دانلود پایان نامه

در تحلیل این سیاستها و سایر سیاستهای آموزشی در نوسازی نظام تعلیم و تربیت از منظر دین می توان گفت که بسیاری از این اقدامات ظاهراً مخالف با دستورات و اصول دین اسلام تلقی می شد؛ اما در واقع مخالف با نگرش سنتی موجود در جامعه بود نه مخالف مفاهیم اصیل دینی. گاه نیز نحوه اجرا و شکل اجرای برخی از اقدامات موجب ضد دین معرفی شدن آن اقدام بود. از سوی دیگر با توجه به پیوندهای ناگسستنی که بین مصالح ملی و دینی جامعه از دیرباز وجود داشته هرگونه اقدامی که یکی از جنبه های دینی جامعه را نادیده انگارد با واکنش سریع و صریح جامعه و خصوصاَ روحانیون و بزرگان دینی جامعه مواجه و مجموعه سیاست ها اعم از مطلوب یا نامطلوب ضد دین معرفی شده است. مسائلی چون گسترش علوم جدید، امکان تحصیل بانوان و اهمیت دادن به حضور اجتماعی زنان و کشف حجاب و… از جمله این موارد است که با واکنش صریح جامعه در زمان مورد مطالعه مواجه شده اند و از جمله مظاهر ضد دینی حکومت دولت پهلوی معرفی می شوند. حال آنکه از الزامات ضد دین بودن حکومت ، ردّ اصل دین و کلیه عقاید و شعائر دینی در کل جامعه است، نه بی اعتنایی یا مخالفت با برخی جنبه های آن.
البته کاهش شدید تعداد مدارس سنتی (مکتب خانه ها) و مدارس دینی با به وجود آمدن دبیرستانها و دانشگاههای دیگر و خارج شدن اختیار تدریس از دست روحانیون و عالمان دینی و نیز تربیت خطّاب و واعظان غیر روحانی در موسسه وعظ و خطابه در کنار برخی محدودیتهای دیگر که در حوزه های غیر آموزشی برای روحانیون پیش آمد از جمله دلایل کاهش نفوذ روحانیت در جامعه بود. کم رنگ شدن بخشی از اعتقادات دینی در برخی از اقشار جامعه نیز نتیجه ارتباط و پیوند آنها با کشورهای اروپایی بود و نیز تبلیغاتی که از سوی برخی روشنفکران غربزده برای نسبت دادن تمام مشکلات جامعه به دین انجام می شد. به هرحال می توان قبول کرد که نگرش مذهبی مردم جامعه لا اقل در بین بخشی از مردم در این دوره تغییر کرده است، اما اینکه تمام این واقعیت نتیجه قطعی و مستقیم سیاستهای فرهنگی و آموزشی دولت باشد، یک امر اثبات شده نیست. زیرا افزایش آگاهی عمومی و گسترش روابط مردم سنتی ایران با جوامع پیشرفته ای که از قرنها پیش نگاه بدبینانه ای نسبت به دین را دنبال کرده اند ، می توانست چنین نتایجی را در پی داشته باشد.
در یک بحث کلی برای تبیین نگرش دینی حکومت پهلوی می توان گفت که قرائن موجود متعدد در حوزه آموزشی نشان دهنده وجود اعتقادات دینی در بین دولتمردان است، اما با گرایشهای دینی مختلف نظیر: حفظ شعائر دین اسلام در امور کشوری، تبلیغ فرقه های جدید، تلاش برای احیای دین باستانی ایران یعنی دین زرتشت. البته در اوایل حکومت پهلوی فرقه های دینی مختلف خصوصاً مذهبیون شیعه آزادی عمل داشتند، اما با گذشت سالها فعالیت مذهبیون و فرقه های دینی مختلف کم رنگ تر و محدودتر گردید. گرچه محتوای کتاب های درسی، دیدگاهها و اندیشه های متفکرین و مولفین آنها، ساعات آموزش دروس مختلف، اقدامات و برنامه های پرورشی و تربیتی مدارس و … نیز می توانند بیانگر کاهش توجه به تعالیم اسلامی باشند، اما هیچ یک دلیل قاطعی برای ضدیت حکومت وقت با دین در حوزه آموزش نیست.
بلکه به طور کلی می توان چنین استنباط کرد که سیاستهایی که حکومت پهلوی اول در حوزه نوسازی آموزشی در پیش گرفت، سعی در کاهش نفوذ دین اسلام به عنوان یک دین جامع در سطوح مختلف جامعه داشته، اما هرگز سیاست بی دینی یا لائیک را در پیش نگرفته است. از سویی اقدامات فرهنگی و آموزشی این دوره ثمرات و تاثیرات مثبت قابل ملاحظه ای در پیشرفت و بازسازی ایران و اصلاح جامعه ایران داشته است که تنها به دلیل حساسیتی که به موضوع دین در این رابطه وجود داشته، این آثار و نتایج مثبتی نظیر : اشاعه و نشر سواد در بین اقشار جامعه، حذف برخی دیدگاههای خرافاتی از جامعه، امکان حضور و تحرک اجتماعی زنان (به عنوان نیمی از بدنه جامعه)، توسعه صنعت و پیشرفت اقتصادی کشور در پرتو ایجاد دانشگاههای بزرگ و گسترش تحصیل و تخصص در بین جوانان، احیای اقتدار باستانی ایران و تقویت حس میهن پرستی و میل به پیشرفت و توسعه کشور همواره از نظرها به دور مانده است. حتی اگر بپذیریم که شاید برخی از این نتایج و دستاوردها در پی اهداف متفاوتی بوده باشند، اما تأثیر آنها در توسعه ای که امروز در کشور خود شاهد هستیم بر کسی پوشیده نیست.
فهرست منابع و مآخذ
آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی، محمد ابراهیم فتاحی، چاپ اول، تهران: نشر نی ،1377.
آدمیت، فریدون، اندیشه ترقی حکومت قانون عصر سپهسالار، ( چاپ سوم )، تهران: خوارزمی، ۱۳۸۵
___________، اندیشه های میرزا آقاخان کرمانی، چاپ اول، تهران: انتشارات پیام،.1357
آذری، علی، کلنل محمد تقی خان پسیان، تهران: بی نا،1930.
آرین پور، یحیی، از نیما تا روزگاران ما، چاپ اول، تهران : انتشارات زوار، ج سوم، 1374.
آزاد ارمکی، تقی، اندیشه نوسازی در ایران، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران،1379.
آشنا، حسام الدین، از سیاست تا فرهنگ، سیاستهای فرهنگی دولت در ایران1320-1304، چاپ اول، تهران: سروش،1384.
آشوری، داریوش، دانشنامه سیاسی، (چاپ ششم)، تهران: انتشارات مروارید، 1379.
آصف، محمد حسن، مبانی ایدئولوژیک حکومت در دوران پهلوی، (چاپ دوم)، تهران:مرکز اسناد انقلاب اسلامی،1384.
آل احمد، جلال، در خدمت و خیانت روشنفکران، (چاپ سوم)،تهران: خوارزمی، جلد دوم،1357.
آوری پتر، میلی گاوین، ملویلچارلز، تاریخ ایران دوره پهلوی، ثاقب فر مرتضی، تهران:جامی،1384.
آوری، پیتر، تاریخ معاصر ایران از تاسیس سلسله پهلوی تا کودتای 28 مرداد 1332، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، چاپ اول، جلد دوم، تهران،موسسه مطبوعاتی عطایی ،1665.
آیرملو، تاج الملوک (همسر اول رضاشاه –مادر رضاشاه پهلوی)، خاطرات ملکه پهلوی، (چاپ دوم)، تهران:به آفرین،1380.
اتحادیه ،منصوره و سعدوندیان سیروس ، خاطرات تاج السلطنه، ، تهران:نشر تاریخ ایران،1361.
احیاء اخوی،میر سید حسن،احیا الفقه،اول متوسطه،(چاپ سوم)،تهران:مطبعه یمنی،
اسعدی، مرتضی، ایران، اسلام، تجدد، مقاله رنسانس در ایران، حسن عبدالشکورا، چاپ اول،تهران:طرح نو،1377.
اسکندری، ایرج،خاطرات سیاسی، چاپ اول، تهران: تابش، 1369.
اسلامی، عباسعلی، طلایه دار فرهنگ در عصر اختناق، تهران:بنیاد بعثت،1374.
اشیدری، جهانگیر، تاریخ پهلوی و زرتشتیان، چاپ اول، تهران:ماهنامه هوخت،2535.

مطلب مرتبط :   منابع تحقیق با موضوع تفاوتهای جنسیتی-پایان نامه آماده

دسته بندی : علمی