آیت الله مکارم شیرازی

2- دیدگاه فقهای امامیه در خصوص تلقیح مصنوعی
نخست سه صورت از صورت‌های مهم و کارامد در موضوع تلقیح را در حدّ امکان و توان و با بهره‌گیری از اندیشه‌های فقیهان بررسی خواهیم کرد. بررسی مقوله‌هایی که فقیهان در رساله‌های عملیه، در ده- پانزده سال اخیر، به اجمال بیان کرده‌اند و به شرح دلیل یا دلایل آن نپرداخته‌اند ( و البته در این باره منابع بسیار اندکی وجود دارد) کاری بسیار دشوار است.
2-1- صورت اوّل: تلقیح با آب شوهر
آیا تلقیح با آب شوهر خود زن جایز است و در صورت جواز، بچّه از چه کسی است؟ آنچه بیشتر فقیهان مطرح کرده‌اند، جواز آن است و بچّه برای شوهر است و از او ارث می‌برد وزن هم مادرش محسوب می‌شود و حلال زاده خواهد بود. البته این ادعا را باید تحلیل و بررسی کرد:
امام خمینی (رحمه اله) فرموده است:
مسئله 1. لاإشکال فی أنّ تلقیح ماء الرجل بزوجته جائز و إن وجب الاحتراز عن حصول مقدّمات محرمّه، ککون الملقح أجنبیّا أو التلقیح مستلزما للنظره إلی ما لا یجوز النظر إلیه. فلو فرض أّنّ النطفه خرجت بوجه محلّل و لقحها الزوج بزوجته فحصل منها ولد کان ولدهما، کما لو تولّد بالجماع، بل لو وقع التلقیح من ماء الرجل بزوجته بوجه محرّم، کما لو لقح الأجنبّی أو أخرج المنیّ بوجه محرّم کان الولد ولدهما و إن أثما بارتکاب الحرام (امام خمینی، 1408ق، ج2، ص 621)؛
تلقیح نطفه مرد به زوجه‌اش بدون اشکال جایز است، اگر چه پرهیز از حصول مقدمات حرام واجب است، مانند بیگانه بودن تلقیح کننده و یا آن که تلقیح، مستلزم نگاه کردن به آنچه نظر به ان جایز نیست شود. بنابراین اگر فرض شود که نفطه به صورت حلال خارج شده و زوج آن را به زوجه‌اش تلقیح کند و از آن فرزندی پیدا شود، فرزند آن‌هاست. همان‌طوری که اگر به جماع متولد شوود، بلکه اکر به صورت حرام تلقیح از نطفۀ مرد به زوجه‌اش بشود. همان گونه که اگر بیگانه تلقیح کند و یا منی را به گونه‌ای حرام خارج کند، فرزند از آن آن‌ها خواهد بود؛ اگر چه به جهت ارتکاب حرام، گنه‌کار هستند.
آیه‌الله تبریزی فرموده‌اند:
سؤال 1722: آیا جایز است تلقیح زوجه با نطفۀ زوج خود، به واسطۀ زنی که او دکتر است در فرض ضرورت به خاطر فرزند و فرض آن است که عمل تلقیح نتیجه نخواهد داد، مگر به دست دکتر باشد و این کار مستلزم نگاه کردن به عورت زن نیز هست.
جواب: تلقیح زن با آب شوهرش فی نفسه جایز است، ولی در کشف عورت او برای دکتر زن به خاطر عمل تلقیح، اشکال وجود دارد. بلی اگر زن دارای مرض در رحمش باشد به جوری که عمل تلقیح همراه علاج آن باشد اشکالی ندارد (تبریزی ، 1389، صراط النجاه، ج2، ص 554).
آیت الله مکارم شیرازی فرموده‌اند:
جایز است نطفۀ مرد در رحم همسر او با سرنگ یا وسایل دیگر کنند، لکن باید مقدمات آن مشروع و حلال باشد و از مقدمات حرام پرهیز شود.
در استفتائات آیت الله سیستانی آمده است:
مسأله 69. یجوز تلقیح الزوجه بنطفه زوجها؟
نعم، لایجوز أن یکون المباشر غیر الزوج إذا کان ذلک موجبا للنظر إلی ما لایجوز النظر إلیه، أو مسّ ما لایجوز مسّه، و حکم الولد منه حکم سایر أولادهما بلافرث أصلا (منهاج الصالحین، ج1، ص 462).
ایشان در جواب استفتای دیگر فرموده است:
443. یحفظ منیّ الرجل أحیانا فی بنک خاصّ، فهل یجوز لمسلمه مطلّقه استعمال منیّ رجل أجنبیّ بإذنه دون عقد أو بدون إذنه؟ و ما هو الحکم لوکان المنیّ منیّ زوجها أثناء عدّتها الرجعیّه منه أو بعد انتهاء العدّه؟
ج.لایجوز تلقیح المرئه بماء الأجنبی و یجوز بماء زوجها ولو أثناء عدتها الرجعیه منه، لابعدها (سیستانی، 1385، ص 282)؛
گاه منی یک مرد را در بانک مخصوصی حفظ می‌کنند، آیا زن مسلمان حق دارد از منی مرد اجنبی بدون عقد، یا بدون اجازه او، استفاده کند، و حکم دربارۀ منی همسرش در اثنای عدّۀ رجعی یا بعد از آن چیست؟
جواب: تلقیح زن مسلمان با آب مرد اجنبی جایز نیست، ولی تلقیح با آب مرد خودش جایز است، اگر چه در اثنای عده باشد، بلی بعد از عده رجعی جایز نیست.
در استفتائات آیت الله فاضل لنکرانی آمده است:
س 2102- اخیرا نطفۀ زن و مرد را گرفته در خارج از رحم با هم لقاح می‌دهند و در رحم زن قرار می‌دهند . آیا این عمل در صورتی که زن و مرد همسر هم باشند جایز است؟
ج-در فرض فوق مانعی ندارد.
س 2103-درصورتی که بدون این راه بچه‌دار نشوند، وظیفه چیست؟

                                                    .