دانلود پایان نامه

کاوش های منظم در پرسپولیس در سال ۱۹۳۱ توسط موسسه شرق شناسی از دانشگاه شیکاگو شروع و تا سال
۱۹۳۹ ادامه یافت. کاوش در ابتدا توسط ارنست هرتسفلد شروع و سپس توسط اشمیت (۱۹۳۴-۱۹۳۹)ادامه یافت. پس از سال ۱۹۳۹، کاوشها توسط اداره باستان شناسی ایران تحت نظر آندره گدار، مستفوی و علی سامی ادامه یافت. از سال ۱۹۶۸ تا سال ۱۹۷۴، برنامه اکتشاف و مرمت توسط جوزپه و تیلیا از موسسه شرق شناسی ایزومئو توسط ایتالیا پیگیری شد. با وجود فعالیت های مداوم باستان شناسان خارجی، باستان شناسی در ایران هنوز ناشناخته بود و تنها چند کارشناس ایرانی در این زمینه وجود دارد. از این رو، ایرانی ها فعالیت های اندکی در این زمینه داشتند. شایان ذکر است که گروه اول دانشجویان باستان شناسی در ایران در سال ۱۹۴۱ از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد. تحقیقات مستقل محققان ایرانی قبل از ۱۳۲۰ – ۱۹۳۴، تنها محدود بود به چند فعالیت از جمله حفاری های انجام شده توسط علی حاکمی در تپه حسنلو در دره سولدوز در غرب آذربایجان و مرمت و حفاری های تخت جمشید در سال ۱۹۳۹ توسط عیسی بهنام و علی سامی. پاسارگاد، پایتخت کورش بزرگ، بسیار پیشتر در قرن ۱۸ و ۱۹ مورد توجه مسافران آنزمان از جمله رابرت کرپوتر و دیولافوا قرار گرفته بود. هرتسفلد در سال ۱۹۰۵ از این مکان بازدید کرد و در سال ۱۹۲۸ آنرا کاوش کرد. در سال ۱۹۵۵ علی سامی کاوش آنرا ادامه داد. حفاری بعدی بین سال ۱۹۶۱ و ۱۹۶۳ توسط دیوید استروناخ ، مدیر موسسه بریتانیای مطالعات ایران انجام شد.
2-2-5-3-شروع فعالیت گسترده باستان شناسان ایرانی
در سال ۱۹۴۰، اولین گروه از دانشجویان باستان شناسی از گروه باستان شناسی دانشکده ادبیات در دانشگاه تهران فارغ التحصیل شدند. برخی از این فارغ التحصیلان پس از آن در دانشگاه های معتبر در اروپا و ایالات متحده به تحصیل ادامه دادند. یکی از آنها عزت اله نگهبان بود که پس از بازگشت به ایران در گورستان سلطنتی مارلیک در استان گیلان شروع به کاوش کرد. گنجینه های پر زرق و برق و عجیب طلا و نقره از مارلیک باعث جلب توجه و علاقه مقامات ایرانی به باستان شناسی شد و در نتیجه توجه خاصی به توسعه پژوهش باستان شناسی در مکان های باستانی و در دانشگاه داده شد. نگهبان موسسه باستان شناسی را در دانشگاه تهران تاسیس کرد. فارغ التحصیلان گروه باستان شناسی تحت نظر نگهبان مشغول به فعالیت در زمینه باستان شناسی در سراسر ایران شدند. برخی نیز توسط نگهبان برای کسب دکترای و سایر مدارج بالاتر خارج از کشور خصوصاً آمریکا رفتند. در سال ۱۹۵۷ نگهبان از بریدوود دعوت کرد که برای انجام کاوش به ایران بیاید. حضور بریدوود و آغاز پروژه پیش از تاریخ وی در ایران باعث شد که مسیری جدید در بررسی دوره پیش از تاریخ ایران ایجاد شود . بریدوود علاوه بر بررسی منطقه کرمانشاه ، کاوش های باستان شناسی در تپه نوسنگی سراب، آسیاب وسیابید، در نزدیکی شهر کرمانشاه به عمل آورد. از سال ۱۹۶۰ اداره کل باستان شناسی ایران، که جایگزین اداره عتیقیات قدیم شده بود، تفاهم نامه هایی با دانشگاه ها و مراکز مطالعاتی خارجی امضا کرد. با شروع ریاست فیروز باقرزاده بر این اداره، مجوزهای بسیاری برای کار میدانی باستان شناسی از جمله بررسی و کاوش صادر شد.
2-2-5-4-باستان شناسی ایران پس از انقلاب
با سرنگونی شاه ایران و وقایع پس از آن عملاً فعالیت باستان شناسی در ایران متوقف شد. در سال های جنگ تنها کاوش های نجات بخشی محدودی انجام شد و بیشتر فعالیت ها متمرکز بر نجات و حفاظت آثار در خطر بود. از دهه ۱۹۹۰ تحقیقات باستان شناسی در ایران مجدداً جان تازه ای گرفت و از سال ۲۰۰۰ کاوش های مشترک ایرانی و خارجی آغاز شد. پس از انقلاب سازمان میراث فرهنگی، جایگزین سازمان ملی حفاظت از آثار باستانی ایران شد که هدف آن نظارت و اجرای برنامه بلند مدت تحقیق و حفاظت آثار بود. تحقیقات باستان شناسی نیز تحت نظر پژوهشکده باستان شناسی قرار گرفت. هدف اصلی از تحقیقات باستان شناسی در ایران در فاصله سال های ۱۹۶۰ تا وقوع انقلاب اسلامی، درک فرهنگ های گذشته و ساز و کارهای فرهنگی بود. در فاصله ۱۹۸۰ تا سال ۲۰۰۰، تنها باستان شناسان ایرانی در ایران فعالیت داشتند؛ از آن پس، سازمان میراث فرهنگی در چارچوب جدید پروژه ای به اصطلاح مشترک شروع به صدور مجوز خاص برای هیات های خارجی جهت تحقیقات باستان شناسی و حفاری در ایران کرد. اولین مطالعات مشترک توسط فرانسوی ها و ایتالیایی ها در مرودشت فارس و مسجد عتثق اصفهان انجام شد که بررسی ژئوفیزیکی و مرمت بودند. اولین پروژه مشترک کاوش هیات ایران و آلمان بود که به بررسی و کاوش در وشنوه و اریسمان در حوالی کاشان پرداخت.
2-2-5-5- یک استان و1500 تپه باستانی
بیش از یک هزارو ۵۰۰ تپه باستانى در استان گلستان وجود دارد که هنوز بسیارى از آنها مورد مطالعه باستان شناسى قرار نگرفته اما کاوش هاى انجام شده در برخى از آنها سابقه سکونت بشر در دشت گرگان را به هزاره هفتم قبل از میلاد رسانده است. تراکم تپه هاى تاریخى و محوطه هاى باستانى دردشت گرگان به حدى است که دشت، خالدار مى نماید، اکثر این تپه ها در مجاورت و در مسیر دیوار دفاعى گرگان واقع شده که فاصله تپه ها از یکدیگر بطور میانگین حدود ۵کیلومتر است.تراکم این تپه ها نیز که در گستره اى افقى امتداد یافته در مناطق شرقى استان گلستان بیشتر از دیگر مناطق است. درباره دلیل وجودى این تپه ها که بدون علت هم نمى تواند باشد، وجود نقل قول هاى بسیارى ازسوى باستان شناسان ایرانى و خارجى است که در این منطقه ، مطالعاتى انجام داده اند به همین جهت گمانه زنى هاى تاریخى قرین به واقع مى نمایند.
اسدالله معطوفى از محققان تاریخى گرگان یا آن گونه که در قدیم نامیده مى شد «هیرکان» در این مورد مى گوید: طبق مطالعات باستان شناسى و تاریخى انجام گرفته وجود این تپه ها علل مختلف مى تواند داشته باشد.برخى از محققان براین باورند چون این تپه ها در مسیر دیوار دفاعى گرگان قرارگرفته اند برروى تپه ها قلاع نظامى واقع و عده اى قراول به طور دائم منطقه را تحت حفاظت و حراست خود داشتند.،وى مى افزاید ازسوى برخى براین باورند تعدادى از این تپه ها در مرکز یک تمدن قدیمى واقع بودند و به احتمال زیاد اکروپل(ارک) حاکم بر روى آن قرار داشته است.آثار به دست آمده از تورنگ تپه و شاه تپه مى تواند شاهدى براین مدعا باشد.به علاوه از بسیارى از تپه هاى دیگر اشیاى سفالى (خاکسترى و قرمز) به وسیله اهالى روستاهاى اطراف به دست آمده است. سومین دلیل وجودى این تپه ها مراکز راهیابى و راهنماى مسیرهاى قدیمى بوده و چون همگى در قسمت دشت گرگان واقع شده اند، از مسافت دور نیز قابل رویت هستند.آنها مى توانستند مرکز پیام رسانى به مسیر هاى دور باشند.براى نمونه در مواقع اضطرارى، از جمله زمان حمله دشمنان به این منطقه، بر روى آنها آتش عظیم مى افروختند تا مردم اطراف را از هجوم دشمنان آگاه سازند. همچنین دلیل دیگر وجودى این تپه ها، مى تواند ملاکان بزرگ منطقه باشد.از آنجایى که در گرگان زمین هاى زراعى بسیار حاصلخیزى وجود داشته، هر منطقه متعلق به یک ملاک بوده که مقر وى بر روى این تپه ها واقع و مسکن دهقانان زیر دست نیز در محیط حاشیه تپه ها قرار داشته است.این نظام در اروپاى قرن ۵ به بعد نیز دیده شده است. اما این تپه ها از حدود ۱۵۰ سال پیش مورد کندوکاو و کاوش علمى هیأت هاى مختلف خارجى فرانسوى، سوئدى و آمریکایى قرار گرفت، به طورى که نخست در سال ۱۸۴۱میلادى در زمان محمدشاه قاجار، هیأتى در تورنگ تپه دست به حفارى زد و اشیاى طلایى، نقره، مفرغى و برنزى در اشکال آبخورى طلا، جام دایره شکل طلا، ابزارى از سنگ زرد، ظروف سنگى، سلاح هاى جنگى، تبر و دشنه مسى به دست آورد که بسیارى از این گنجینه مکشوفه به شاه وقت هدیه گردید. پس از به دست آمدن این کشفیات، محققان استدلال نمودند که تمدن تورنگ تپه ، به قدمت شهر سوخته سیستان، تپه یحیى و آلتین تپه مى رسد و همگى را جزو گنجینه و غناى فرهنگى نیمه شرقى ایران دانستند . مطالعات باستان شناسى بر روى این تپه ادامه یافت و آثار به دست آمده از کاوش هاى علمى در این تپه، سکونت انسان تا ۶ هزار سال پیش از میلاد در منطقه را نشان داد و علاوه بر آثار پیش از تاریخ ، اشیایى از دوران عصر برنز (مفرغ)، عصر آهن و دوره اشکانیان، ساسانیان و اسلامى نیز از محل به دست آمد، اما آنچه که در تورنگ تپه از همه چشمگیر تر بود وجود قلعه اى از دوره ساسانیان یعنى قرن سوم تا پنجم میلادى است که تاریخ ساخت آن به دوره اشکانیان مى رسد و همچنین یک چهار طاقى که مربوط به قرن هفتم میلادى مى باشد. ولى زیباترین و هنرى ترین اثر مکشوفه از کاوش هاى انجام گرفته بر روى تورنگ تپه، مجسمه گلى زنى است که در حدود ۱۸ سانتى متر بلندى دارد و به زینت آلاتى مانند گوشواره، گردنبند و دستبند مزین شده است.این مجسمه که به «آناهیتا»، رب النوع حاصلخیزى و فراوانى شبیه است هم اکنون در موزه دانشگاه فیلادلفیاى آمریکا نگهدارى مى شود. در سال هاى اخیر یعنى سال ۱۳۷۹هجرى شمسى نیز کاوش هاى باستان شناسى برروى تپه هاى منطقه ادامه یافت و در آق تپه واقع در شمال شرق گنبدکاووس سه دوره فرهنگى به نام هاى فلات عتیق، فلات قدیم و عصر آهن و هخامنشى شناسایى شد.در واقع آق تپه کهن ترین روستاى پیش از تاریخ دشت گرگان تاکنون در مطالعات باستان شناسى به حساب مى آید که قدمت آن به ۷ هزار و۵۰۰ سال پیش مى رسد.کاوش بر روى تپه هاى باستانى همچنان در استان گلستان ادامه دارد، براى مثال خرگوش تپه واقع در منطقه شمالى شهرستان گرگان یکى از آنهاست که به علت گسترش باند فرودگاه بین المللى گرگان، کاوش هاى آسیب شناسى و نجات بخشى این منطقه تاریخى تا قبل از گسترش باند ادامه یافت و براساس کند و کاوهاى علمى انجام شده که امکان ادامه آن باز هم وجود داشت قابل توجه بود. باستان شناسان در دو فصل کاوش موفق، به کشف آثارى از ۷ هزار سال پیش تا دوره اسلامى در این تپه شدند و تدفین هایى را کشف کردند که در نوع خود بى نظیر مى نمود. این تپه باستانى که ۱۹۴ متر طول و ۹۲ متر عرض دارد . پیش از انقلاب نیز به وسیله باستان شناسان ژاپنى شناسایى شده بود. به جز خرگوش تپه، شناسایى دیگر تپه هاى استان گلستان و صدور شناسنامه برای ثبت آنها نیز در دست انجام است تا هرگونه تخریب یا تصرف احتمالى مشخص و از گزند آسیب حفظ گردند.
2-2-6-نتیجه گیری
آگاه سازی جامعه در خصوص میراث فرهنگی یکی از موضوعات مهمی بود که در دهه 70 میلادی درکشورهای اروپایی و آمریکا بسیار بدان پرداخته شد، تا جاییکه در تخصص هایی چون باستان شناسی شاخه ای تحت عنوان باستان شناسی عمومی بوجود آمد که یکی از رهیافت های آن گام برداشتن متخصصین در زمینه علایق عموم مردم و ارائه ساده مباحث تخصصی به آنان است. باستان شناسی می تواند با توجه به محیط یک منطقه- نه فقط محیط فیزیکی بلکه محیط انسانی- و با در نظر گرفتن ارزش های فرهنگی سعی در آگاه سازی مردم در کنار بحث گردشگری داشته باشند. یکی از راهکار های اساسی در معقوله رفع معضلات اجتماعی میراث فرهنگی در کشور، ارائه آموزش های کارکردی در سطح عمومی جامعه است. عدم وجود آموزش های برنامه ریزی شده رابطه ای بنیادی با وضعیت امروز میراث فرهنگی ما دارد نتیجه عملی این فقدان در طول بیش از یک صد و پنجاه سال گذشته بافت جامعه ایران است که فعالیت های باستان شناسی و میراث فرهنگی را با ذهنیت و نظریههای قرن هفدهم اروپا می شناسد یعنی همان کاربری عتیقه یابی و دیدگاه های مادی. از جمله دلایل این رواج این ذهنیت های عمومی، ضعف انتشارات برای بافت جامعه ایران است زیرا بیشتر آنچه در زمینه میراث فرهنگی و فعالیت های باستان شناسی منتشر می شود برای قشر محدودی در جامعه فرهنگی ایران انجام می شود. همگرایی دولت و ملت در موضوع میراث فرهنگی از طریق آموزش فراگیر و مدیریت و نظارت بر سازمان های غیر دولتی مردم نهاد به منظور فائق آمدن بر معضل تاریخی حفاری های غیرمجاز و تخریب آثار باستانی، می تواند راهکردی سازنده با هدف ارتقا فکری جامعه ایران نسبت به مقوله میراث فرهنگی باشد.
2-3- بخش سوم :بررسی نمونه ها
2-3-1- مقدمه
موزه نهادی نیست که بتوان تعدا بی شماری از آن را از روی یک نمونه واحد و خاص ساخت. موزه ها برحسب موارد و عوامل مختلف زیر از خصوصیات متفاوتی برخوردار هستند:
اهمیت نسبی که هر موزه برای اهداف و سیاست های: مطالعه و مستند سازی، محافظت، آمـوزش، فـرهنگ و غیره قایل می شود.
ماهیت نظم یا نظم های اصلی پوشش داده شده در زمینه های مختلف هنـر، علوم انسـانی، طبیـعت و جـهان، تکنولوژی و متعاقباً فرم های متفاوتی که ارایه می شوند.
ویژگی های معمارانه موزه برحسب اینکه در یک ساختمان جدید یا یک ساختمان قدیمی باشد، در فـضای باز یا در داخل بافت فشرده شهری باشد و غیره.
از این رو تفاوت های بسیاری ما بین انواع موزه ها مانند: یک موزه هنری یا یک موزه تکنولوژی پیشرفته وجود دارد، با توجه به وجود این تفاوت ها، معمولاً طرح مسئله اشیا و مجموعه های موزه ارجحیت دارد. زیرا موزه تنها یک ساختمان نیست بلکه مجموعه ای است که باید پاسخگوی تعداد زیادی عملکرد متنوع باشد، عملکردهایی که موزه توسط آنها تعریف می شود. اینگونه عملکرد ها همانطور که به تفصیل به آنها اشاره شد، از گردآوری و ایجاد مجموعه های موزه شروع شده و از طریق سازماندهی و استقرار مناسب آنها به شکل نهایی موزه منجر می شود. در این شرایط برنامه ریزی و طراحی موزه ها عملاً فرآیندی است که طیف وسیعی از مشکلات و مسائل ساده تا پیچیده را در بر می گیرد. حال با توجه به موضوع پروژه به بررسی چند نمونه از اثر معماری که حاصل معماران داخلی و خارجی می‌باشد می‌پردازیم .
2-3-2- نمونه های خارجی
2-3-2-1-موزۀ گوگنهایم –ابوظبی
شکل( 2-3-1). موزه گوگنهایم، ابوظبی- ماخذ:www.shafaf.ir
فرانک گهری: نحوۀ برخورد و رویکرد در طراحی موزۀ ابوظبی، امکان آن را میدهد تا به مسائلی در بنا رسیدگی شود

مطلب مرتبط :   مشکلات روانشناختی

دسته بندی : علمی