دانلود پایان نامه

4-3-1-1-5. معیارهای ازدواج و تغییرات آن
برای بسیاری از افراد و خانوادهها، ملاک انتخاب همسر در فاکتورهای ظاهری، نمود بیشتری مییابد؛ بطوریکه منجر به بسته شدن چشمانشان به روی بسیاری از واقعیتهای دیگر میگردد؛ چرا که مردان عموماً تحت تأثیر سرمایههای فیزیکی همسرانشان قرار میگیرند و زنان نیز تحت تأثیر سرمایههای اقتصادی و فرهنگی شوهرانشان. بسیاری از افراد مورد مصاحبه اذعان میکردند که ملاکهای اشتباهی به هنگام انتخاب همسر داشتهاند و یا به سایر موارد مهمتر، توجه زیادی نکردهاند. معیارهای ازدواج نادرست و ناکافی، خطر وقوع طلاق را افزایش خواهد داد.
امین، 35 ساله، با تجربه ازدواج ترتیبی میگوید:
“من اون موقع فقط 23 سالهام بودم، همسرم خیلی خوشگل و خوش اندام بود. انقدر این قضیه برام پررنگ بود که مشکلات دیگه رو نمیدیدم.”
زهرا، 30 ساله، که او هم ازدواج ترتیبی نموده است میگوید:
“همسرم دانشجوی کارشناسی ارشد بود؛ تحصیلاتش اونموقع خیلی هایلایت بود برای من و خانوادم. الان من بعد از تجربهای که برام پیش اومده میگم که تحصیلات، لزوماً ملاک رشد فرهنگی و اجتماعی یه آدم نیست. کسی که تحصیلات داره، لزوما آدمه فهمیدهتر یا موفقتر در زندگی اجتماعیاش نیست.”
برخی از نظریات در حیطه همسرگزینی بر این باورند که ازدواج، نوعی مبادله اجتماعی است که در آن افراد، در پی مبادله سرمایههای خود هستند و خانوادهها نیز در این بین، بدنبال حفظ منافع و سرمایههای جمعیشان و یا کسب سرمایههای بیشترند(حسینی، 1385: 85 و 87). این دیدگاه را در روایت یلدا، 29 ساله، از ازدواج ترتیبیاش نیز میتوانیم مشاهده کنیم:
“موقعیت مالی و تحصیلیاش خوب بود (سرمایه اقتصادی و فرهنگی بالا)؛ مامانم میگفت لقمه دهنگیریایه (اشاره به سود ناشی از تبادل سرمایه)؛ واسه همین خودشون بدون اینکه من چندان راضی باشم جلسه خواستگاری رو گذاشتن.”
طلاق برای بسیاری از افراد، شرایطی را پدید میآورد که لاجرم، منجر به تغییر معیارهای ازدواج در رابطههای آتیشان میگردد. یکی از عوامل دخیل در این تغییر، تجارب ازدواجی افراد است؛ بطوریکه کنشگران، با بازاندیشی هر چه بیشتر، سعی در اصلاح معیارهای اشتباه پیشین خود دارند.
عباس، 57 ساله، که در گذشته ازدواج ترتیبی را تجربه نموده بود میگوید:
“من زنم فوقالعاده زیبا بود. موقع ازدواجم خیلی تحت تأثیر این زیباییش بودم. فکر کنم حس میکرد به این خاطر از من سَرتره؛ الان اگه بخوام دوباره ازدواج کنم امکان نداره زن خوشگل بگیرم.”
4-3-1-1-6. زمینه فردی و خانوادگی سوژه
مقولهی زمینه فردی و خانوادگی سوژه را میتوان برای تشریح بهتر، به زیرمقولات متفاوتی تقسیم نمود که در زیر، به ترتیب آورده شده است:
4-3-1-1-6-1. محدودیتهای پیشاازدواجی سوژه
فضای خانوادگی سوژه در نگرش او نسبت به ازدواج نقش، مؤثری خواهد داشت. این مسأله خصوصاً برای دختران نمود بیشتری دارد؛ چرا که امکان محدودیت برای آنها بیش از پسران است و برخی از آنها ممکن است بدلیل فضای بسته پیشاازدواجی، مبادرت به ازدواج نمایند. ازدواج برای چنین افرادی، راهی برای فرار از محدودیت و کسب استقلال و آزادیهای بیشتر است. عدهای دیگر نیز بدلیل مشکلات عدیده اقتصادی خانواده، ترغیب به ازدواج و بهبود شرایط مادی زندگیشان میشدند. مجید، 39 ساله میگوید:
“اون دنبال یه زندگی آزادتر بود، اول فکر میکردم دارم با یه دختر مذهبی ازدواج می کنم اما بعدش فهمیدم بین این دختر و مادرش، زمین تا آسمون فرقه. مادرش خانوم جلسهایه، خودشم اون موقع چادری بود اما بعداً فهمیدم نه، این هر چی میگذره بدنبال آزادیهای بیشتره و به زور مادرش چادر سر میکرده و مذهبی نشون میداده و احتمالاً قصدش از ازدواج با من، بیرون اومدن از اون شرایط بوده (محدودیتهای پیش از ازدواج عاملی در رخداد ازدواج) … میگفتم چرا با همسری که شبیه خودته ازدواج نکردی؟ میگفت مادرم اجازه نمیداد.”
4-3-1-1-6-2. انتظارات از ازدواج و ریسک طلاق
بسیاری از جوانان با انتظاراتی غیر واقعی پا به عرصه ازدواج میگذارند و تخیلات ذهنی خود را دنبال میکنند؛ رسانهها و ابزارهای جامعهپذیر نیز، گاه به این مسأله بیش از پیش دامن میزنند. از سویی، روت (1984: 25) معتقد است هنگامی که دو جنس مخالف با یکدیگر ملاقات میکنند، آرمانها و انتظاراتشان چنان متفاوت است که گویی دو موجود کاملاً بیگانه با همدیگر ملاقات کردهاند که این میتواند یکی از عواقب تمایزگذاری جنسیتی مدید میان دو جنس باشد و منجر به تشدید گفتمان جنسیتی در جامعه شود؛ گفتمانی که زنان را تشویق میکند تا به مد، قیافه و زیبایی توجه داشته باشند؛ در حالی که مردان را تشویق میکند تا به ورزش و تهاجم بپردازند و روابط جنسی را مهمتر از ماجراهای عاشقانه بدانند. جالب اینجاست که با وجود این که آرمانها و انتظارات زن و مرد ممکن است تا به این حد فرق داشته باشد، اما فشار زیادی وارد میشود تا این وحدتِ ضعیف بین آنان، به وحدتی پایدار بدل شود(برناردز، 1388: 227). این وضعیت زمانی تشدید میشود که بدانیم امروزه ازدواج، برخلاف گذشته که یک هدف بود، بیشتر یک وسیله است؛ وسیلهای برای رسیدن به خوشبختی و بهبود کیفیت زندگی. از آنجا که امروزه جایگزینهای بیرونی دیگری برای رسیدن به خوشبختی و رضایت وجود دارد، افراد برای ورود به این عرصه، نیازمند دلایل بیشتری هستند و متعاقب آن، انتظارات بالاتری از ازدواج به عنوان ابزاری برای بهبود کیفیت زندگیشان دارند. از طرفی، امروزه افراد انتظار همراهی حداکثری از شریک خویش دارند و بدنبال افزایش کیفیت و کمیت تعاملاتشان هستند؛ این درحالی است که در گذار از اجتماع به جامعه، افراد متمایزتر از گذشته و صاحب هویتهای چندگانهتری هستند. تمامی موارد ذکر شده بهمراه افزایش فاصله میان انتظارات و واقعیتها، منجر به بالا رفتن نرخ طلاق میشود.
4-3-1-1-6-3. سابقه طلاق در خانواده و آشنایان
یکی از زمینههایی که امکان وقوع طلاق را تسهیل میکند، سابقه طلاق در میان اطرافیان است؛ چرا که این مسأله، منجر به عادیسازی طلاق در نگاه سوژه گردیده و او را کمتر در موضع دریافتِ برچسبو داغ ننگ طلاق قرار میدهد. تأثیرپذیری از طلاق اطرافیان و گاه حتی ترغیب آنان به متارکه، از دیگر دلایل بالا رفتن احتمال طلاق در میان سوژههای اجتماعی است. در روایت بسیاری از افراد مورد مطالعه، رد پای طلاق اطرافیان به چشم میخورد؛ سوژههایی که چنین تجاربی را در میان اطرافیانشان داشتهاند، فشار کمتری از طرف خانواده و «دیگران مهم» دریافت میکردند و لذا بازسازی ذهنی آسانتری را تجربه مینمودند.
در این میان، پژوهشهای بسیاری نیز مؤید این نکته است و بر تأثیر طلاق والدین بر نگاه ایجابی فرزندان نسبت به طلاق از همسرشان دلالت دارند (آماتو، 1988؛ کاپینوس، 2004؛ ترنت و سوت، 1992؛ اکسین و ترنتن، 1996). مطالعات مختلف نشان میدهند که تجربه طلاق در میان والدین منجر به تصور منفیتر فرزندان نسبت به ازدواج گردیده و احتمال اینکه آنان طلاق را به عنوان راهحلی منطقی در قبال مشکلات ازدواجشان قلمداد کنند را افزایش میدهد(آماتو و دیبوئر، 2001؛ کاپینوس، 2004؛ تورنتن، 1985). از سویی دیگر نیز، مذموم بودن طلاق در خانواده، میتواند مانعی در طلاق کنشگران گردد و گاهی طلاق افراد را با وجود پیدایش زمینههای مختلف آن، تا سالها به تعویق اندازد.
مجید، 39 ساله، که در گذشته ازدواج ترتیبی را تجربه کرده است میگوید:

مطلب مرتبط :   دانشگاه تهران

دسته بندی : علمی