌های او در سازمان اثری کلیدی به جا می‌گذارد. آن‌چه در سازمان‌ها مزیت رقابتی ایجاد می‌کند، بهره‌وری به معنای به کارگیری و ترکیب مؤثر منابع موجود در سازمان است.
بهبود اثربخش بهره‌وری همانند سایر مؤلفه‌ها و فرآیندهای نرم افزاری سازمانی از الزامات کار سازمانی است که در ذات و خمیرمایه بهره‌وری بهبود نهفته است و مشروعیت بهره‌وری در بهبود و اصلاح آن.
بهره‌وری که یکی از مفاهیم اقتصاد است، این‌گونه تعریف می‌شود: «مقدار کالا و یا خدمات تولید شده در مقایسه با هر واحد از انرژی و یا کار هزینه شده بدون کاهش کیفیت». به دیگر سخن، بهره‌وری عبارت است از به دست آوردن حداکثر سود ممکن با بهره گیری و استفاده بهینه از نیروی کار، توان، استعداد و مهارت نیروی انسانی، زمین، ماشین، پول، تجهیزات، زمان، مکان و… به منظور ارتقاء رفاه جامعه.
بهره‌وری عبارت است از به حداکثر رساندن استفاده از منابع، نیروی انسانی و تمهیدات به طریق علمی به منظور کاهش هزینه‌ها و رضایت کارکنان، مدیران و مصرف کنندگان. تعاریف دیگر، بهره‌وری نیروی انسانی را حداکثر استفاده مناسب از نیروی انسانی به منظور حرکت در جهت اهداف سازمان با کم‌ترین زمان و حداقل هزینه داشته‌اند. براساس دیدگاه سازمان بهره‌وری ملی ایران، بهره‌وری یک نگرش عقلانی به کار و زندگی است. این مشابه یک فرهنگ بوده که هدف آن هوشمندانه‌تر کردن فعالیت‌ها برای یک زندگی بهتر و متعالی است. عوامل بسیاری در تعریف و دیدگاه‌های مکاتب مختلف نسبت به بهره‌وری مؤثرند.
از گذشته، بهره‌وری مورد توجه صاحبنظران و محققان رشته‌هایی مانند اقتصاد روانشناسی صنعتی و سازمانی حسابداری؛ فیزیکدانان؛ مهندسان و مدیران بوده است. درک دانش؛ تجربه؛ زمینه‌ها و شرایط محیطی موجب تعریف و تفسیر آن‌ها از بهره‌وری به شیوه‌های مختلف گردیده است. درباره این‌که چگونه سازمان ها؛ گروه ها؛ انسان‌ها، ماشین‌ها در محیط‌های مختلف کار کنند و بهره‌وری آنان چگونه باید سنجیده شود هر رشته اصول و بینش خاص خود را دارد. اهمیت مفاهیم مدیریت با توجه به سهم آنان در بهره‌وری سازمانی است. مدیران باید در مورد بهره‌وری در کوتاه مدت تصمیم گیری نمایند تا با مشکلات ناشی از ۴۴
عدم رشد بهره‌وری مواجه نشوند بیشتر تعاریف بهره‌وری شامل کارایی؛ اثربخشی؛ سودآوری؛ کیفیت؛ نوآوری؛ کیفیت زندگی فردی و اجتماعی؛ فرهنگ و مانند آن است که توضیحات مختصری راجع به آن‌ها داده می‌شود.
کارایی: درواقع نسبتی است که برخی از جنبه‌های عملکرد واحدها را با هزینه‌هایی که بر انجام آن عملکرد متحمل شده مقایسه می‌کند. اثربخشی: به معنی هدایت منابع به سوی اهدافی که ارزشمندترند. برای مثال تمرکز روی نتایج؛ انجام کار صحیح در زمان صحیح؛ کسب اهداف کوتاه مدت و بلندمدت می‌باشد. در این رابطه اثربخشی فردی را متغیرهای خروجی می‌دانند که برای سنجش افراد استفاده می‌شوند مانند انعطاف پذیری و اثربخشی سازمانی و توانایی سازمان در ارضای حداقل انتظارات ذی نفع‌ها برای کسب اهداف کوتاه مدت و بلندمدت.
به طور کلی اثربخشی سازمانی دستیابی به اولویت‌ها و اهداف چندگانه در چارچوب نظام ارزشی مشترک با فرهنگ سازمانی است به گونه‌ای که کسب اهداف از نظر هزینه و زمان بهینه باشد و رضایت خاطر ذی نفع‌هایی را که در جهت کسب اهداف تلاش می‌کنند فراهم نماید.

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.