دانلود پایان نامه

* ناهید: سیارۀ زهره، ستارۀ صبحگاهی، ستارۀ شامگاهی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات (نجوم): بنا بر بندهشن (5-الف: 8)، سیاره ناهید به 2831 دقیقه از خورشید بسته شده است. توضیح اینکه سیاره ناهید از سیارات سفلی (زیرین یا درونی) است یعنی مدار زمین محاط بر مدار ناهید است؛ در نتیجه، از دید ناظر زمینی، سیاره ناهید همیشه بند به خورشید است و از آنجا که خورشید در مرکز مدار زهره است، حرکت خورشید به معنی حرکت مدار زهره است. از طرفی گردش زهره بدور خورشید نیز از دید ناظر زمینی یک حرکت دورانی نیست بلکه صرفاً یک حرکت پیشرونده و پسرونده است؛ یعنی، ناظر می‌بیند که ناهید از خورشید پیشی می‌گیرد و وقتی به حداکثر فاصله‌ای که می‌تواند از خورشید بگیرد، رسید، شروع به پسرفت می‌کند و در این پسرفت ابتدا به خورشید رسیده و سپس از آن عقب تر می‌رود. در اینجا، دوباره، زهره تا آنجا که مدارش اجازه می‌دهد با خورشید فاصله گرفته و آنگاه حرکت پیشرونده خود را آغاز می‌کند. از دیدگاه بندهشن، حداکثر فاصله‌ای که زهره می‌تواند از خورشید داشته باشد، 2831 دقیقه، برابر با 47 درجه و 11 دقیقه است، یعنی کمی بیشتر از یک برج و نیم، که با توجه به امکانات آن زمان، بسیار دقیق می‌باشد.
توضیحات (تنجیم): بنا بر احکام نجوم بندهشن (5: 4)، سیارۀ ناهید، سپاهبد اباختری جنوب و دشمن سدویس است. شرف سیارۀ زهره، در بندهشن (5الف: 2)، همانند تنجیم سنتی، در برج ماهی قرار دارد و همانگونه که در تنجیم سنتی، این سیاره به «نیکِ خُرد» (=سعد اصغر) معروف و از کرفه‌گران (سعود) است، در بندهشن (5ب: 12) نیز به سبب تفوق سدویس بر زهره، زهره از گناه کردن بازداشته می‌شود و کرفه‌گر می‌شود. در تنجیم سنتی، ناهید آبی است (بیرونی، 1352: 355) و در بندهشن (5ب: 14) نیز همانند رقیبش سدویس، جزء آب-سرشتان محسوب می‌شود.
ریشه شناسی: واژه پهلوی anāhitā- متشکل است از: پیشوند منفی ساز an- + صورت بالنده از صفت مونث *ahitā- به معنی «تیره»: هند و ایرانی آغازین: صورت منفی *(H)asita- (لوبوتسکی، 2009: 16)؛ سانسکریت: پیشوند سلبی an- + asita- «تاریک» (مونیرویلیامز، 1960: 120؛ مایرهوفر، 1992: 146)؛ اوستایی: Anāhitā- به معنی «بی-آلایش» (بارتولومه، 1904: 125)؛ فارسی باستان: Anāhitā-, Anahªta-, Anahita- (کنت، 1953: 167)؛ فارسی میانه: Anāhīd (مکنزی، 1373: 38؛ بهار، 1345: 58؛ دورکین-مایسترارنست، 2004: 43)؛ Anāhīt (نیبرگ، 1974: 17)؛ پازند: Anāhīδ (هوبشمان، 1895: 138)؛ فارسی نو: ناهید؛ معادل انگلیسی: (planet) Venus ؛ معادل عربی: زهره «سیاره ناهید».
ترکیبات:
Anāhīd ī abāxtarīg «ناهید اباختری؛ سیاره زهره»
Anāhīd nēm-rōz spāhbed «ناهید، سپاهبد نیمروز؛ زهره، سپهبد جنوب»
Anāhīd ī āb-čihrag «ناهید آب-سرشت؛ زهرۀ آبی».
§§§
andarmāh [ˀndlmˀh | Av. aṇtarəmā̊ŋha-]
(نجوم)
* اندرماه: از هلال روز اول تا هلال روز پنجم.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات: بنا بر بندهشن (26: 22)، اندرماه عبارت است از پنجۀ اول ماه قمری یعنی از هلال روز یکم تا هلال روز پنجم. همین تقسیم بندی در ترجمۀ دومناش از دینکرد سوم (1972: 262) نیز آماده است، اما در آنجا پنجۀ دوم نیز نامگذاری شده و پنجۀ ضد-اندرماه خوانده شده است. (برای توضیحات بیشتر رک. māh )
ریشه شناسی: این ترکیب از قید andar «درون» + māh «ماه» بمعنی «ابتدای یک ماه قمری» تشکیل شده است، و به احتمال زیاد، به وارد شدن به «درونِ» (andar) «ماه قمریِ جدید» (māh) اشاره دارد: هند و ایرانی آغازین: *Hantar + *maHas- (لوبوتسکی، 2009: 10، 66)؛ اوستایی: antarǝmāƞha- (بهار، 1345: 84)؛ antarəmāh- (بارتولومه، 1904: 134)؛ فارسی میانه: andarmāh «هلال ماه؛ از اول تا پنجم هر ماه» (بهار، 1345: 84)؛ «ماه نو» (مکنزی، 1373: 39)؛ فارسی نو: اندرماه «نوماه، هلال، ماه نو»؛ انگلیسی: interlunium «اندر-ماه» وام‌گرفته از لاتین (بارتولومه، 1904: 134)؛ معادل انگلیسی: waxing moon, waxing crescent, new moon ؛ معادل عربی: هلال.
§§§

مطلب مرتبط :   اختلاف ایالات متحده

asar rōšnīh [ˀsl lwšnyh]
(تنجیم: تقسیمات آسمان)
* «روشنی ازلی»: گاه هرمزد، پایه هفتم آسمان.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات: (رک. سرواژۀ pāyag)
ریشه شناسی: این ترکیب متشکل است از: پیشوند سلبی a- «بی-» + sar «سر» + rošn «روشن» + پسوند اسم ساز -īh «ـی». (برای بررسی ریشه شناختی sar و rōšn رک. Awesar و rōšnān): فارسی میانه: a-sar «بی-سر=بی‌پایان» (مکنزی، 1373: 43؛ نیبرگ، 1974: 31؛ بهار، 1345: 33)؛ معادل انگلیسی: Endless Light (انکلساریا، 1956: 5)؛ Eternal Light ؛ معادل فارسی نو: روشنی ازلی.
§§§
ā̆smān [ˀsmˀn’ | Av. asman-, asan- | M, N āsmān]

دسته بندی : علمی