دانلود پایان نامه

در بین اشیاء مختلف موزه اشیاء اصلی به بیشترین میزان محافظت نیاز دارند. در این زمینه موزه های باستان شناسی که اشیاء تاریخی و با ارزش را نگهداری می کنند، نمونه مناسبی بشمار می روند.
4-1-2-2-4-عوامل موثر در پوسیدگی و فرسایش اشیاء قدیمی
منظور از فرسایش و پوسیدگی اشیاء کهنه شدن طبیعی یا تصادفی آنها است. اشیاء حتی هنگامی که در داخل ویترینهای موزه قرار دارند، نسبت به تغییر ناگهانی شرایط محیطی و یا تنوع آن حساسیت نشان می دهند. تغییرات شیء در این شرایط به قدرت مقاومت مواد مختلف و به طبیعت، شدت و مدت عوامل موثر بر پوسیدگی شیء بستگی دارد. عوامل موثر فرسایس و پوسیدگی اشیاء و موزه ها عبارتند از آب و هوا و نور.
4-1-2-2-4-1-آب و هوا
مواد و یا به تعبیری مواد شکل گرفته، قابلیتی غیرعادی برای تطبیق با آب و هوای محل زندگی خود دارند. همانطور که چوب در یک باتلاق سالم می ماند، یک تابلوی نقاشی هم در مقابل رطوبت محل قرارگیری خود مقاومت می کند. در واقع پس از یک دوره پوسیدگی اولیه بین شیء در محیط اطرافش نوعی توازن به وجود می آید. اما با تغییر مکان شیء و قرار گرفتن آن دریک محیط جدید، این توازن برهم می خورد و روند پوسیدگی دوباره آغاز می شود. به همین دلیل بسیاری از اشیاء مکشوفه در حفاری ها، به محض خروج از خاک، تغییر شکل داده و یا متلاشی می شوند به نحوی که حتی در یک موزه با تهویه کامل نیز چنین واکنش بدی دور از انتظار نیست.به طور کلی می توان گفت که شرایط فیزیکی اشیاء موزه نباید دستخوش تغییر و بخصوص تغییرات حاد شود. در تعریف این شرایط در نظر گرفتن چهار عوامل اصلی ضروری است: رطوبت، دما، تجانس و خلوص هوا.
رطوبت هوا سهم بیشتری در پوسیدگی مواد دارد، به نحوی که به صورت واکنش های مکانیکی (انبساط و انقباض شی) تاثیرات شیمیایی (اکسیده شدن، تغییر رنگ، سولفاته شدن)، تاثیرات بیولوژیک (از طریق تشکیل کپک یا قارچ در رطوبت نسبی 70% و در دمای 20 تا 30 درجه سانتی گراد) زمینه فرسایش و پوسیدگی اشیاء را به وجود می آورد.
دمای هوا یکی دیگر از عوامل آب و هوایی است که به خودی خود بر پوسیدگی اشیاء تاثیری ندارد. اهمیت دمای هوا در ارتباط با رطوبت نسبی است که با هر تغییر قابل توجه در دمای آن نیز تغییر می کند.
خلوص هوا بستگی به میزان خاک و مواد زائد حاصل از احتراق و دود دارد که ویژگی مراکز بزرگ صنعتی و شهری است و نسبت به خاک بر پوسیدگی اشیاء موثرتر است.
پخشایش هوا نیز بستگی به خصوصیات فضایی موزه دارد. در موزه ای که طرحی ساده دارد و از طریق درب ها و پنجره ها به خوبی تهویه می شود، دما و رطوبت نسبی هوا عملاً در همه جا یکسان خواهد و بود اما اگر ساختار فضایی موزه از ترکیب ویژه ای برخوردار باشد و یا اشیاء در محفظه های مختلف قرار گرفته باشند در این صورت رطوبت نسبی هوا در نقاط مختلف یکسان نخواهند بود. شاید تفاوت رطوبت نسبی هوا در مرحله اول آنچنان چشمگیر و مهم نباشد اما در موارد بسیاری بخصوص در زیرزمین ها و انبارها و گوشه و کنارهای محفوظ سبب تشکیل کپک شده و به عنوان عامل پوسیدگی عمل می کند. برای مقابله با تاثیرات بیولوژیک و ایجاد هوای متجانس در موزه، لازم است با تهویه مناسب هوا، امکان هوا بوجود آید. به طور کلی جهت ایجاد سیستم تهویه مطبوع در موزه ها رعایت موارد زیر ضروری است:
الف .دستیابی به حد مطلوب تهویه هوا با هوایی خالص و متجانس در هوای پائین که در حدود 15 درجه سانتیگـراد و رطوبت نسبی حدود 60% امکانپذیر است. در صورت وجود مشکلاتی باید رطوبت نسبی را در محـدوده 50 تا65%نگه داشت پایین بودن رطوبت نسبی از بالا بودن آن خطرناکتر است.
ب . باید از تغییرات ناگهانی رطوبت نسبی که اشیاء قدیمی را به سرعت فرسوده می کنند، اجتناب کرد.
ج . تغییر نسبت مناسب دما به رطوبت، سبب خشکی، ترک و تعرق همراه با تشکیل کپک و باکتری می شود..
د . در صورتی که هوا خالص نباشد، باید از تجمع و پراکنده کردن خاک اجتناب کرد و با در نظر گرفتن طبیعت اشیا نمایشی باید اقداماتی از قبیل: نصب هواکش و قـرار دادن اشیـاء نمایـشی در داخـل ویتریـن برای تضمین ضدخاک
بودن تمامی موزه انجام داد.
هـ . از تشکیل فضاهای راکد که تولید کپک می کنند، می بایست جلوگیری کرد. در مقابل شرایط آب و هـوایی رونـدمحافظت از اشیاء موزه از دو جهت قابل طرح و بررسی است. از یکسو آماده سازی و پـیش بینی تمهیدات فنــی لازم جهت مراقبت اولیه از آنها که در آزمـایشگاه صـورت می گیـرد و از سوی دیگر نحوه نگهداری و محافظت دائمی آنها در انبارها و فضای و نمایشگاه.
آزمایشگاه موزه
تاکید اولیه درآزمایشگاه های موزه ها، مطالعه علمی اشیاء است و از این رو هدف نهایی در آزمایشگاه، آشنایی با اشیاء قدیمی و چگونگی خراب شدن، فرسایش آنها و مشکلات نگهداری از آنها است. در حالی که وظیفه باستان شناس ها و مورخین هنری و تا اندازه ای زیبایی شناس ها، بررسی شیء باستانی جهت تعیین جایگاه تاریخی و سبک هنری آن و تعیین خصوصیات آن از نظر زمان و مکان مشخص است، کارشناسان آزمایشگاه ها با مواد تشکیل دهنده این اشیاء سر و کار دارند و در مورد ترکیب، ساختار، میزان خرابی و چگونگی حفظ و بازسازی آن تحقیق می کنند.
محافظت از اشیاء در انبارها
موزه ها مسئول اشیائی هستند که به آنها سپرده شده، این اشیاء ممکن است نمونه های نمایشی موزه باشند و یا برای مطالعه و تحقیق از آنها استفاده شود.وجود انبارهای مجهز در موزه ها در ترتیب نمایش اشیاء بسیار موثر است فقدان انبار در موزه ها سبب می شود که با اضافه شدن اشیاء جدید به مجموعه ها، به مرور یک سری اشیاء کم و بیش مشابه، با آشفتگی بی دلیلی در هم فشرده شوند. شاید این موزه ها بدون جذابیت هم نباشند. اما کشش آنها از نوع مغازه های به هم ریخته عتیقه فروشی است که شاید تصادفاً شیء غیرمعمول و با ارزش هم در آنها پیدا شود. پیش بینی فضای انبار در موزه، امکان نمایش اشیاء مختلف و با ارزش را فراهم می نمایند و در عین حال از نظر علمی، تعویض نمایشگاه ها، امانت دادن اشیاء و ارایه نمایشگاه های سیار نیز بسیار ضروری است.
حفاظت و نگهداری از اشیاء مختلف در انبارها مستلزم توجه به جنس، اندازه و حساسیت آنها نسبت به شرایط آب و هوایی است. به طور کلی مواد غیر آلی (معدنی) نسبتاً با دوام هستند و همانند اشیائی که دارای مبنای آلی هستند به مراقبت احتیاج ندارند. با این حال شرایط نامساعد تقریباً بر هر شیء و با هر مبنایی تاثیر می گذارد و احتمال دارد که بسیاری از اشیاء غیرآلی (دارای مواد معدنی) بر اثر مراقبت ناقص به سرعت آسیب دیده یا پوسیده شوند.نگهداری اشیاء در موزه ها با توجه به موضوعات خاص در موزه متفاوت است و مستلزم پیش بینی امکانات و فضاهای خوب در انبارها است. از جمله بسیاری از موزه ها که در منطقه آب و هوایی قرار دارند که شرایط دما و رطوبت مناسبی ندارند، در انبارهای خود نیز همانند سالن های نمایشگاه، آزمایشگاه و فضاهای اداری، اقدام به نصب تهویه مطبوع می کنند. در بسیاری از کشورها، موزه های هنرهای زیبا در مورد انبارداری تابلوهای نقاشی یا قاب هایی که در دما رطوبت شدید به سرعت پوسیده می شوند، مطالعات بسیاری انجام داده اند. بسیاری از موزه ها برای اطمینان این آثار را در اتاق های دارای تهویه مطبوع و با رطوبت نسبی بین50 تا 55% انبار می کنند. در مناطقی که به خاطر تغییرات زیاد رطوبت، خطر تاب برداشتن چوب وجود دارد، نقاشی های روی چوب هم به مراقبت مشابهی نیاز دارند. بسیاری از موزه ها، نقاشی های رنگ روغن خود را در طبقات متحرکی قرار می دهند که از سقف آویزان است و برای دستیابی به آنها می توان به آسانی هر کدام را بیرون کشید.
شرایط نگهداری
محافظت اشیاء در انبارها می بایست تا حد ممکن در مناسب ترین شرایط انجام شود، به نحوی که نفوذ گرما یا سرما ازفضای خارج به داخل آن ها امکان پذیر نباشد و میزان دما و رطوبت توسط تجهیزات مکانیکی به صورتی خودکار و در سطح ثابت حفظ شود. برای جلوگیری از خسارت های ناشی از گرما با رطوبت متصاعد از بدن انسان، دسترسی به داخل انبارها باید حداقل کاهش یابد و از بازدیدهای طولانی، حتی برای مقاصد مطالعاتی، اجتناب شود، پیش بینی اتاق ها یا فضاهای مخصوص و همچنین بخش های انتقالی (ضد نفوذ هوا) برای انتقال اشیاء به فضای نمایش و بالعکس ضروری است. در صورتی که شرایط محافظت از اشیاء متفاوت باشد، لازم مناطق آب و هوایی مجزایی که تا بخش های نمایش اشیاء تداوم دارند، ایجاد شود.مقدار فضایی که موزه های مدرن به انبار اختصاص می دهند، حاکی از اهمیت و نقش حساسی است که وجود آن در مجموعه موزه دارد. معمولاً اعتقاد بر این است که تنها نیمی از موزه باید به نمایشگاه اختصاص یابد و نیمی دیگر برای عملکردهای نگهداری و منجمله انبار کردن است.

مطلب مرتبط :   نابرابری جنسیتی
دسته بندی : علمی