شاخص های توسعه پایدار

همانگونه که شکل2-4 نشان می دهد، پیش فرض اساسی این مدل تحت عنوان تخم مرغ رفاه نشان دهنده آن است که انسان به عنوان کانون یا زرده تخم مرغ توسط سفیده که در این مدل اکوسیستم است، احاطه شده است(Sors,2001,p12)

شکل3-4: تخم مرغ پایداری پرسکات و آلن(Prescott Allen,1995,49)
مدل رادار (RADAR)
این مدل به طور عام شامل یک چندضلعی است که از هر ضلع یک محور عمود بر مرکز آن امتداد یافته است. در این مدل به ازای هر شاخص، یک ضلع و یک محور وجود دارد و عملکرد یا شرایط اندازه گیری شده مرتبط با هر شاخص بر روی محورها مشخص شده و در نهایت نقاط مرتبط با شاخص ها به هم وصل خواهند شد.

Source: Cecilia, 2006, 90
شکل 3-5: رادار پایداری سیسیلا وانگ
در این مدل، یک مبنای استاندارد نیز وجود دارد که سایر شاخص ها براساس آن مورد ارزیابی قرار می گیرند. این مبنا ارزش بهینه برای دستیابی به شرایط توسعه پایدار را نشان می دهد که نسبت 1 و یا 100 است و در هر محور برای حصول شرایط پایداری، ارزش شاخص مورد نظر باید با این مبنا منطبق باشد.
این مدل هم چنین توان یکپارچگی مجموعه ای از شاخص های مختلف و متنوع را با هم دارد (Wong, Cecilia,2006,90).
3-16- شاخص های توسعه پایدار
استفاده از شاخص ها در تصمیم گیری روزانه انسان ها قابل مشاهده است. آسمان آبی در هنگام صبح نشان دهنده این است که می توان یک لباس ساده پوشید، چون هوا خوب و مساعد است. در اطراف ما شاخص هایی وجود دارند که چیزهایی را در مورد وضعیت و حالت جهان به ما یادآور می شوند (Acton,2000). در واقع شاخص ها بخش اساسی از زندگی مردم را تشکیل می دهند. شاخص ها موجب تجسم فرضی اعداد و آماری می شوند که هیچ معنایی برای افراد فاقد تخصص و عامه ندارند و فقط برای مهندسان متخصص قابل استفاده هستند (بِل و مورس، 1386، 63).
تعیین شاخص ها یکی از فعالیتهای مهم در سنجش و ارزیابی‌های مختلف است که فواید بسیار دارد چرا که معرف ها امکان دیدن حد و حدود مسئله را فراهم ساخته و به حل مسائل کمک می کنند. علاوه بر آن در تدوین شاخص‌ها به مفاهیم و فرایندهای مختلف در تمامی سطوح توجه می شود و تعاملات پیچیده بین ابعاد مختلف مسئله شناخته می شود (مولدان و بیلهارز،1381،7، 1). تأثیر بالقوه استفاده از شاخص‌ها این است که تصمیم گیران را متوجه موضوعاتی که در اولویت قرار دارند می کند، علاوه بر تدوین یک خط مشی، ارتباطات را تسهیل نموده و گسترش می‌دهد و افکار عمومی را به درک موضوعات کلیدی سوق می دهد تا به یک دید تازه فعالیت ها را به انجام برسانند (همان، 40).
از آنجایی که یک مجموعه استاندارد یا مورد قبول از شاخص‌ها در ارتباط با مفهوم پایداری به علت ماهیت نسبی بودن مفهوم وجود ندارد، لذا استخراج مجموعه یکپارچه ای از معرف ها در قالب شاخص‌ها با توجه به موضوع مورد مطالعه کمک می کند تا بتوان به تعریف روشنی از این مفهوم در ارتباط با موضوع مورد تحقیق دست یازید. به طور کلی کاربرد اصلی شاخص‌ها عبارتند از:
1. ارزیابی شرایط و حساسیتها
2. مقایسه بین مکانها و موقعیت ها
3. تأمین اطلاعات هشداردهنده
4. ارزیابی شرایط و گزارشات در ارتباط با اهداف و مقاصد
5. پیش بینی شرایط و روند آینده (Gallopin, Gilberto C, 1994).
امروزه نیاز به یک رهیافت نظام مند و یکپارچه برای تعریف شاخص‌ها و اندازه گیری آنها مسلم و محرز است تا از این طریق بتوان یک روش ساختاریافته را ارائه کرده و از اینکه تمام مراحل مهم در فرایند سنجش و ارزیابی مورد توجه قرار گرفته، اطمینان حاصل نمود. از جمله کاربردهای شاخص های توسعه پایدار عبارتند از:
1) پیش بینی و ارزیابی شرایط موجود و روندهای حاکم.

                                                    .