دانلود پایان نامه

3-1-6-2 اصل امامت:
شالودۀ معتقدات اسماعیلیه چنان که در عصر فاطمیان مصر متبلور شد این است که معرفت دو جنبه دارد، یکی آشکار یا ظاهری و دیگری پنهان یا باطنی. ظاهر قرآن تنزیل و باطن آن تأویل است. معانی باطن بر پیامبر مکشوف است. او با امامان در میان می‌گذارد. بدینسان امام هم از طریق نمایندگانش نور معرفت را می‌گستراند. هرکس که تعلق به دعوت داشته باشد با امام – از جانب خدا – پیمان می‌بندد. این پیمان بستن بیعت نام دارد. مرد و زن باید در مراسمی که میثاق نام دارد، سوگند یاد کنند. سرسپردگی در برابر اوامر و نواهی دین مهم‌ترین وظیفۀ مومنان است. نجات فقط از طریق اطاعت محضی که در گفتار و کردار و پندار به کمال رسیده باشد، ممکن است.
این مرجع خاص همان امام است که در سلسله مراتب مبلغان اسماعیلیه یکی از درجات و مراتب بالای این آیین است. درست است که امام در فرقۀ اسماعیلیه یک اصطلاح خاص بوده، ولی در یک نگاه کلی همۀ مراتب آموزشی و تعلیمی این فرقه را از ناطق گرفته تا اساس و امام و حجت و داعی و مأذون و مستجیب بایستی در دایرۀ اعتقاد به امامت باور داشت. چه این سلسله مراتب، حاصل اعتقاد به یک اصل کلی است و در نظام مذهبی ایشان امام اساس و مرکز عقیده و وفاداری و عمل است.
از نظر آنان تاریخ بشر به چند دوره تقسیم می‌گردد و هر دوره با امامی ناطق یا پیغمبری آغاز می‌شود که عده‌ای امام صامت به دنبال دارد. در بعضی دوره‌ها امامان مستور و در بعضی دیگر آشکار بوده‌اند. امام سرچشمۀ علم و قدرت است یعنی منبع حقایق مکنونی است که بر ناواردان پوشیده می‌باشد. بنابراین امام مصدر فرمان‌هایی است که مستلزم اطاعت کامل و بی چون و چرا خواهد بود.
اسماعیلیه به هر رو، به امامت اهمیتی فراوان می‌دهند و به دو نوع امامت مستقر و امامت مستودع اعتقاد دارند و امامی را که بدون وقفه جانشین سلف خود شده باشد امامت مستقر و امام موقتی را که پیش از رسیدن امام منصوص به سن رشد عهده دار امور رهبری است امام مستودع می خوانند.
از دیدگاه اسماعیلیان وفا و تسلیم نسبت به امام، آگاه ساختن او از احوال خود، صبر بر بلایی که آنان دهند، جهاد در کنار آنان و دوستی با دوستان و دشمنی با دشمنان آنان واجب و لازم است و امامت در شمار اصول دین جای دارد. از دیدگاه آنان امام منصوص و معصوم است و پرداخت خمس به او لازم است.
از نظر اسماعیلیان امامت با همۀ ارزش‌های آن امری موروثی است و امامان یکی پس از دیگری از نسل و صلب پاک امام هستند. ایشان اعتقاد دارند که امام در هر حال امام است، چه به صورت نطفه باشد و چه به صورت کودک و چه جوان باشد و چه پیر. این ما هستیم که او را به این صورت‌ها میبینیم. همچنان که کسی که مبتلا به سرگیجه باشد خانه را در حال چرخش می‌بیند حال آنکه خانه ساکن است.
با این دیدگاه اسماعیلیه به موروثی بودن امامت معتقد می‌باشند و بر این باورند که این حق مقدس تا روز قیامت در خاندان علی (ع) و فرزندان و نوادگان او باقی خواهد بود. این امام وارث معنوی و مستقیم پیامبر، واضع شریعت، است که از طریق فرشته وحی دریافت می‌کند. وظیفۀ اساسی او به عنوان امانتدار وحی نبوی، تأویل، یعنی رجعت دادن ظاهر شریعت به اصل و باطن آن خواهد بود.
پیروان اسماعیلیه بر این باورند که عالم در هیچ مرحله‌ای از زمان از امامی که مظهر علم و دانش و معصوم از خطا و گناه است، خالی نیست و این امام اگر مکشوف و ظاهر نباشد، در واقع مستور است و حجت‌های او که از امام دستور می‌گیرند در میان مردم ظاهرند. امام داناترین فرد زمان است و بر همه کس واجب است که از فرمان او و دستور حجت‌هایش که درواقع دستور خود اوست پیروی نمایند و اگر کسی از این فرمان‌ها سرپیچی کند، از اسلام خارج است.
بحث امامت و ولایت که در نوع خود یکی از اساسی‌ترین ارکان اعتقادی آیین اسماعیلیه می‌باشد، خود بحث گسترده‌ای است و تمام اصول و اندیشه‌های ایشان در همین ارتباط معنی و مفهوم پیدا می‌کند. اصولاً بر اساس معتقدات شیعیان، مسلمانان در حل و فصل مسائل مذهبی از خود اختیاری ندارند بلکه باید آنچه را که مرجع خاصی بدان‌ها دستور می‌دهد بپذیرند و انجام دهند.
طبق نظر اسماعیلیه، درست مانند شیعۀ اثنی عشریه، تنها حکومت برحق، حکومت دینی است که، امام در رأس آن قرار دارد و رهبری از جانب خداوند به امام تفویض شده است. . . در واقع هردو فرقه یعنی هم اثنی عشریه و هم اسماعیلیه به تداوم مأموریت امام معتقدند. تا آن‌جا که انجام وظایف متعلق به امام مطرح است، هیچ خلئی نباید رخ بدهد. چه بسا بین وفات یک پیامبر و تولد پیامبر دیگر فترت زمانی مدیدی اتفاق افتد، و اتفاق هم افتاده است، ولی در طی این مدت، امام در پرتو وحی به ادامۀ وظایف او می‌پردازد.
آنان چنین معتقدند که هر پیامبری امامی دارد که حقیقت را با او درمیان میگذارد. در اصطلاح فنی اسماعیلی پیامبر را ناطق و امام را صامت می‌گویند.
هرچند وحی فقط با پیامبران درمیان گذاشته می‌شود، ولی امام آن را تفسیر و تقویت می‌کند، چه معنای باطنی وحی فقط بر او مکشوف است. در دورۀ فاطمیان به حضرت علی (ع) مقام اساس امامت داده شد و بدینسان برتر از سایر ائمه تلقی شد.
در حکومت دینی‌ای که اسماعیلیه ترسیم کرده‌اند، هر امامی یک وکیل عمده دارد که به او باب می‌گویند. او میانجی بین امام و محفل درونی داعیان است. هر اطلاعی که باید به امام برسد از طریق باب به او می‌رسد و هر فرمانی که از ناحیۀ او صادر گردد هم از آن طریق به همۀ کسانی که با آن باب در تماس‌اند باز می‌گردد.
رستگاری نوع بشر منوط است به تصدیق این اصل اساسی که عبارت است از معرفت یافتن به امام و بیعت با او. کسانی که امام را به امامت نشناسند در حالت گناه به سر می‌برند.
پیشتر گفته شد که شیعیان قائل به عصمت امام‌اند. این را نیز باید افزود که اسماعیلیه، بیش از هر فرقۀ شیعی دیگر متمسک به نتایج و لوازم این اعتقادند. به عبارت دیگر اگر هم به مدد شواهد خدشه ناپذیر، بی هیچ شک و شبهه‌ای ثابت شود که اسماعیل در حال شرب خمر مشاهده شده، باز هم اسماعیلیه احتجاج می‌کنند که چون امام نمی‌تواند مرتکب گناه شود، لاجرم باید شرب خمر او را تأویل کرد.
3-1-6-3 اصل ابداع هستی :
اسماعیلیان بر این باورند که باری تعالی از طریق ابداع، ابتدا عقل اول (عقل کل) را در وجود آورد سپس از عقل کل، نفس کل و از نفس کلی طبایع و از طبایع امهات اربعه و از امهات افلاک و آنگاه موالید ثلاث (جماد و نبات و حیوان) آفریده شدند و سپس، نوع انسان از موالید تمایز پذیرفت.
به این ترتیب مشاهده می شود اندیشۀ اسماعیلی با پیوند ایجاد کردن میان حدود سفلی و علوی و سیر تدریجی کمال‌یابی از فروترین مراتب به فراترین آنها و نیز ترسیمی که از سلسله صعودی کمال انسان در پلکان رسیدن به مرتبۀ نفس کلی و همچنین سیر نزولی عقول تا عقل دهم که عقل فعال و حاکم بر جهان مادی است به دست می‌دهد صورتی دیگرگون شده از فلسفۀ افلوطین را حاصل‌می‌کند و این گمان را تقویت می‌سازد که هرچند جهان شناختی انبعاثی فلوطین به ویژه از رهگذر اندیشمندان اسماعیلی شرق که با آثار ترجمه‌شدۀ یونان آشنایی داشتند به فلسفۀ اسماعیلی راه یافت، اما اسماعیلیان تغییرات عمده‌ای در مرحلۀ بعدی جهانشناختی انبعاثی یا صدوری که از نوافلاطونیان اخذ کرده بودند دادند و آن را با عقاید اسلامی و نظریه قرآن در باب خلقت هماهنگ ساختند.
جدول حدود علوی و سفلی
حدود علوی
افلاک
حدود سفلی
رتبه هرکدام
موجود اول

مطلب مرتبط :   زبون بدن زنان با اعتماد به نفس چیجوریه؟ 

دسته بندی : علمی