دانلود پایان نامه

شهرهای کوچک(small city): می توان گفت هنوز تعریف دقیقی از شهرها بر مبنای اندازه و میزان جمعیت ارائه نشده است و شهر کوچک، میانی و بزرگ تعریف روشنی ندارند و در نقاط مختلف، تعاریف گوناگونی ارائه شده است(زبردست،1383 ) و ( رضوانی و همکاران، 1386). با این وجود در بسیاری از موارد در تعریف شهر کوچک، بر اندازه و میزان جمعیت تأ کید می شود و آن نیز عمدتاً به دلیل محدود بودن اطلاعات در مورد دیگر ویژگیها و خصوصیات و امکان تعریف جامع این شهرها با معیارهای اجتماعی و اقتصادی است. در آمریکا شهرهای کمتر از پنجاه هزار نفر شهر کوچک محسوب می شوند(& Hoene, 2003 Brennan)، چنانکه شرانک و فرانس ورث نیز شهرهای کمتر از پنجاه هزار نفر را شهر کوچک به حساب آورده اند (1999Schrank & Farnsworth,). در بلغارستان شهرهای با جمعیت کمتر از ده هزار نفر(National Association of Municipalities of the Republic of Bulgaria, 2003: 2)، و در بسیاری از کشورهای در حال توسعه اغلب شهرهای بین 5000 تا 20000 نفر شهر کوچک محسوب می شوند(Bell and jayne ,2006)، و از نگاه سازمان ملل شهرهایی با صد هزار سکنه و کمتر از آن شهر کوچک محسوب می شوند (فنی،1382 :14). در ایران هیچ تعریف رسمی برای طبقه بندی شهرها وجود ندارد و بنا بر ماهیت موضوع شهر کوچک جمعیتی از چند صد نفر تا پنجاه هزار و بعضاً تا صد هزار نفر را در بر می گیرد (زبردست،1383). در طرح کالبدی ملی نیز به تبعیت از معیارهای ارائه شده از سوی سازمان ملل، شهرهای زیر 50‌‌ هزار نفر به عنوان شهر کوچک قلمداد گردیده است(ایزدی خرامه، 1378، 138). نظریان نیز در یک تقسیم بندی شهرهای ایران شهرهای کوچک را شهرهای با جمعیت کمتر از 50 هزار نفر می داند. منظور از شهر کوچک در این پژوهش نیز شهرهای با جمعیت کمتر از پنجاه هزار نفر می باشد.
1-12-جمع بندی
با توجه به شرایط خاص مکان جغرافیایی و جایگاه ویژه ای که شهرهای کوچک استان مازندران در نظام شهری استان دارند، توجه و تبیین پایداری این شهرها به لحاظ شاخص های توسعه پایدار شهری و ارائه راهبردهای موثر بر پایداری در این شهرها ضرورت و اهمیت انجام این پژوهش را نشان می دهد.
در این فصل بعد از انتخاب موضوع به طرح مساله و ویژگیهای یک بیان آشکار مساله تحقیق، اهمیت مساله، بیان گستردگی، علل احتمالی بروز آن و جنبه های ضروری دیگر مورد توجه قرار گرفت. بعد از آن سوالات تحقیق و فرضیات متناسب با آن آورده شده و در مراحل بعدی پیشینه تحقیق(برای این منظور لازم است با توجه به مفاهیم و اصطلاحات تشکیل دهنده موضوع مورد بررسی، پژوهش های قبلی را که درباره این موضوع انجام شده است مورد نظر قرار دهد)، روش انجام تحقیق، روش و ابزار گرد آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل و در نهایت محدودیت های پژوهش آورده شده است. در فصل بعد به مبانی نظری تحقیق در مورد موضوع مورد مطالعه به طور مفصل اشاره گردیده است.

مطلب مرتبط :   توسعه پایدار شهری

شکل1-1: مدل فرایند تحقیق

مقدمه
امروزه روند شهرنشینی در جهان به روندی فراگیر تبدیل شده و پیش بینی های سازمان ملل حاکی از آن است که تا سال 2030 حدود 60 درصد جمعیت جهان در شهرها زندگی خواهند کرد. در شرایط کنونی تاریخ توسعه تمدن بشری با تاریخ توسعه شهری گره خورده است. هر گونه خللی در روند توسعه پایدار شهرنشینی و شهرها، باعث نابسامانی در کیفیت زندگی ساکنین آنها خواهد شد. لذا هدایت روند توسعه شهرها به سمت و سوی پایداری، به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. اما متاسفانه روندها در سراسر جهان اعم از کشورهای پیشرفته و کشورهای جهان سوم حاکی از این است که شهرها در اکثر نواحی جهان و نظام شهرنشینی جهانی در وضعیت پایداری قرار ندارند. فقر، بیکاری، آلودگی اتمسفر، لیتوسفر و بیوسفر، مشکلات و بیماری های جسمی و روحی، تهدید زندگی سایر زیستمندان کره زمین و همچنین تهدید زندگی ساکنان روستاها و شهرهای کوچک، تنها بخشی از مشکلاتی هستند که روند کنونی توسعه شهری جهان ایجاد کرده است. اما به طور قطع نواحی مختلف جهان در ایجاد این مشکلات دارای سهم های متفاوتی هستند و در این بین سهم شهرهای کشورهای پیشرفته به طور کل و شهرهای بزرگ و کلانشهرها هم در کشورهای پیشرفته و هم در کشورهای جهان سوم به طور خاص چشمگیر است. به علاوه، کمیت و کیفیت و ماهیت مسائل و مشکلات نیز در نواحی مختلف جهان دارای تفاوت های ماهوی است. در این میان مسائل و مشکلات شهرنشینی و شهرهای کشورهای جهان سوم نسبت به کشورهای پیشرفته به دلیل قرار داشتن در دوران گذار و سرعت تحولات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دارای ماهیت پیچیده‌تری می باشند. لذا هر اقدامی در جهت برنامه ریزی و بسامان کردن روند توسعه شهری این کشورها بایستی با ارزیابی دقیقی همراه باشد(ر. ش به: حسینی، 1389: 25).
به دلیل تمرکز قابل توجه اندیشمندان و صاحبنظران در مطالعات شهری-منطقه ای بر رویکرد و سیاست تقویت و توسعه شهرهای کوچک از هر دو جنبه ساختار درونی و اثرات کارکردی آنها بر حوزه های محلی و منطقه ای، حجم بالایی از دیدگاهها و نظریه ها در این زمینه تولید شده است که در این فصل به اختصار به مهمترین آنها و دلایل تعدیل و تلفیق آنها به منظور دست یابی به نظریه ای واحد و پایه در پژوهش حاضر، پرداخته می شود.
با نظر به اینکه شهرهای کوچک در نظام شهری کشورهای جهان سوم و بخصوص ایران، هم به لحاظ تعداد و هم به لحاظ جمعیت دارای وزن و جایگاه قابل توجهی هستند، توجه به آنها در جهت پایداری نظام اسکان کشورها، انتشار امواج توسعه به پهنه سرزمینی و مناطق محروم و پایداری توسعهء کلانشهرها و شهرهای بزرگ ضروری است. از این رو، ابتدا به اختصار، به تعاریفی از واژه ها و مفاهیم کلیدی موضوع پرداخته می شود:
2-1- شهر کوچک، کارکردها و نقش های توسعه ای
2-1-1- تعریف شهر کوچک
برای شهرهای کوچک نمی توان تعریف دقیقی ارائه داد و دلیل این امر نیز تنوع در ویژگیهای شهرنشینی و جمعیتی مناطق گوناگون جهان و کشورهای مختلف است. تعریف شهر کوچک در‌‌ هر کشور و منطقه‌ای، با توجه به شرایط و مقتضیات جغرافیایی، جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی متفاوت است. اصولاً در تعیین و تعریف شهر کوچک بیشتر بر اندازه جمعیتی تأکید می‌شود که از دلایل آن محدود بودن اطلاعات در مورد دیگر ویژگیها و کارکردهای این شهرهاست.
شهر کوچک نیز مانند برخی مفاهیم و واژه ها، یک مفهوم نسبی است، چرا که به درجه شهرنشینی، سطح توسعه یافتگی و ساختار اقتصادی یک کشور بستگی دارد و به تبع آن در داخل یک کشور نیز از منطقه ای به منطقه دیگر متفاوت است. معیارهایی برای تشخیص اندازه شهر وجود دارد، که اغلب بار کمی دارند، ولی بار کیفی نیز می تواند به آنها افزوده شود. رایج ترین شاخص برای سطح بندی شهرها، شاخص جمعیتی است. هر چند اندازه جمعیتی شهر، دلالت بر مفهوم نقشی که در منطقه ایفا می کند، ندارد، ولی می تواند بیانگر عملکرد و نقش شهر در شبکه شهری و حوزۀ پیرامونی آن باشد.(فنی،1382،10).
در مقیاس جهانی به علت تنوع در تعداد شهرها از نظر میزان جمعیت و کثرت تعداد آنها تعاریف و طبقه بندی های مختلفی انجام می گیرد. سازمان ملل متحد در مطالعات و گزارشهای خود شهرهای جهان را در 5 سطح سلسله مراتبی زیر با توجه به میزان جمعیت طبقه بندی می کند: (سازمان ملل متحد، 1995)
شهرهای بالای 10 میلیون نفر، کلان شهرهای جهانی و جهان شهرها
شهرهای بین 5 تا 10 میلیون نفر، شهرهای بزرگ یا کلانشهرهای ملی
شهرهای بین 1 تا 5 میلیون نفر، شهرهای بزرگ یا مراکز ملی و منطقه های

مطلب مرتبط :   قانون مدنی ایران

دسته بندی : علمی