دانلود پایان نامه

شکل3-2. مدل ناحیه بندی شهرهای نمونه برای تحلیل پایداری شهرهای کوچک استان
3-8- روش تجزیه و تحلیل فرضیات تحقیق
فرضیه اول: به منظور راستی آزمایی فرضیه اول این تحقیق پس از محاسبه ارزش کمی پایداری در هر کدام از ابعاد و در کل، با استفاده از “مدل بارومتر پایداری پرسکات آلن” بهره جویی شده است. پایداری در این مدل برآیند ترکیب و امتزاج مولفه های ” رفاه اکوسیستم و ” رفاه سیستم انسانی” است و فضاهای جغرافیایی زمانی پایدار تلقی می گردند که هم شرایط اکوسیستم و هم شرایط سیستم انسانی مناسب و یا روبه بهبود باشد.

فرضیه دوم: در این فرضیه با توجه به شاخص‌های توسعه پایدار شهری، برای اندازه گیری وضعیت هر یک از مولفه ها در پایداری شهرهای کوچک استان ، از روش های آماری بهره گیری شده است
فرضیه سوم: در این فرضیه با توجه به مولفه‌های توسعه پایدار شهری، برای سنجش میزان اهمیت و وزن هر یک از ابعاد برای رسیدن به پایداری بهینه شهرهای کوچک استان، از مدل تاپسیس بهره گیری شده است.
فرضیه چهارم: برای راستی آزمایی فرضیه چهارم و به عبارتی ارائه الگوی دستیابی به پایداری از مدل سوات استفاده شده است.
3-9- تعریف عملیاتی مفاهیم:
3-9-1- پایداری: پایداری در معنای وسیع خود به توانایی جامعه، اکوسیستم یا هر سیستم جاری برای تداوم کارکرد در آینده نامحدود اطلاق می شود، بدون اینکه به طور اجبار در نتیجه تحلیل رفتن منابعی که سیستم به آن وابسته است و یا به دلیل تحمیل بار بیش از حد بر روی آنها، به ضعف کشیده شود. از سوی دیگر توانایی سیستم برای استقامت و پایایی به گونه ای اجتناب ناپذیر وابسته به موفقیتی است که سیستم در ایجاد ارتباط با محیط بیرونی کسب می کند. به عبارت دیگر، پایداری سیستم به طور کامل وابسته به قابلیت سیستم برای سازگاری و انطباق، تغییر و تحول و پاسخگویی به محیط است و از آنجا که محیط به نوبه خود همواره در حال تغییر است، این فرایند سازگاری و انطباق سیستم باید یک فرایند و حساس باشد. بنابراین سیستم پایدار به کارکرد مناسب درونی و به رابطه سازگار با محیط و به عبارت بهتر به پایداری در درون و به پایداری در بیرون نیازمند است تا در مجموع به عنوان سیستم پایدار عمل کند(زاهدی، 1385: 47).
3-9-2- تعریف عملیاتی پایداری شهری
متغیرهای یک تحقیق باید قابلیت سنجش و ارزیابی را پیدا کنند، یعنی باید به شاخص ها و مفاهیم عینی‌تری تبدیل شوند که بتوان آنها را مشخص و اندازه گیری نمود. در غیر اینصورت امکان سنجش و اندازه گیری آنها وجود ندارد و محقق نمی تواند فرضیه های تحقیق خود را ارزیابی کند. بنابراین شرط اول این است که متغیرها و مشخصات آنها به شیوه ای تعریف شوند که مشاهده پذیر و قابل سنجش باشند. شرط دوم این است که معیارهای اندازه گیری در جمع‌آوری اطلاعات به گونه ای به کار گرفته شوند که امکان ارزیابی فرضیه ها وجود داشته باشد. چنانچه این شرایط در مورد تعریف شاخص ها و متغیرها رعایت شود، می توان گفت که شاخص ها یا متغیرها تعریف عملیاتی شده اند(حافظ نیا، 1386: 48).
پایداری شهری تا زمانی که نتواند به گونه ای عملی تعریف شود به عبارتی دارای تعریف عملیاتی و معرف های مشخص نباشد، یک سازه‌ی انتزاعی است که مستقیماً قابل مشاهده نمی باشد. به منظور سنجش این مفهوم یا سازه‌ی انتزاعی بایستی از مجموعه ای از شاخص ها و معرف های فرعی جهت پوشش دادن به مفهوم مورد نظر بهره جست. انتخاب این شاخص ها و معرف ها و نحوه ترکیب آنها بایستی در قالب یک ایندکس کلی و بر اساس معیارهای علمی انجام گیرد(ازکیا، 1382: 18).
اصولاً پایداری به مفاهیم ایستادگی و مقاومت، برقراری و همیشگی به کار گرفته می شود و گویای ویژگی فرایند یا وضعیتی است که بتواند نامحدود نگهداری شود. دستاوردهای تمدن بشری اگرچه در پاسخ گویی به نیازهای انسانی از رشد شگفت آوری برخوردار بوده، لیکن طی دهه های اخیر نگهداشت و استمرار این رشد در سطح کره خاکی ممکن نمی‌نماید(صرافی،1380: 2). پایداری نوعی دید و بینش است که بر اساس آن با توجه به اهداف مشخص و تعیین شده انسان خواهان گذار از وضعیتی به وضعیت بهتر است(طبیبیان،1382: 42). ماهیت پایداری صد در صد نسبی و وابسته به زمان است. همانطور که اصطلاح توسعه نیز خود به طور ضمنی دلالت بر این موضوع دارد. توسعه چه پایدار باشد و چه نباشد، صد در صد به موقعیت مکانی سرزمین نیز مرتبط است. چرا که تمام انواع توسعه در یک نقطه معین از زمین اتفاق می افتد که دارای مختصات x، Y و z است. بنابراین یک منطقه اعم از شهر، کشور، منطقه فرامرزی، قاره یا کل جهان می تواند ناهمگونی ها یا تنوع مکانی بسیاری داشته باشد که در بسیاری از حالات لازم است مورد توجه خاص قرار گیرد(مولدان و بیلهارز، 1381: 41). بر همین اساس، پایداری شهری نیز بسته به شرایط زمان، مکان و جوامع مختلف تفاوت می کند و به همین جهت امکان تسری و تعمیم یک برداشت خاص از مفهوم پایداری شهری وجود ندارد. الگوی پایداری شهری می تواند در شکل های مختلف و بیشماری بسته به تاریخ منطقه، فرهنگ، اساس اقتصادی، اقلیم، محیط و سیاستها نمود پیدا کند(حسینی،1389: 119).
در این تحقیق به پایداری شهری به عنوان فرایندی نگریسته شده است که منجر به شکل گیری شهری پایدار می گردد. برنامه شهرهای پایدار سازمان ملل، چنین شهری را اینگونه تعریف می کند:” شهر پایدار شهری است که موقعیت‌ها و کامیابی‌هایش در ابعاد مختلف توسعه اقتصادی، اجتماعی و کالبدی و زیست محیطی در درازمدت تداوم داشته باشد. چنین شهری دارای اندوخته‌ی پایداری از منابع محیطی است که در آن هر گونه توسعه‌ای که صورت می گیرد، فقط مجاز به استفاده از منابع در سطح بازده آنهاست. یک شهر پایدار، امنیتی پایدار را برای ساکنین در برابر مخاطرات طبیعی ایجاد می کند، مخاطراتی که دارای این پتانسیل بالقوه هستند تا روند موفقیتهای شهر را با مشکل مواجه کنند”(programme,2001).
در این پژوهش پایداری شهری در ابعاد محیطی، اقتصادی، اجتماعی و کالبدی مورد سنجش و ارزیابی قرار خواهد گرفت. عدم دستیابی به هر یک از ابعاد موجب ضعیف شدن پایداری و دوری از شکل آرمانی توسعه پایدار است. این ابعاد عبارتند از:
الف-پایداری اکولوژیکی:
مفهوم پایداری اکولوژیکی به مدیریت و محافظت نظام های اکولوژیکی در چنان شرایط و درجه ای اشاره دارد که کارکردهای محیطی (توانایی فراهم کردن کالا و خدمات) در طول زمان به حد کافی حفظ شود تا از خطرات و فجایع آینده اجتناب ورزیده و ریسک آنها را کاهش داده و به نسلهای آینده فرصت دهد تا به اندازه مساوی از بهره های محیطی لذت ببرند. به عبارت دیگر پایداری اکولوژیکی به معنای حفظ منابع پایه و (انواع مرتبط) در سطوحی است که اختیارات آینده را سلب نکند، و یا حفظ و ارتقای ظرفیت، کیفیت و انعطاف اکوسیستم می باشد که از طریق کاهش مصرف منابع و انرژی، کاهش حجم ضایعات، آلودگی ها و بازیافت آنها و یافتن فناوریها مناسب تقویت می شود(فراهانی،1385: 58).
از آنجا که هر گونه فعالیتی برای ارتقای کیفیت زندگی و توسعه انسانی در محیط زیست تحقق می یابد، لذا وضعیت محیط زیست و منابع آن از نظر پایداری یا ناپایداری بر فرایند توسعه اثر گذار خواهد بود. بر این اساس، هر بحثی درباره ی توسعه بدون توجه به مفهوم پایداری، ناتمام تلقی می شود و قوانین پایداری نیز بر پایه ی محیط زیست و سرمایه های طبیعی قابل توصیف می باشند. و تردیدی نیست که پایداری زیست محیطی، توان عرصه های شهری و بویژه سکونتگاههای شهری کوچک را در برابر آشفتگی های متعددی که پیش بینی و مدیریت آنها محدود است، بالا خواهد برد(Pound et al,2003: 15). در این راستا راهبردهای زیست محیطی در برنامه ریزی این شهرها، سازمان بخشیدن به فعالیت ها و سازماندهی امور مربوط به منابع طبیعی با هدف حفاظت، حراست و تقویت محیط زیست در بعد زمان در چارچوب پایداری زیست محیطی شهرهای کوچک تلقی می شود. بر این اساس، تدوین شاخص ها و تعیین الگویی مناسب برای ارزیابی پایداری زیست محیطی، امری اجتناب ناپذیر خواهد بود(طبیبیان، 1378: 8) تا بتوان بر پایه ی آنها با بررسی های مستند، مناطق حساس را شناسایی، راه حل ها و استراتژی های متناسب را تدوین و اجرایی نمود و امکان اندازه گیری حرکت به سوی پایداری زیست محیطی را فراهم کرد.
پایداری یا ناپایداری در شهرهای کوچک مورد مطالعه از نظر محیطی-اکولوژیکی بر اساس عوامل زمین ساختی(به ویژه مخاطرات طبیعی زمین ساختی) منابع سرزمین(مانند منابع آب)، پوشش گیاهی و تنوع زیستی مورد بررسی خواهد گرفت.
ب- پایداری اقتصادی:

مطلب مرتبط :   تاریخچه رکود اقتصادی در جهان

دسته بندی : علمی