مشارکت اجتماعی

در مقدمه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در مورد مشارکت مردمی و مردم سالاری آمده است”… چون هدف از حکومت، رشد دادن انسان در حرکت به سوی نظام الهی است تا زمینه بروز و شکوفایی استعدادها به منظور تجلی ابعاد خداگونه انسان فراهم آید و این امر جز در گرو مشارکت فعال و گسترده تمامی عناصر اجتماعی در روند تحولی جامعه نمی تواند باشد.”

با توجه به این موضوع، قانون اساسی زمینه چنین مشارکتی را در تمام مراحل تصمیم گیری سیاسی و سرنوشت ساز برای همه افراد اجتماع فراهم می سازد تا در مسیر تکامل انسان، هر فردی دست اندرکار و مسئول رشد و ارتقا و رهبری گردد(محمدی،1388: 87).

مشارکت یک نیاز سرشتی انسان است. انسان بر پایه آفرینش خویش نیاز به تعلق و پیوند با دیگران دارد و خوی اجتماعی بودن در وی نهفته است . بیان دانشمندان براینکه انسان یک هستی اجتماعی است مبین آن است که انسان به صورت طبیعی و بر اساس سرشت خویش در طلب کار و زندگی با دیگران است. نهادهای بنیادی که انسان در آنها پرورده می شود و زندگی را پی می گیرد به طور عمومی پاسخی به نیاز مشارکت فراهم می آورند. برای مشارکت تعاریف های بسیار شده است. قدیمی ترین تعریف مشارکت عبارت است از «پیوندی دو سویه، سازنده و سودمند میان دو تن یا بیشتر از دو تن» در این تعریف تأکید بر برقراری پیوندی است گشوده و باز میان دو انسان که این دو انسان در پرتو آن پرورش مییابند و از یکدیگر بهره می گیرندو دو سویه بودن پیوند به دیگری منتقل گردند و در اثر آن هر دو طرف بهره سازند، به دست آوردن و گستردن بیشتر نقد مشترک براییافتن هدفهای مشترک است بر پایه این تعریف هنگامی که میان گروهی از مردم فرصت بررسی و نقد هدفها و مقاصد مشترک فراهم آید و اطلاعات و دانش میان آنان به آسانی مبادله گردد، آنگاه امکان دست یابی به شناخت و آگاهی همگانی فراهم می آید و در اثر آن حاصل کار و تلاش گروه فزونی می پذیرد.

مطلب مرتبط :   خطر پذیری در زنان؛ زنان خطر پذیر موفق ترن؟ 

در تعریف تازه از سوی سازمان ملل متحد مشارکت بدین گونه معنی شده است. دخالت و درگیرشدن مردم در فراگردهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ای که بر سرنوشت آنان اثر می گذارد(طوسی؛1379:

مشارکت در واقع نوعی رفتار اجتماعی ، مبتنی بر اعتقاد و منافع شخصی یا گروهی است. مشارکت عبارت است از میزان دخالت اعضای نظام در فرآیند تصمیم گیری. در حقیقت جوهر مشارکت ، منابع مشترک گروه در جامعه و منافع مشترک فرد درگروه است.(لهسایی زاده،1383)

از دیدگاه جامعه شناسی ،مشارکت به معنای احساس تعلق به گروه و شرکت فعالانه و داوطلبانه در آن که به فعالیت اجتماعی منجر می گردد، حائز اهمیت است. از این نظر، مشارکت، فرآیند سازمان یافته ای است که فرد در آن به فعالیتی ارادی و داوطلبانه دست می زند(روزنامه همشهری:۱۳۸۶) مشارکت اجتماعی شرکت فعالانه در حیات سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی و به طور کلی تمامی ابعاد حیات می باشد.(ساروخانی ، ۵۲۱)مشارکت اجتماعی به آن دسته از فعالیت های ارادی دلالت دارد که از طریق آن اعضاء یک جامعه در امور محله ،شهر و روستا به طور مستقیم یا غیر مستقیم در شکل دادن حیات اجتماعی مشارکت دارند.(محسنی تبریزی ۱۳۷۵)

مشارکت اجتماعی عامل تقویت همبستگی در شبکه های اجتماعی است. حضور افراد در فعالیت ها و تصمیم گیری های اجتماعی در بلند مدت موجب تعمیق روابط بین اعضای جامعه ، افزایش احساس یگانگی ، سعه صدر و تسامح و تساهل گردیده و درنتیجه به توسعه نهادهای مدنی و دموکراتیک خواهد انجامید . تعصبات قومی و قبیله ای کاهش یافته و سنت های ریشه دار محلی به سوی عام نگری هدایت و در صورت لزوم به نفع هنجارهای دموکراتیک اصلاح خواهد شد. وانگهی می توان انتظار داشت که بسیاری از اموری که اکنون دولت متصدی انجام آن است در قالب فعالیت های اجتماعی توسط خود مردم اداره شده و در عمل هم حجم دولت کاهش یافته و هم افراد از طریق سامان دادن به این امور دین خود را به کلیت اجتماع ادا نمایند.  ازسویی میزان این مشارکتها بیانگر سطح توسعه یافتگی جامعه به حساب می آید . چرا که گستردگی، فراگیری و تنوع مشارکت اجتماعی جوامع در گرو بسط الگوهای تصمیم گیری ، نظارت و کنترل اجتماعی دموکراتیک و کثرت گرا است.بدیهی است در عرصه های غیر دموکراتیک که حاکمان حضور عامه مردم را در محافل تصمیم گیری و تصمیم سازی بر نمی تابند مشارکت اجتماعی مفهومی گنگ و مخدوش است . لذا توسعه سیاسی که مآلاً منجر به شایسته سالاری و حاکمیت مشروع می گردد زمینه مطلوب و مناسب برای توسعه همه جانبه وپایدار جامعه می باشد.(پیرانوند، 1386)

مطلب مرتبط :   زبون بدن حرفه ای در سخنرانی؛ ۶ ترفندی که بر قدرت تاثیرگذاری شما می افزاید 

 

دسته بندی : علمی