دانلود پایان نامه

2-1-10-نتیجه گیری
موزه ها از منابع مهم و سرمایه های ملی کشورها هستند. هنگامی که به صورت صحیح و علمی مورد استفاده قرار گیرند می‌توانند در تحقق هدفهای فرهنگی و اجتماعی مؤثر باشند. یکی از مهم‌ترین کارکردهای موزه به نمایش گذاشتن داستان‌ انسان گذشته در برابر چشمان انسان معاصر است و نیز نشان میدهد او چگونه دانش خود را درباره‌ی جهانی که در آن زندگی کرده به‌ دست آورده است و چگونه هنر،صنایع،تمدن و فرهنگ خود را ساخته و چگونه زندگی خود را بنا نهاده است. موزه معرف و نماد جنبه های گوناگون تاریخ زندگی‌ اجتماعی بشر طی قرنهای متمادی‌اند. یعنی آنچه را که در کتابهای تاریخ به‌طور تئوری می‌خوانیم در موزه به‌طور عینی و محسوس لمس می‌کنیم. موزه فرصتی را برای بروز لذت ناشی‌ از زیبایی،شادی و شعف‌ذهنی،و فضایی را برای پرورش‌ تصورات دست‌نیافتنی و گریز از روزمرگی و سرگرمی ذهنی فراهم‌ می‌کنند و جایگاه ویژه‌ای در میان ابزارها و روشهای آموزشی‌ دارند. باید آنها را به مثابه مراکز دانشگاهی به شمار آورد،زیرا هر فردی را در هر سطحی از دانش بهره‌مند می‌سازند. برای این‌که موزه ها در راستای توسعه‌ی فرهنگی و آموزشی‌ جامعه مؤثر باشند، باید در قالب اشیای خود، دوردست گذشته‌ و چشم‌انداز آینده را در پهنه‌ی افق امروز ببینند،کلیت و نظام‌مندی و استمرار فرهنگی را پیش چشم نهند و رمزوراز آن‌را در جان اشیا بنمایانند و تماشاگه راز باشند و آموزگار. جذابیت موزه ها باید آن‌چنان باشد که فراگیری علمی را آسان‌تر کند و اشتیاق دیدن اشیای جالب و دیدنی را فزونی بخشد و بازدیدکنندگان را به دنیای شگفتی های پررمزوراز گذشته بکشاند. پس پیشنهاد می‌شود، موزه داران و یا افرادی که در کار احداث و نظم‌بخشی موزه ها هستند،در میان بازیافت های تاریخی، اشیایی را در غرفه ها به نمایش بگذارند فناوری،صنعت و هنر را برای بیننده بازگو کنند و هرکدام از آنها، مانند کتابی جامع و کامل،روشنگر تمدن و فرهنگ گذشته باشد. اندیشه،تلاش، ذوق و ابتکار نیاکان ما را در جهت ترقی و شکوفایی کشور انعکاس‌ دهد تا الگویی باشد برای همگان که در جهت سرافرازی و سربلندی‌ کشور،بکوشند.
2-2- بخش دوم : باستان شناسی
2-2-1-مقدمه
باستان شناسی از علوم مستقل و دارای روش ها و پایه های نظری خاصّ است . این علم را از شعب دانش انسان شناسی فرهنگی ، که به مطالعه فرهنگ های ادوار مختلف تاریخ بشری می پردازد، دانسته اند. زیرا یکی از مهمترین زمینه های پژوهشی باستان شناسان ، بررسی ساختار فرهنگی جوامع انسانی و تکوین و تحول آن در زمان ها و مکان های مختلف است . باستان‌شناسی یا دیرین‌شناسی ، ذهن را به سمت حفاری سایت‌های باستانی و آثار به جای مانده از تمدن‌های کهن متمایل می‌سازد، آن‌چه بیشتر در موزه‌ها جمع شده و به معرض دید علاقمندان گذاشته می‌شود.
2-2-2- باستان شناسی و تاریخچه آن
باستان شناسی ، دانش شناخت فرهنگ های ادوار گذشته انسان ، بر اساس مطالعه اشیا و آثار دیرین و جزآن . فرهنگستان ایران این ترکیب را معادل آرکئولوژی فرانسوی وضع کرده است که از آرخایولوگیا ی یونانی ، مرکب از آرخایوس به معنی کهن و لوگیا از واژه لوگوس به معنی شناخت ، مشتق شده است . به نقل تاریخ ، نخستین کسی که به فعّالیّتهای باستان شناسی پرداخت ، نَبونیدوس (آخرین پادشاه بابل ، حک : 556ـ539 ق م ) بود که برای یافتن نام سازنده معبد شَمَش ، الهه خورشید، آن را کاوید و دیوارهای معبدی را کشف کرد که نَرَمسین (پسر سارگُن اول ، شاه اکد و بابل ، ح 2000 ق م ) ساخته بود. نخستین کاوش های باستان شناسی به مفهوم امروزی آن ، در قرن هفدهم در بازار شهر رُم صورت گرفت . این فعّالیّت ، البته به طور نامنظم ، در کشور چین قدمت بیشتری دارد؛ در زمان نفوذ سلسله سونگ ، کاوش هایی بر روی خرابه های پایتخت قدیمی سلسله شانگ (1523ـ1027 ق م ) در نزدیکی آنیانگ ، صورت گرفت و نخستین مجموعه اشیای مفرغی و منقوش به دست آمد .حفّاری از فعّالیّتهای اصلی باستان شناسی است ؛ زیرا از این طریق وضع آثار مدفون ، با همان شکل و حالت که بر روی لایه های مختلف قرار دارد، مشخص می شود. در هر حفّاری طرز قرار گرفتن آثار برروی طبقات گوناگون از دو جهت مطالعه می شود:
1) جهت عمودی ، برای تعیین قدمت لایه ها و مقایسه آثار موجود در آنها از لحاظ زمانی و یافتن شاخص های فرهنگی هر دوره در یک منطقه معین ؛ 2) جهت افقی ، که در آن ، بیشتر نظر بر تحلیل نسبت رابطه بین اشیای درون هر لایه و نوع وابستگی آنها به انسان است.در باستان شناسی ، لایه های مختلفِ زمین مطالعه می شود تا وضع و تطور زندگی جانداران در ادوار گوناگون روشن شود.
بررسی تحولات فرهنگی تاریخ بشری با مطالعه دو دسته آثار بازمانده از گذشته صورت می گیرد:
1) آثار مادی یا محیطی که انسان برای استفاده های خاصی آنها را تغییر می دهد .
2) آثار غیرمادی ، که در آن تنها عنایت به شناخت نسبتهای بین آثار باستانی است .
2-2-3- باستان شناسی و مصادیق قصص کتب آسمانی
قرآن کریم ، بسیاری از حوادث اقوام گذشته را در قالب داستان بیان کرده است . توصیه های مکرر آن به مطالعه و اندیشه در احوال مردم تمدن های پیشین و پندآموزی از آن ها، شاید یکی از علت های اصلی توجه به علم باستان شناسی در سرزمین های اسلامی باشد. بسیاری از قصص قرآنی ، در کتاب های آسمانی قدیم نظیر عهد عتیق و عهد جدید ثبت شده و بسیاری از آن ها نیز سینه به سینه تا زمان ظهور نبی اکرم(ص)رسیده است . در قرآن کریم و کتاب های آسمانی بارها از بسیاری شهرهای باستانی پنهان در زمین ، نام برده شده است و باستان شناسان با همین قرائن موفق شده اند که برخی تمدن ها و شهرهای مدفون را کشف و شناسایی کنند. نخستین باستان شناسانی که پژوهش هایشان ، هویتِ بعضی از نام های موجود در تورات را مشخص کرد، بوتا و لایارد بودند. کاوش های لایارد در قویون جیک در شمال عراق ، که ویرانه های شهر نینوا در آنجا است ، موجب شد که کاخ سِنّاخِریب (پادشاه آشور، حک : 705ـ681 ق م ) از زیر خاک بیرون آید؛ و حفاری های بوتا در شمال موصل ، باعث کشف بقایای شهر باستانی دورشروکین و کاخ عظیم سارگن دوم شد. هنگامی که اسمیت ، از طرف موزه بریتانیا در 1279 ق /1862 م راز لوحه یازدهم منظومه سومری گیلگمش (سلطان اوروک با مقام الوهیت ) را گشود، بعضی از حقایق طوفان نوح نیز روشن شد. اسمیت اعلام کرد که بر روی یکی از لوحه های کتابخانه آشور بانی پال در قویون جیک ، داستان طوفانی را خوانده است که شباهت بسیاری با طوفان مذکور در سفر تکوین تورات دارد. داستان نوح در قرآن کریم با آنچه در آگادا، بخش هایی از تفاسیر تورات به نام های تِلمود و مدراش ، آمده است ، مطابقت می کند،به نص قرآن مجید، نوح نخستین پیامبری بود که در زمان نبوتش بر مردم عذاب نازل شد. (هود: 42؛ مؤمنون : 27). هنگامی که عقاب قوم عاصی نوح پایان یافت ، خداوند فرمان داد (هود: 44)، آب ها فرونشیند و باران قطع شود و کشتی بر کوه جودی قرار گیرد. برخی از نویسندگان اسلامی آن را کوهی از سلسله جبال «کاردین » دانسته اند که در شمال شرقی جزیره «ابن عُمَر» در مشرق دجله و نزدیک موصل قرار دارد. در ترجمه های جدید تورات محل فرود کشتی نوح را رشته کوه های آرارات یا کوه ماسیس در ارمنستان می دانند. نتایج کار باستان شناسان در بین النهرین و بخصوص کاوش های آنان در دو شهر باستانی اور و کیش و وجود لایه های سیلابی روی طبقات قدیمی تر ثابت کرد که قطعاً، طوفان های عظیمی در دوره باستان روی داده است. وولی ، کاوشگر شهر اور، گنجینه ای قیمتی را از عصر طلایی تمدن این شهر، یعنی دوره سوم از سلسله های جدید که اورنمو بنیانگذاری کرده بود، کشف کرد. این دوره بتقریب با تولّد حضرت ابراهیم خلیل علیه السّلام (ح 1996 ق م )، که مفسران تورات ذکر کرده اند، همزمان است. این عصر را دوره تحول سومری نامیده اند..
2-2-4-باستان شناسی در جهان اسلام
سرزمین های اسلامی از اندونزی تا اندلس (اسپانیای اسلامی ) و از سومالی تا آلبانی ، حدود شصت درصد از اماکن و آثار باستانی و تاریخی دنیا را به خود اختصاص داده است . در گذشته ، تحقیقات باستان شناسی دوره اسلامی به مطالعات نظری و مباحث تاریخ هنر و سکه شناسی منحصر بود؛ در نیمه دوم قرن هجدهم میلادی ، در شهرهای رم ، پادوا، گوتینگن و استکهلم مجموعه های مختلفی حاوی سکه شناسی دوره اسلامی منتشر شد و در اوایل قرن نوزدهم ، فْرِن نخستین کار ارزنده را در همین موضوع عرضه کرد. توجه به هنر و معماری اسلامی ، بویژه تحقیق در آثار اسپانیای دوره اسلامی ، نیز در این سالها افزایش یافت و مورفی در 1229/1813، کتابی درباره معماری اسلامی انتشار داد.
نخستین بررسی ها در معماری اسلامی و هنرهای سنتی شمال افریقا و مصر کار پژوهشگرانی است که به همراه ناپلئون به آن کشور رفته بودند. در زمینه معماری اسلامی ، کُست در 1255/1839 و بورگواَن در 1290ـ1309 ق / 1873ـ1892 م تحقیقات ارزشمندی ارائه کردند. بُسکو ی اسپانیایی در 1328/1910، «مدینه الزهرا»، از مراکز خلافت امویان اندلس در حوالی قُرطُبه را کاوید. کاوش در این منطقه تا 1950ادامه یافت . سپس با کاوش های زاره و هرتسفلد در 1329 ق /1911 م تا 1331ق /1913 م ، در شهر قدیم سامرا ، بخش های مهمی از شهرهای دوره حکومت عباسیان (بعد از خلافت هارون الرشید) خاکبرداری شد و درباره هنر معماری ، شهرسازی و سفالگری آن زمان اطلاعات بسیاری به دست آمد و با قطعی بودن زمان ساخت سفالینه های مکشوف در آنجا، معیار دقیق و ارزشمندی برای تاریخ گذاری اشیای کشف شده از مناطق اسلامی دیگر نیز به دست آمد.از فعّالیّت های مهم باستان شناسی در سرزمین های شرق اسلامی ، کاوش تولستوف روسی در 1948ـ 1952 م درشهر تِرمِذو خاکبرداری محققان فرانسوی در منطقه لشکر بازار ، پایتخت زمستانی سلاطین غزنوی ، بود. همچنین باستان شناسان فرانسوی درنزدیکی تَدمُر (پالمیرا) در سوریه ، در محلی به نام قصرالحیرالغربی ، آثار هنری با ارزشی از جمله گچبری ها و نقش های دیواری کشف کردند؛ و با کاوش در شهرها و مناطق مهم دیگر دوره اسلامی ، مانند فُسطاط ساحل شرقی رود نیل- قاهره کنونی)، دهلی کهنه (شاه جهان آباد)، مسجد حَران مسجد جامع اصفهان و شهر گرگان (هورکانیای باستانی ) در گنبدقابوس، بسیاری از ابهام های تاریخ دوره اسلامی بر طرف شد. در این زمینه پژوهش های برشم و ویت فرانسوی و در باره ویژگی های سفالگری دوره اسلامی ،مطالعات لین انگلیسی ، فهروری مجاری و اشنیدر سویسی قابل ذکر است .
2-2-5-باستان شناسی ایران
از قرن نهم میلادی / پانزدهم هجری به بعد، با انتشار سفرنامه های سیاحان و جهانگردان خارجی ، ایران سرزمینی کهن با پیشینه فرهنگی دیرین معرفی شد.باربارو ی ایتالیایی یکی از نخستین کسانی بود که در 877 ق /1472م ازتخت جمشید، جایی که چهل منار نامیده می شد، بازدید کرد .سپس دلاواله در 1032ق /1622م ، نوشته های کتیبه های آنجا رارونویسی کرد و با خود به اروپا برد. کمفر آلمانی نخستین کسی بود که در 1097/1685، خطوط آنها را میخی نامید و از قرن نوزدهم میلادی خط میخی فارسی باستان توجه متخصصان خط و زبانهای کهن را به خود جلب کرد. از ۱۸۰۰
به بعد، با ورود میسیونرهای خارجی به ایران، علاقه به شناسایی مکان های ذکر شده در کتب مقدس (کلیه کتاب‌هایی که در مذاهب و ادیان مختلف به عنوان «کتاب آسمانی» پذیرفته شده است)و نویسندگان کلاسیک گسترش یافت. درنیمه اول قرن نوزدهم، تلاش برای توصیف و تهیه طرح از آثار قدیمی آغاز شد. در اواخر قرن نوزدهم، ایران با وجود حفظ استقلال خود، به منطقه حائل بین امپراطوری های انگلیس و روسیه در آسیا تبدیل شد. نفوذ این دو کشور و حضور جاسوس های آنها در ایران امکان را برای توجه به آثار قدیمی نیز فراهم کرد. در اوایل ۱۸۴۰ ، بارون روسی بنام بوده و لایارد بریتانیایی در لرستان و خوزستان موفق به ثبت برخی از مکان های باستان شدند. از ۱۸۳۶ – ۱۸۴۱، هنری سی. راولینسون کتیبه سه زبانه بیستون را کپی کرد و موفق شد بعدها آنرا کشف رمز و ترجمه کند، وی بر اساس ترجمه کتیبه های خط میخی و ترجمه متون کلاسیک، برای اولین بار تاریخ ایران باستان (از ماد تا ساسانی) را در کتاب هفت پادشاهی بزرگ شرق جهان باستان به جهانیان معرفی کرد.در سال ۱۸۳۹ دو فرانسوی بنام های اوژن ناپلئون فلاندن و پاسکال کُست برای چند سال به ایران سفر کردند.آنها ابتدا در ماه مه ۱۸۴۱ به اصفهان سفر کردند و سپس به همدان، کنگاور، بیستون، حلوان، و در نهایت شیراز، خلیج فارس و بوشهر رفتند. مطالعات و طرح های تهیه شده توسط آنهااز اهمیت زیادی در تاریخ باستان شناسی ایران برخوردار است. آنها در این سفر مشاهدات مهمی خود درباره حکومت قاجار، آثار باستان شناسی، هنر، معماری، جغرافیا، جامعه شناسی و زندگی دربار، سلطنت و استانها، سازمان نظامی ، و غیره را با دقت و همراه با طرح های زیادی ثبت کردند.
2-2-5-1-شکل گیری باستان شناسی در ایران (انحصار فرانسوی ها)
کاوش های منظم مکان های باستانی در اواخر قرن 19 آغاز شد. همزمان بررسی هایی به هدف مطالعه تاریخ هنر و معماری کهن پارس انجام شد. در سال ۱۹۰۱ انحصار کاوش های باستان شناسی ایران به فرانسه تحت مدیریت دمورگان اعطا شد. از آن زمان تا سال ۱۹۳۰باستان شناسان فرانسوی تنها کاوشگران فعال در کشور بودند. کودتا در سال ۱۹۲۱ آغاز مدرنیزاسیون ایران بود. عقدنامه ها و قرار دادهای سیاسی و پیمان های اقتصادی با روسیه،فرانسه،انگلیس باطل شد. ازجمله فعالیت های اداری جدید در ایران تصویب قانون عتیقیات توسط مجلس در ۱۹۲۸بود که باعث پایان سلطه فرانسه برپژوهش باستان شناسی در ایران و تاسیس اداره کل عتیقات در سال1930 بود.
2-2-5-2-گسترش فعالیتهای باستان شناسی در ایران (کاوش باستان شناسان خارجی)

مطلب مرتبط :   هرمنوتیک فلسفی

دسته بندی : علمی