ندارد. از طرف دیگر هیچ آمار دقیقی در خصوص بیماران خارجی درمان شده در ایران چه در مراکز درمانی خصوصی و چه مراکز دولتی وجود ندارد. از عوامل محرک این صنعت، می توان به پایین بودن هزینه های درمان در ایران، امکان ارائه خدمات درمانی پیشرفته قلب و عروق، پیوند اعضاء به ویژه پیوند کلیه، کبد، درمان بیماری های چشم، درمان نازایی و جراحی های زیبایی اشاره کرد. از طرف دیگر با دستیابی ایران به درمان برخی از بیماری ها با استفاده از سلول های بنیادی، روش های نوین درمان بیماری ایدز، ارائه درمان های جدید برای بیماری پای دیابتی و … منجر شده است تا ایران از نظر درمانی مورد توجه کشورهای منطقه و جهان قرار گیرد.
موقعیت ویژه جغرافیایی ایران در منطقه وهم مرز بودن با چند کشور که عمدتا از امکانات درمانی و بهداشتی مناسبی برخوردار نیستند می تواند به جذب سالانه هزاران نفر توریست بیمار در مراکز درمانی کشور بینجامد. سابقه درخشان و تاریخی پزشکی و سایر علوم کشور در میان کشورهای دنیا آن را نقطه قوتی برای تحقق جذب توریست بیمار در کشور است. همچنین به علت اینکه پزشکان ایرانی در داخل و خارج از کشور همواره در کانون توجهات جوامع علمی و پزشکی دنیا قرار دارند، مورد اعتماد گسترده و چشمگیر بیماران خارجی هستند.
از دیگر قابلیت های گردشگری درمانی در ایران، ظرفیت بالای بسیاری از بیمارستان های مدرن و قدیمی کشور است که خالی مانده و می تواند با برداشتن بعضی از مشکلات این بیمارستان ها، و با ورود بیماران خارجی، شرایط اقتصادی این مراکز را تقویت و متحول کرد.(اداک، 1385) از دیگر شرایط مثبت برای توسعه گردشگری درمانی، ارزانی خدمات درمانی در ایران نسبت به سایر کشورهای منطقه و دنیاست. به گونه ای که هزینه های خدماتی گروه های پزشکی، دارو و در عین حال تفاوت در پرداخت هزینه ها نسبت به هزینه مشابه بیماران داخلی و تفاوت این هزینه ها با هزینه های سایر کشورها می تواند مورد توجه قرار گیرد حتی اگر این هزینه ها در بخش خصوصی محسوب گردد یعنی قیمتی که بدون یارانه دولت در نظر گرفته شود باز هم نسبت به هزینه های عمومی خدمات پزشکی درمانی در دیگر کشورها مانند هند، سنگاپور، مصر ارزان تر است.(آرمان1384)
از دیگر توانمندی های در این حوزه، ویژگی های سیاحتی و زیارتی در ایران است که مورد توجه مسلمانان می باشد. همزبانی، گرایش های مذهبی و دینی مشترک درمرزهای مشترک همسایگان سبب جذب گردشگران درمانی به کشور شده است.( باغانی،1386)
همچنین هزینه های حمل ونقل و ترانسفر جهت سفر به ایران با توجه به نزدیکی های جغرافیایی از دیگر موارد مهم و راهگشا در این زمینه می باشد.
دبیرخانه خدمات بین المللی سلامت که در سال 1385 در مرکز نظارت بر اعتبار بخشی معاونت سلامت وزارت بهداشت تشکیل شد به تبیین قوانین و چارت های کاری، تشکیل چندین گروه، تعیین استانداردها برای مراکز و شناسایی مراکزی که قصد فعالیت در گردشگری پزشکی دارند، پرداخت.(سمائی، 1387) اما به دلیل نبود نظام جامع و هماهنگ توریسم سلامت کشور، و با توجه به اینکه این بیمارستان ها در حال حاضر موظف نیستند تعداد بیماران خود را به وزارت بهداشت گزارش کنند، آمار دقیقی از بیماران خارجی که در ایران درمان می شوند در دست نیست. از طرفی وجود دلالان درمانی مستقر در مرزها و آن سوی کشور که هدایت کننده انتفاعی بیماران خارجی به داخل کشور است ، باعث سردرگمی آماری مسئولین شده است . در حال حاضر بیمارستان های شهید هاشمی نژاد و میلاد تهران ، بنت الهدی و رضوی مشهد، نمازی شیراز و بیمارستان امام رضا و مرکز درمانی آموزشی امام(ره) در ارومیه مراکز درمانی هستند که بدون رعایت تعاریف لازمه به گردشگران خارجی خدمت رسانی می کنند. دربرخی شهرها مانند مشهد، اصفهان، تبریز و رشت که جاذبه های توریستی فراوان و قابلیت های پزشکی برای جذب گردشگران درمانی دارند اقداماتی نیز انجام شده است.(اعلم،1387)
افتتاح نخستین بخش توریسم درمانی کشور در بیمارستان شهید هاشمی نژاد تهران صریح ترین اقدام وزارت بهداشت ودرمان بود. این بیمارستان یک نمونه موفق از مدیریت قوی درکشور است که توانسته است به این سطح از کیفیت خدمات برسد و می تواند به عنوان یک الگو برای مدیریت بخش های مختلف دولتی مطرح شود. این بیمارستان، نخستین مرکزی است که منحصرا در خصوص درمان بیماران کلیوی و مجاری ادراری در کشور فعالیت دارد و در حال حاضر یکی از بهترین مراکز به لحاظ تجهیزات و فضای درمانی به شمار می رود و چرخه کامل درمان بیماری قلب و عروق نیز در این مرکز وجود دارد که سعی کرده با امکانات خود ساخته درخواست های اصلی قانون گذار را اجرا کند.(غفاری، 1386) با توجه به تعریف گردشگری درمانی که مسافرت به منظور درمان یک سری از بیماری ها ویا انجام یک نوع عمل جراحی در بیمارستان ها و مراکز درمانی است، بیمارستان ها باید نقش هتل بیمارستانی را ایفا کنند تا بیمار را به ترغیب روند درمان و جذب دیگر گردشگران درمانی نماید. بیمارستان هاشمی نژاد تهران این نقش را به درستی ایفا می کند، بطوریکه از رکود کامل، فرسودگی و تخریب سال 1381 به یک هتل بیمارستانی تبدیل شده است که در ایران مشابه این بخش به لحاظ ساختمانی دکوراسیون و تجهیزات پزشکی کمتر وجود دارد.(شرافتی،1385)
از آنجایی که بر اساس اعلام وزارت بهداشت هر گردشگری که با هدف درمان به ایران سفر می کند بیش از پنج هزار دلار هزینه می نمایدو بر اساس آمار اعلام شده از سوی سازمان میراث فره
نگی، صنایع دستی و گردشگری در سال 2012 میلادی بیش از 200 هزار گردشگر سلامت به ایران سفر کرده اند می توان نتیجه گیری کرد که از محل ورود این تعداد گردشگر درآمدی بیش از یک میلیارد دلار وارد چرخه اقتصادی ایران شده است. اگرچه کارشناسان معتقدند تعداد گردشگران سلامت ورودی به ایران بیش از این میزان است و آمار دقیقی در این زمینه ارایه نمی شود. بطور مثال پیش بینی می شود درآمد ایران از محل گردشگری درمانی در حوزه دندانپزشکی در حال حاضر بیش از 100 میلیون دلار در سال است.(بهرامی شبستری،1391) طبق سند چشم انداز بیست ساله ایران باید در زمینه گردشگری سلامت در منطقه اول باشد. بر آن اساس ایران باید به مرکز رفع نیازهای سلامت و درمانی منطقه تبدیل شده و تا سال 1404 به تعداد 20 میلیون گردشگر بین المللی ورودی و به تبع آن 15 میلیارد درآمد ارزی دست یابد.

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد درموردعلوم کامپیوتری، پیام کوتاه، حریم خصوصی

2-5-1 جایگاه و ساختار برنامه ریزی برای توریسم درمانی
توریسم درمانی را می توان به عنوان امری بین دستگاهی دانست که به علت داشتن متولیان متعدد نیاز به هماهنگی بیشتری دارد. سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکی و وزارت امورخارجه از جمله دستگاههای هستند که با توجه به حوزه اختیارات خود هر کدام به نوعی در این موضوع تصمیم گیرنده محسوب می شوند.
دولت جمهوری اسلامی ایران بر اساس برنامه ریزی های خود تا پایان برنامه چهارم توسعه 30 درصد از نیازهای درمانی و بهداشتی کشور را از طریق صدور کالا، خدمات پزشکی و گردشگری درمانی فراهم می کند.(شرافتی،1385) بنابراین برای تقویت ساختار بهداشت و درمان کشور از نقطه نظر گردشگری درمانی باید طرح جامع مورد مطالعه قرار گیرد .ماده 87 قانون برنامه چهارم توسعه کشور درحالی دستیابی به وضعیت مطلوب کشور درزمینه خدمات بین المللی را به عهده دولت گذاشته است که هنوز وضعیت در زمینه گردشگری سلامت به درستی مشخص نیست.(سمائی،1387)
اگر یک برنامه ریزی جامع برای استفاده بهتر از گردشگری درمانی در ایران انجام نشود کشورهایی چون هند، سنگاپور، امارات و اردن برای جذب بیماران کشورهایی آسیایی برنامه ریزی می کنند. هر سال حدود یک میلیون و 500 هزار مسافر با اهداف درمانی به سنگاپور، سفر می کنند. جراحی های مهمی مانند قلب باز، روبوتیک و سلول های بنیادی در این کشور به طور روزمره درحال انجام است. هر چند که این کشور با کشورهای تایلند و مالزی و هند در حال رقابت است . هند نیز در دومین نمایشگاه گردشگری درمانی که در لندن برگزار گردید به عنوان مقصد گردشگری وخدمات درمانی جهان معرفی شد . تعداد بیماران خارجی این کشور نسبت به سال گذشته حدود 7 تا 9 درصد رشد داشته است. عمل بای پس قلب در انگلیس حدود 12 هزار پوند هزینه دارد ولی همین عمل در هند فقط 2 هزار پوند هزینه دارد. چکاب کامل نیز برای مردان در انگلیس345 پوند ولی در هند 45 پوند هزینه دارد. کره جنوبی با درآمد سالانه 99 میلیون دلار که از این صنعت کسب می کند از جمله کشورهایی است که برنامه مدونی4 ساله برای تبدیل شدن به یکی از قطب های گردشگری درمانی آسیا دارد .در حال حاضر درمنطقه،کشورهای مالزی، هند، سنگاپور،امارات، اردن، ترکیه، آذربایجان و برخی از کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز و روسیه سفید از جمله رقبای ایران در بحث گردشگری سلامت محسوب می شوند.(سمائی،1387)
با توجه به اینکه عمل جراحی قلب باز در ایران رقمی در حدود 5 تا 6 میلیون تومان برای بیماران ایرانی هزینه دارد همین عمل جراحی در تایلند حدود 20 میلیون تومان است. بنابراین ایران می تواند علاوه بر جذب گردشگرانی از جنوب شرقی آسیا از اروپا نیز بیمار پذیرش نماید و این یک مزیت اقتصادی برای ایران است. علاوه بر بیمارستان ها و پزشکان و افزایش سطح کیفی آنها هزاران آژانس گردشگری و واحد های خدماتی نیز با وارد شدن به این نوع توریسم علاوه بر اشتغال زایی سود های بسیاری نصیب شان می شود. توریسم درمانی نیز باعث می شود که صنعت هواپیمایی به صورت آمبولانس های هوایی توسعه پیدا کند. البته این مستلزم بازاریابی و روشهای جذب گردشگران درمانی است. اگر فراموش نکنیم که در منطقه ای ساکن هستیم که 245 میلیون نفر در اطراف آن ساکن کشورهای عربی هستند ودرصد بسیار بالایی از آنها درکشورهای اروپایی و آمریکایی خدمات پزشکی و درمانی می گیرند، می توانیم تصور بکنیم که بیماران این کشورها به جای رفتن به کشورهای دور، اگر به کشور ما مراجعه نمایند، چه میزان می توانند به اقتصاد سلامت و گردشگری ما کمک کنند. چرا از 40 تا 50 میلیارد دلاری درآمد ارزی که از طریق توریسم درمانی عاید کشورهای اروپایی و آمریکایی می شود، ایران نیز سهمی نبرد؟ با توجه قدمت تاریخی پزشکی و داشتن جاذبه های فراوان گردشگری در ایران، و وجود مراکز درمانی منحصر به فرد درمقایسه با کشورهای مجاور، پایین بودن هزینه های درمانی و پتانسیل های جاذبه های گردشگری بستری بسیار مناسب برای سرمایه گذاری در صنعت گردشگری سلامت برای ایران فراهم شده باشد، مشروط بر اینکه برنامه ریزی مناسبی برای سبقت بر رقبا داشته باشیم.(کارگر، 1386)
در جدیدترین اقدام توافقنامه تشکیل « شورای راهبری گردشگری سلامت » فی مابین سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت امور خارجه و سازمان نظام پزشکی کشور در تاریخ 5/1/1393 امضاء گردید که طی آن شورای مذکور با عضویت معاونین دستگاههای فوق الاشاره و رئیس سازمان نظام پزشکی وظیفه هماهنگی در سیاستگذاری، نظارت
و برنامه ریزی به منظور ایجاد و توسعه زیرساخت های مورد نیاز و همچنین تدوین دستورالعمل ها و آیین نامه های لازم به منظور ساماندهی کلیه فعالیت های مرتبط با این موضوع را بر عهده دارد.

مطلب مرتبط :   پایان نامه با موضوعنوآوری سازمانی، نوآوری سازمان، مدیریت دانش، آذربایجان غربی

2-5-2 نقاط قوت، ضعف، تهدیدها و چالش های توریسم درمانی در ایران
بر اساس مطالعات و بررسی های صورت گرفته عمده نقاط قوت، ضعف، فرصت، تهدید و همچنین چالش ها و موانع پیش روی گردشگری درمانی در ایران موارد ذیل عنوان گردیده است :
2-5-2-1 نقاط قوت و فرصت ها
• توجه دولت به این بخش در سیاست های کلیدی خود از جمله برنامه های چهارم و پنجم توسعه، نقشه جامع علمی کشور
• منابع متعدد برای تقاضا از جمله ایرانیان مقیم خارج از کشور، بیماران کشورهای همسایه و مسلمانان
• جزء ده کشور برتر جهان از لحاظ آثار تاریخی و فرهنگی
• جزء پنج کشور برتر جهان از لحاظ جاذبه های طبیعی و صنایع دستی
• زیرساخت های فیزیکی مناسب(بیمارستان و مراکز تحقیقی)
• پایین بودن نسبی قیمت های ارائه خدمات تشخیصی ،درمانی

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید