دانلود پایان نامه

3-19- 6-گام ششم: محاسبه ی ارزش نهایی شاخص ها بر اساس نظریات خبرگان علمی
قدم اول در این مرحله، استخراج ارزش نهایی هر کدام از شاخص ها از پرسشنامه های تکمیل شده است. با توجه به حجم نسبتاً بالای شاخص ها و تعداد پرسشنامه ها، در این مرحله ابتدا در محیط نرم افزار Exel همه ی پرسشنامه ها فهرست شده و سپس از طریق فرمول زیر امتیاز نهایی مرتبط به هر کدام از شاخص ها به دست آمد:
Fp: Σxi÷ Σqi
در این فرمول: Fp معادل ارزش نهایی شاخص، Σxiبرابر مجموع ارزش هر شاخص مستخرج از پرسشنامه ها، Σqi برابرمجموع تعداد پرسشنامه های تکمیلی می باشد. عدد به دست آمده حاصل از این فرمول از صفر تا 9 خواهد بود که صفر به معنای عدم ارزش و اعتبار و 9 به معنی وجود بیشترین ارتباط شاخص با موضوع مورد بررسی است. در گام بعدی و پس از استاندارد سازی ارزشهای مربوط به هر شاخص، شاخص هایی که از بیشترین امتیاز برخوردارند، انتخاب می گردند. در این مطالعه، برحسب موضوع مورد مطالعه ارزش های نهایی شاخص های معرفی شده از نزدیکی بسیار زیادی برخوردار بوده و به همین دلیل فقط آن دسته از شاخص هایی انتخاب گردید که متوسط ارزش نهایی آن ها بالاتر از عدد 7 باشد. بر این اساس، در مجموع و از بین تعداد 159 شاخص معرفی شده به پرسش شوندگان، تعداد 68 شاخص شامل 16 نماگر در بعد محیطی، 24 شاخص در بعد اجتماعی- فرهنگی، 14 شاخص در بعد اقتصادی و 14 شاخص نیز در بعد کالبدی- زیر ساختی انتخاب گردید. جدول 3-6 تعداد شاخص های منتخب را در مجموع و به تفکیک هر کدام از ابعاد نشان می دهد.
جدول (3-6): تعداد شاخص های منتخب در ارتباط با هر کدام از معیارها و ابعاد پایداری
ابعاد تعداد مولفه تعداد معیار تعداد شاخص های معرفی شده به نخبگان تعداد شاخص های منتخب
زیست محیطی 3 7 35 16
اجتماعی-فرهنگی 5 9 50 24
اقتصادی 3 7 32 14
کالبدی-زیرساختی 2 4 42 14
جمع 13 27 159 68
مأخذ :نگارندگان، 1393
یکی از مهم ترین گام ها در این فرایند، محاسبه ی دامنه‌ی اختلاف ارزش شاخص هاست که امکان تعیین اختلاف بین ارزش های داده شده توسط نخبگان را فراهم می نماید. به عبارتی دیگر، این مرحله، تعیین می کند که میزان اختلاف بالاترین امتیاز داده شده به یک شاخص با کمترین امتیاز چقدر است و برا ی محاسبه ی آن از روش زیر اقدام می گردد:
D: ΣMaxxi – ΣMinxi
در این فرمول D برابر دامنه اختلاف ارزش هر نماگر، ΣMaxxiبرابر بالاترین ارزش نماگر i و ΣMinxi برابر کمترین ارزش نماگر i است.
3-19-7- گام هفتم: استخراج شاخص های نهایی برای سنجش و ارزیابی پایداری
الف- فهرست شاخص های زیست محیطی: موضوع پایداری زیست محیطی طی سه دهه پایانی قرن بیستم به طور ویژه ای مورد توجه بسیاری از افراد بخصوص محققین و دولتها بوده و از آنجایی که شهرها امروزه بعنوان مهمترین عوامل مؤثر بر پایداری زیست محیطی به شمار می روند تقاضا برای توسعه پایداری شهری و شهرهای پایدار مهمترین چالش فراروی بشریت در قرن بیستم و یکم است. از آنجا که هرگونه فعالیتی برای ارتقای کیفیت زندگی و توسعه انسانی در محیط زیست تحقق می یابد، لذا وضعیت محیط زیست و منابع آن از نظر پایداری یا ناپایداری بر فرآیند توسعه تأثیرگذار خواهد بود. بر این اساس، هر بحثی درباره توسعه بدون توجه به مفهوم پایداری زیست محیطی، ناتمام تلقی می شود. با این اوصاف اگر توسعه پایدار هدف نهایی ما به شمار رود و پایداری زیست محیطی شرط لازم برای تحقق توسعه پایدار باشد، در این صورت ما نیازمند ابزار و روش‌هایی هستیم تا به کمک آنها بتوانیم حرکت به سوی پایداری زیست محیطی را اندازه بگیریم (بریمانی،127:1389 ). شاخص ها به عنوان واژه های دارای مفهوم ضمنی، وسیله ای هستند که ارزیابی پیشرفت های آینده را فراهم می آورند و از طرفی دیگر، مقصد و هدف را بیان می کنند(Patrick,2002: 5). شاخص ها معمولا ارزیابی عددی هستند که اطلاعات کلیدی در مورد سیستم های طبیعی، اجتماعی و اقتصادی را ارائه می دهند. آنها فراتر از داده های ساده روندها یا روابط علت و معلولی را نشان دهند. بر این اساس در ارتباط با موضوع مورد بحث در این مطالعه، فهرستی از شاخص های پایداری زیست محیطی تهیه و مورد ارزیابی قرار گرفت و در نهایت تعداد 16 شاخص به شرح جدول 3-6 انتخاب شدند. متوسط ارزش نهایی شاخص های محیطی- اکولوژیک برابر7.47 امتیاز می باشد. دامنه ی اختلاف ارزش شاخص ها برابر 2.5 می
باشد که نشان از اختلاف حداقلی در ارتباط با توافق بر روی شاخص های پایداری زیست محیطی در شهرهای کوچک است.
جدول (3-7): فهرست شاخص های منتخب پایداری زیست محیطی شهرهای کوچک استان مازندران

مطلب مرتبط :   فناوری اطلاعات و ارتباطات

ب- فهرست شاخص های اقتصادی: از دید بسیاری از محققان، توسعه ی پایدار حل چالش بین ابعاد اقتصادی و طبیعی است ( Atkinson, 1995: 5 Pearce and). بسیاری از مؤلفه های مرتبط با کیفیت زیست جوامع اعم از روستایی و شهری تحت تأثیر عوامل اقتصادی قرار دارند. یک سیستم اقتصادی پایدار باید ازعهده ی تأمین و تولید کالاها و خدمات در طی زمان برآید(هریس، 1383: 43). هم پایداری اجتماعی و هم پایداری زیست محیطی به نظام فعالیت اقتصادی نیاز دارند که با آنها سازگار باشد و شبکه ی اکولوژیک و شبکه ی اجتماعی را تخریب نکنند. به طوری که انجمن کانادایی بهداشت عمومی بیان کرده است که توسعه ی انسانی و موفقیت های بالقوه ی انسان به شکلی از فعالیت های اقتصادی نیاز دارد که هم برای نسل حاضر و هم برای نسل های آینده از نظر اجتماعی و زیست محیطی پایدار باشد(Hancock,2001: 201).

دسته بندی : علمی