دانلود پایان نامه

پس از آن در سطری جداگانه و درون قلاب، گروه و طبقه بندی موضوعی سرواژه مورد نظر آمده است. برخی طبقات موضوعی عبارتند از: نجوم، احکام نجوم، منازل قمر، بروج فلکی، ستارگان، سیارات، طبقات آسمان، فصول، گاهنبارها، و غیره.
سپس، در سطری جداگانه، صورت و معادلهای فارسی سروا‌ژۀ مربوطه نوشته شده است. در این قسمت، هر جا که لازم بوده است، برای جلوگیری از ابهام و بدفهمی، معادل انتخابی با تعریف و توضیح کوتاهی همراه شده است. این توضیحات کوتاه بیشتر برای سرواژه هایی نوشته شده‌ است که در حوزه های معنایی مختلف دارای معانی متفاوت بوده‌اند و یا معادل فارسی آنها دارای معانی متفاوت بوده است.
پس از قسمت معادل یابی، هرگاه صورت املایی یا تلفظِ صحیح سرواژه مورد اختلاف نظر پژوهشگران بوده است، در بخشی تحت عنوان بسامد و خوانش، صورتهای املایی سرواژه در بخشهای مختلف بندهشن و خوانش های پژوهشگران مختلف ثبت شده است. سپس نگارنده با بکارگیری روش علمی و استدلال، به تحلیل و اثبات خوانش صحیح سرواژه پرداخته است. برای نمونه، از آنجا که اسامی منازل قمر در بندهشن، بیشتر با املای پازند ثبت شده‌اند و پژوهشگران مختلف در این مورد اختلاف نظر دارند، بسامد و خوانش کلیۀ اسامی منازل قمر مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
نگارنده، سپس در قسمتی جداگانه تحت عنوان توضیحات، به شرح و توضیح سرواژۀ مربوطه پرداخته است. در این قسمت، معنا و مفهوم سرواژۀ مربوطه با توجه به منابع نجومی لاتین و فارسی، متن بندهشن و دیگر متون پهلوی و اوستایی تشریح و توصیف شده است. از آنجا که برخی از سرواژه ها دارای معانی غیرنجومی نیز هستند، در این قسمت، پس از شرح کوتاهی از معانی مختلف آن سرواژه، تمرکز بحث بر معنای نجومی آن سرواژه در متن بندهشن بوده است. هر گاه سرواژۀ مربوطه دارای چند معنای نجومی متفاوت بوده است، هر یک از این مفاهیم در بندی جداگانه و تحت عنوان توضیحات 1، توضیحات 2، و … مورد بررسی قرار گرفته است. هرگاه منابع معتبر موجود، در مورد ترجمۀ سرواژۀ مربوطه و یا جمله‌ای که در آن بکار رفته، دچار اشتباه شده‌اند، نگارنده در بندی تحت عنوان تصحیحات، ترجمۀ صحیح سرواژه، عبارت، یا جملۀ مربوطه را ارایه کرده است. در سایر موارد هر جا که منابع موجود در حرف نویسی، خوانش، توضیحات، و ریشه شناسی دچار اشتباه شده‌اند، تصحیحات لازم در ذیل بند مربوطه به عمل آمده است.
پس از توضیحات و تصحیحات، در بندی تحت عنوان ریشه شناسی، به تجزیه و تحلیل عناصر زبان شناختیِ متشکلۀ سرواژۀ مربوطه پرداخته شده است. در این قسمت، ابتدا اجزای مختلف سرواژه شامل پیشوند، ریشه، پسوند و معناهای آنها مشخص شده است. سپس، هر جا نظر پژوهشگران گوناگون متفاوت بوده، اظهارات آنان نیز ذکر شده و مورد بحث قرار گرفته است. در ادامۀ این قسمت، صورتهای مختلف سرواژۀ مربوطه یا اجزای متشکلۀ آن در زبانهای مختلف از جمله، هند و ایرانی آغازین، سانسکریت، اوستایی، فارسی میانه، و فارسی نو ثبت شده است. در پایانِ این بند، صورت انگلیسی و معادلهای انگلیسی و عربی سرواژۀ مربوطه نیز آمده است.
پس از ریشه شناسی و معادل یابی سرواژه ها، کلیه عبارات و ترکیبات موجود در بندهشن که با سرواژۀ مربوطه ساخته شده بوده‌اند، در بخشی تحت عنوان ترکیبات، با ذکر معنی و ترجمه برشمرده شده اند.
در نهایت، هر جا که لازم بوده است، برای روشن سازی مفاهیم نجومی و تنجیمی از اشکال مختلف استفاده شده است. بیشتر اشکال طوری طراحی شده‌اند که ارتباط میان کلیه سرواژه های مربوط به یک یا چند طبقه موضوعی را نشان دهند. برای نمونه، شکل شمارۀ 9، بطور همزمان دربرگیرندۀ اسامی فصلها، گاهنبارها، ماههای تقویم اوستایی، بروج فلکی، منازل قمری هندی، عربی، پهلوی و ارتباط میان آنها است.
A
apādyābān [ˀp̄ˀtyˀp̄ˀn’]
(تقسیمات روز)
* اپادیابان: شامگاه، نیمۀ اول شب، گاه چهارم از شبانه روز
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات: این واژه به گاه چهارم از پنج گاه شبانه روز یعنی شامگاه اشاره دارد. این گاه از پیدایی ستاره (غروب آفتاب) آغاز می‌شود و تا نیمشب ادامه دارد. نام دیگر این گاه در پهلوی Ēbsrūsrim است. (همچنین رک. Asnyanam و Ēbsrūsrim)
ریشه شناسی: معنای این واژه در متن بندهشن آمده است، اما پژوهشگران از بررسی ریشه شناسی آن چشم پوشی کرده‌اند. به احتمال زیاد، تلفظ صحیح این واژه بر خلاف نظر بهار که در جایی (بهار، 1345: 12) آن را avādyāvān و در جایی دیگر (بهار، 1378: 166) که آنرا abādyāvan خوانده است، apādyābān بوده و از واژۀ پهلوی pādyāb [pˀtyˀp̄] به معنی «طهارت» (مکنزی، 1971: 63) مشتق شده است. از آنجا که، آیین پادیاب و طهارت مذهبی (شامل طهارت فردی و تطهیر همه ابزارهای مورد نیاز برای تهیه هوم)، با بیدار شدن فرد از خواب در هاون گاه (و یا سپیده دم) آغاز می‌شده (بویس، 1991: 286) و در نتیجه، با فرا رسیدن شب و خوابیدن فرد در گاه چهارم از شبانه روز (که نقطۀ مقابل هاون گاه است) عملاً باطل می‌شده است؛ واژۀ apādyābān که مرکب از: (پیشوند منفی ساز a- + pādyāb + پسوند نسبت -ān) می‌باشد، روی هم رفته، به معنی «زمان پایان طهارت» یعنی «شب هنگام» بوده است. چرتی (2007: 30) با آنکه اذعان می‌دارد املای این واژه در نسخ مختلف، به خوانش *abādyāwān اشاره دارد، اما خود این واژه را به *xwarōfrān تصحیح کرده است و معتقد است که این واژه در اصل *abādyāwand به معنی «ضعیف» بوده، و به آن گاه از شبانروز اشاره دارد که در آن دیوها و نیروهای شر، «قوی» و نیروهای خیر، «ضعیف» می‌شوند [؟!]؛ فارسی نو: مشتق از پادیاو، پادیاب (لغتنامۀ دهخدا)؛ معادل انگلیسی: evening ؛ معادل عربی: خُفوق «غروب و گذشتن بیشتر از شب» (دهخدا).
§§§
abar āmadan, abar āy- [QDM YATWN-tn’]
(نجوم)
* برآمدن: طلوع کردن، بالا آمدن
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ریشه شناسی: فعل مرکب abar-āmadan تشکیل شده است از: حرف اضافه abar + فعل āmadan که در زیر به بررسی اجزاء آن پرداخته می‌شود:
ریشه شناسی جزء اول: abar [QDM< A qdm; ˀp̄l | M ˀbr, N bar] «بر، اَبَر، بالا؛ برتر، بالاتر»: هند و ایرانی آغازین: *(H)upari (لوبوتسکی، 2009: 115)؛ سانسکریت: upári (مایرهوفر، 1992: 221)؛ اوستایی: upairi قید و حرف اضافه (بارتولومه، 1904: 394)؛ فارسی باستان: upariy (کنت، 1953: 176)؛ فارسی میانه: abar (بهار، 1345: 19؛ مکنزی، 1373: 27-28)؛ فارسی میانه اشکانی ترفانی: abar (دورکین-مایسترارنست، 2004: 12؛ بویس، 1977: 6)؛ فارسی میانه کتیبه ای: abar (ژینیو، 1972: 33)؛ پازند: awar (نیبرگ، 1974: 22)؛ فارسی نو: بر ؛ انگلیسی: over ، super ؛ آلمانی: über .
ریشه شناسی جزء دوم: āmadan, āy- [YATWN-tn’ < A yˀtwn, √ˀth | M ˀmdn, ˀˀ] «آمدن»: توضیحات: ماده ماضی این فعل در پهلوی āmad- و ماده مضارع آن āy- است؛ هند و ایرانی آغازین: *gam- ؛ *ǰam- «آمدن» (لوبوتسکی، 2009: 43؛ چئونگ، 2007: 98)؛ *ay- (لوبوتسکی، 2009: 16)؛ سانسکریت: gam- (مایرهوفر، 1992: 465؛ پوکورنی، 1959: 463-465)؛ از ریشه ضعیف i- (مونیرویلیامز، 1960: 163)؛ ay- (مایرهوفر، 1992: 102)؛ اوستایی: (ā-+aii-) (بارتولومه، 1904: 147-150)؛ (ā-+gam-) (بارتولومه، 1904: 493-497)؛ فارسی باستان: (ā- + gam-) «آمدن» (کنت، 1953: 183)؛ (ā-+ay-) «آمدن» (کنت، 1953: 169)؛ فارسی میانه: āmadan, āy- (بهار، 1345: 53؛ مکنزی، 1373: 36)؛ فارسی میانه ترفانی: āy- ، āmad- (هنینگ، 1977: 167)؛ فارسی میانه اشکانی ترفانی: āɣad- ، āmad- (گیلن، 1966: 47)؛ فارسی میانه کتیبه ای: āmad- ؛ āy- (ژینیو، 1972: 37)؛ پهلوی اشکانی کتیبه ای: āɣad- ؛ ās- (ژینیو، 1972: 48)؛ پازند: āmadan ؛ āy- (نیبرگ، 1974: 15)؛ فارسی نو: آمدن؛ آی ؛ انگلیسی: come .
ترکیبات (با abar):
abar āmadan«برآمدن، طلوع کردن»
abargarān «ابرگران، امشاسپندان، ایزدان»
abargarān gāh «گاه ابرگران، گاه امشاسپندان، گاه ششم».

مطلب مرتبط :   محصولات کشاورزی

دسته بندی : علمی