دانلود پایان نامه

در سالهای آغازینِ اجباری شدن پیشاهنگی در مدارس، هدف از پیشاهنگی این بود که نسل آینده را با عزم و اراده و با اخلاق و وطن پرست و مرد زندگانی بار آورند.
آیین نامه طرح جدید پیشاهنگی ایران که در تاریخ 17 آبان 1317 در دبستانها و دبیرستانها به تصویب رسید مشتمل بر سیزده ماده و یک تبصره بود. در ماده یازده آن هدف پیشاهنگی را چنین معرفی می کند: پیشاهنگی غیر از ورزش مقصود از آن تربیت افراد شاه پرست و میهن دوست و منظور تربیت روحی و اخلاقی جوانان و آموختن کلمات و تعلیمات لازمه زندگی و پرورش افرادی است که برای کشور مفید باشند.
در روزنامه اطلاعات سال 1315 شمسی در خصوص هدف پیشاهنگی و تاسیس آن آمده است: «در کتابهای مختلف خوانده ایم که نباید دروغ گفت، باید به بیچارگان کمک کرد، باید خداشناس بود و وطن و شاه را مقدس دانست. تشکیلات و ترتیبات صحیح لازم است که این مسائل و اندرزها را به عمل گذارد …پیشاهنگی خوشبختانه این مسئولیت را بعهده گرفته است. یعنی خلاصه نصایح و اندرزهای فلاسفه و حکما و حتی تعلیمات پیغمبران را با اسلوبی صحیح و تفریحی به جوانان گوشزد کرده در مورد آنان به موقع عمل می گذارد.»
مرآت، وزیر معارف وقت پیشاهنگی را برای دانش آموزان مفید دانسته ودرباره این مسئله گفته که: «در اثر سرپرستی و توجهات خاص والا حضرت همایون ولایتعهد دانشجویان بورزش و پیشاهنگی علاقه پیدا کرده اند و چون بخوبی بفوائد آن پی برده اند بعوض اینکه اوقات فراغت خود را بیهوده تلف کند در میدانهای بازی بفرا گرفتن فنون و ورزش میپردازند. بهر حال آموزشگاه امروز مرکز تربیت ملی است نه محوطه ای که شاگرد در آن فقط کتاب بخواند و باسواد بشود و وارد شدن در زندگانی اجتماعی تنها معلومات کافی نیست باید شاگردان در مدرسه با محیط خارج آشنا شوند و بمعنای واقعی زندگانی و اجتماعی پی ببرند تا وقتی از آموزشگاه خارج شدند بتوانند بجامعه و ملت خود خدمت کنند.»
همچنین حجازی نیز در کتاب خود اهداف پیشاهنگی را چنین می داند: «هدف سازمان ملی پیش آهنگی ایران تقویت قوای فکری و تربیت نونهالان کشور و وادار نمودن آنان بکار و کوشش و تشریک مساعی در فعالیتهای عام المنفعه و ایجاد روح فداکاری، میهن پرستی و شاه دوستی بین جوانان کشور می باشد. سازمان ملی پیش آهنگی می کوشد که جمال نیکی و لذت از خود گذشتن بخاطر دیگری را چنان به جوانان بفهماند و بشناساند که به این کار خو بگیرند و عادت کنند و تحت تعلیم و هدایت پیش آهنگی، روح و جسم خود را برای خدمت و حتی فداکاری بخاطر همنوع، تربیت و آماده نمایند.»
دلفانی نیز به هدف پیشاهنگی اشاره نموده و این اهداف را در تقویت یکپارچگی ملی، یکسان سازی فکری-فرهنگی، ایجاد روحیه خود پاسداری و دیگر پاسداری و همچنین گسترش آموزش همگانی و ایجاد انطباق با اقدامات و اصلاحات دولت می داند. افزون بر آن آقای یحیی در جمع محصلین یزد، به دلیل ترقی که در کشور و از جمله در وزارت معارف پیش آمده آن را بهار ایران نامید و گفت: «همانطور که آقای حکمت گفته اند مقصود از تحصیلات حل مسئله جبر و مثلثات نیست، منظور معارف اینست که اشخاص جامعی به جامعه تحویل دهد؛ چون یکی از عوامل مهمه تربیت سلامتی بدن است معارف این قسمت را کاملا مورد توجه قرار داده بهمین منظور انجمن های تربیت بدنی در تمام نقاط ایران تاسیس گشته، دیگر چیز تشکیل دسته است که نماینده احساسات شاه پرستی محصلین بوده و هر یک از افراد آن نمونه کاملی از اخلاق حسنه باشند و بهمین نظر پیش آهنگی تاسیس گردید.»
از دانش آموزان پیشاهنگ بیشتر در مراسم جشن ها و به خصوص جشن دوم اردیبهشت استفاده می شد. ابتدا دختران پیشاهنگ و سپس پسران پیشاهنگ برای ستایش از مقابل شاهنشاه عبور می نمودند. همچنین معلمانی که در اردوهای پیشاهنگی شرکت می کردند باید شرایط لازم را دارا بودند از جمله این شرایط این بود که اخلاق نیکو و پسندیده و شایان اقتدا و پیروی داشته و باید عاشق تعلیم باشد. طی بخشنامه ای به مدارس در سال 1315 برگزاری اردوهای پیشاهنگی وسیله ای بود برای ارتباط بیشتر معلمین با شاگردان و «کشف احوال روحی و اخلاقی و غرائز مخفیه اطفال.»
رمز پیشاهنگان(همواره آماده بودن)است، یعنی پیشاهنگ همواره برای ادای واجبات خود روحاً و بدناً آماده است. هر پیشاهنگ با مراسم مخصوص داخل حوزه پیشاهنگی می شود و تعهد می دهد:
1-وظیفه ام را نسبت به دین و وطن ادا خواهم نمود.
2-به دیگران همیشه کمک و یاری خواهم کرد
3- به دو قانون پیشاهنگی اطاعت خواهم نمود. (بدن خود را توانا ،روح خود را زنده و اخلاق خود را همیشه صحیح نگاه دارم.)
پیشاهنگی جهانی کاملا از جریانهای مذهبی فاصله گرفته و بر اخلاق مدنی تاکید و تکیه تمام داشت. اما در ایران پیشاهنگی شکل مذهبی گرفته تا جایی که این جریان را حرکتی در جهت تعالی «اخلاق اسلامی» تلقی می نمایند. بنیان گذاران پیشاهنگی با هدف کاستن از شدت مخالفتها، بدون در نظر گرفتن مهمترین اصول پیشاهنگی جهانی، موادی را در برنامه عملی و نظری می گنجاندند. قرار دادن یک چادر به عنوان «مسجد و عبادتگاه» در اردوها، برقراری نماز جماعت در سه نوبت، قرار دادن موادی نظیر «نماز و عبادت» و «مصاحبات و مکالمات اخلاقی» در دروس نظری پیشاهنگی تلاشی در جهت ایجاد سازگاری و همگون سازی با سنن و هنجارهای جامعه و باورهای دینی بود. داشتن خصلت هایی چون عبادت و جماعت، آگاهی پیشاهنگ به قرآن مجید، آگاهی به تاریخ اسلام و علاقه نسبت به دین برای پیشاهنگان دارای امتیاز بود.
بعدها در تصویب نامه ی 17 دی ماه 1317 شورای عالی فرهنگ راجع به طرح جدید سازمان پیشاهنگی ایران اعلام کرد که تمام شاگردان کلاس شش دبستانها و کلاس اول دبیرستان های دولتی و غیر دولتی پسران بلافاصله پس از ابلاغ این آیین نامه باید وارد سازمان پیشاهنگی شوند. همچنین در ماده 2 این آیین نامه نیز به دبستان ها و دبیرستان های دولتی و غیر دولتی دختران تهران هم موظف به اجرای این امر بودند.
بنابراین به دلیل همین امر هیچ نوع عذری از قبیل گواهینامه طبیب و عذر کسالت و ضعف بنیه و امثال آن نمی توانست شاگردان را از شرکت در این سازمان تربیتی معاف دارد. اشخاصی که بنا به تشخیص پزشک وزات فرهنگ برای انجام قسمتی از عملیات پیشاهنگی از قبیل شنا و راهپیمایی که مستلزم داشتن بنیه جسمانی است استعداد مزاجی نداشتند، از انجام همان قسمت از عملیات معاف بودند. ولی تعلیمات پیشاهنگی را باید فرا می گرفتند. بررسی اهداف و ساختار کلی پیشاهنگی گویای توجه به موضوع تربیت دانش آموزان در کنار آموزش آنان است هدفی که از جمله اهداف نوسازی آموزشی در ایران بوده و تربیت و پرورش را همپایه آموزش معرفی کرده است. از آنجا که گسترش تعداد دروس مدارس فرصت پرداختن به نکات پرورشی و اخلاقی را در ساعات درس محدود می کرد، تاسیس پیشاهنگی با اهدافی که برای آن ذکر شد می توانست کودکان و نوجوانان را برای برخورداری از اخلاق فردی و اجتماعی مناسب تربیت کرده و آنها را برای ورود به اجتماع آماده نماید. نکته قابل توجه در مورد اهداف و اصول پیشاهنگی بحث پرداختن به موضوعات دینی در کنار توجه به رویکردهای اصلی نظام چون میهن پرستی یا ملی گرایی و مدرنیسم یا تجددخواهی است. دانش آموزان علاوه بر اینکه با رویه وطن پرستی و شاه دوستی آشنا می شدند و برخی مسائل مربوط جوامع متمدن را آموزش می دیدند در کنار آن موضوعات و مسائل دینی و مذهبی نیز در ساعات کلاسها مورد توجه قرار می گرفت. این حمایت گاه به بینش مذهبی در بین مسئولین و گاه به جبر جامعه دینی ایران بود.
4-7-3. پیشاهنگی دختران
در ایران پیشاهنگی دختران بیشتر برگرفته از انگیزه های سیاسی و برخی اصلاحات اجتماعی بود که تکانهای شدیدی را در جامعه به دنبال داشت. به موازات جریان کشف حجاب و تاسیس کانون بانوان ایران در اردیبهشت 1314 اقداماتی برای پیشاهنگی دختران در ایران صورت گرفت. گسترش و توسعه پیشاهنگی دختران چندان آسان نمی نمود زیرا علاوه بر مشکلات اجتماعی و هنجارهای اخلاقی و فرهنگی عامه که پیشاهنگی به طور کلی دچار آن بود، پیشاهنگی دختران را مسائلی حساس تر، آسیب پذیر می ساخت. در هنگامی که تحصیلات دختران و سواد آموزی و دانش اندوزی آنان توجیه نشده و موضوعیت نیافته و با مخالفت خانواده ها مواجه بود، بدیهی بود که هر گونه برنامه ریزی در جهت آموزش فکری و جسمی در اوقات فراغت آنان با چه مخالفتهایی روبه رو می گشت. مطابق اصول پیشاهنگی، تعلیمات و فعالیتهای پیشاهنگی بیشتر می بایست در فضای آزاد کوهها و جنگلها و…اجرا شود و پیشاهنگان می بایستی در سطح شهر کوچه و خیابان حضور یافته و به کارهای عام المنفعه مبادرت ورزند. با توجه به «غیرت مداری» جامعه ایرانی نسبت به زنان و دختران سعی در حفظ حریم و حرمت نوامیس که در عرف و شرع نیز بدان تاکید شده بود پیشاهنگی دختران با مخالفت و ابراز انزجار رو به رو بود. طرح پیشاهنگی دختران اگر حتی هم در شهر های بزرگ اجرا می شد اما در شهرستانها و روستاها، عملا مسائل اخلاقی و باورهای دینی و هنجارهای اجتماعی امکان اجرا نمی یافت. مخالفتها به گونه ای بود که امکان گسترش پیشاهنگی دختران را بسیار تضعیف می نمود، تا جایی که پس از گذشت 4 سال از ماجرای کشف حجاب (1318) از سوی دولت این مسئله برای دختران نیز اجباری گشت. با اصرار و تاکید وزارت معارف و تاکید حکومتی این امر رو به گسترش نهاد.
حدود تعریف شده برای دختران و زنان و فعالیتها و حضور اجتماعی آنان در ایران با ممالک اروپایی تفاوتهای بسیاری داشت، پیشاهنگی دختران در آن کشورها به موازات پیشاهنگی پسران حرکت می کرد اما در ایران حضور دختران در پیشاهنگی بیانگر تغییر و تحولی ژرف در دیدگاه و چرخش از مدار باورهای پیشین به نحوه جدیدی بود که هنوز نمای اصلی آن ترسیم نگشته بود. تعالیم پیشاهنگی با درس مدرسه تفاوت بسیاری داشت و یک پیشاهنگ چه پسر و دختر به شیوه عملی و کاربردی آموزش داده شده بود و این احساس استقلال برای دختران به ویژه دارای اهمیت بسیار بود.
حرکتهای مربوط به پیشاهنگی دختران در سالهای پیش و در چارچوب لایحه قانونی کردن ورزش در مدارس 1306مورد توجه قرار گرفته بود و طی آن ورزش در کلیه مدارس اجباری شدکه مدارس دخترانه را نیز شامل می شد. در سالهای اول اجرای قانون، چون سازمان مستقلی برای این امر مهم بوجود نیامده بود پیشرفت محسوسی در امر ورزش حاصل نمی شد. برای تعمیم و ترویج هر چه بیشتر ورزش در مدارس و نیرومندی جوانان کشور، بفرمان شاهنشاه سازمانی بنام «انجمن ملی تربیت بدنی» در سال 1313در پایتخت تحت نظر وزارت معارف و سازمانهایی نیز به همین عنوان در شهرستانها بوجود آمد و از آن به بعد امر ورزش در مدارس کشور بشدت مورد توجه اولیای امور قرار گرفت و رونق یافت.
اما همچنان به مسئله آموزش و تربیت بدنی دختران در جامعه اعتراضاتی وجود داشت که با تاسیس پیشاهنگی دختران بیشتر هم شد. به دلیل اعتراضاتی که در جامعه آن روز به پیشاهنگی می شد، روزنامه ها به تبلیغ آن پرداخته و لزوم ایجاد پیشاهنگی دختران را تاکید می کردند. در روزنامه اطلاعات سال 1314 چنین آمده است: «ایجاد نسل برومند و توانا چگونه تحقق پیدا میکند؟ ایجاد چنین نسلی همانگونه که نیازمند وجود جوانان و افراد تندرست و سالم، قوی و نیرومند می باشد، همینطور هم احتیاج بوجود دختران و دوشیزگان سالم و توانا دارد و بلکه از جهات بیشمار علمی، دختران و دوشیزگان سالم و توانا برای منظور عالی فوق وجودشان ضروری تر و احتیاج کشور بسلامت بدن و نیرومندی دوشیزگان و بانوان بیشتر است. در دنیای امروز بورزش و تربیت بدنی دوشیزگان اهمیت بسزا میگذارند.» اما مخالفتها در مورد پیشاهنگی زنان در دوران پس از حکومت پهلوی اول همچنان ادامه یافت که از مهمترین دلایل کمرنگ شدن این مسئله از سالهای بعد بود. می توان میزان خشم از چنین اقدامی را در نشریات و کتبی که پس از سقوط رضاشاه منتشر شده اند مشاهده کرد. به عنوان نمونه در کتاب «شرق تاریک» بیان شده «در دوره پهلوی صدها بنگاه فرهنگی و دانشگده و دبیرستان بر پا شد که جز ساختمان و بنا اثر قابل توجهی نداشت ولی زندگی تفریحی در همه آنها رواج داشت و باید گفت سازمان فرهنگ بازار مکاره ای برای عفاف عمومی بود که در سازمان پیشاهنگی و پرورش بدنی تکمیل می شد.»
از دلایل دیگر مخالفت با موضوع پیشاهنگی استفاده از آن به عنوان ابزار ترویج برخی سیاستهای فرهنگی حکومت بود. با شکل گیری پیشاهنگی در ایران، از آن به منظور تسهیل امر بی حجابی استفاده گردید و با گسترش پیشاهنگی دختران در مدارس، بازار برنامه بی حجابی گرمتر شد.
4-7-4. برنامه ها
هر هدفی با خود برنامه هایی را به دنبال دارد مهمترین برنامه های همشامل دو قسمت عملی و نظری بود:
الف- شاه پرستی، میهن دوستی، مسائل اخلاقی، کمک به همنوع، برانگیختن احساسات صلهشوری، بیان ترقیات کشور
ب- ورزشها و اعمال و تمرینات نظامی و آماده سازی جسمانی. همانگونه که اشاره گردید اغلب فعالیت های پیشاهنگان مربوط به اجرای جشن در مراسم های مختلف بوده است. به طور مثال جشن تولد رضاشاه، جشن ازدواج شاهنشاه، جشن های فارغ التحصیلی و…در مجله آموزش و پرورش سال1317، به مناسبت جشن 4آبان (ولادت رضاشاه) برنامه و عملیات پیشاهنگی چنین آمده است:

مطلب مرتبط :   دیدگاه فقهی

دسته بندی : علمی